I SA/Lu 195/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Erwin Srebrny po rozpoznaniu w dniu 11 sierpnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M.H. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] 2007 r., nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodu za 2001 r. - w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienia doradcy podatkowego. postanawia: odmówić M.H. przyznania prawa pomocy. M.H. złożył na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy zakreślając (po uzupełnieniu braków) żądanie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia doradcy podatkowego. Z uzasadnienia wniosku wynikało, iż skarżący utrzymuje się z renty w wysokości [...] zł i nie wystarcza to na bieżące potrzeby związane z utrzymaniem. Dlatego też w utrzymaniu pomaga mu matka i siostra. Co miesięczne opłaty związane z utrzymaniem mieszkania i leczeniem wynoszą od [...] do [...] zł. Majątek skarżącego stanowi mieszkanie o powierzchni [...] m2, które jest obciążone kredytem hipotecznym w wysokości około [...] zł. Skarżący posiada również używany samochód osobowy również obciążony kredytem w wysokości [...] zł. Zadłużenie jest spłacane z emerytury matki i częściowo z jego renty. W myśl art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej "ppsa" jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W związku z tym, że złożone na urzędowym formularzu PPF oświadczenie w ocenie referendarza sądowego okazało się niewystarczające, co do prawidłowej oceny sytuacji finansowej oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy, stwierdzono, że zachodzi konieczność doprecyzowania jego sytuacji finansowej poprzez złożenie dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych. Złożone przez wnioskodawcę oświadczenie nie zawierało m.in. wszystkich informacji o stałych kosztach utrzymania i źródłach finansowania. W związku z tym, wezwano skarżącego do nadesłania: odpisów swoich zeznań podatkowych za rok podatkowy 2008 r., odpisów wyciągu z posiadanych rachunków bankowych z ostatnich 3 miesięcy, odpisów umów kredytowych wraz z harmonogramem ich spłat, oświadczenia wykazującego jakie i w jakiej wysokości są stałe konieczne wydatki miesięczne związane z utrzymaniem wnioskodawcy jak i wspólnego gospodarstwa domowego (np. czynsz, energia elektryczna, gaz, woda, ścieki, ogrzewanie, telefon, wydatki na żywność, leki itp.) oraz do oświadczenia wskazującego w jakiej wysokości miesięcznie wnioskodawca uzyskuje pomoc finansową ze strony matki i siostry oraz do wyjaśnienia czy osoby te pozostają z wnioskodawcą we wspólnym gospodarstwie domowym. Jeżeli tak to należy podać wysokość ich dochodów. W wyniku wniosku strony zarządzeniem z dnia 22 czerwca 2009 r. (k. nr 48) przedłużono skarżącemu termin do przedłożenia dokumentów źródłowych. Mimo doręczenia w sposób prawem przewidziany oraz mimo przedłużenia terminu wnioskodawca żądanych dodatkowych oświadczeń i dokumentów nie nadesłał. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie stwierdził, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 ppsa przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Strona wnosząc o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienia doradcy podatkowego, wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym – art. 245 § 2 ppsa. Podkreślenia wymaga, iż przyznanie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym w zakresie całkowitym lub częściowym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie jej udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście i obiektywnie niemożliwe, z przyczyn niezależnych od niej lub spowodować może uszczerbek utrzymania koniecznego dla strony. Przyznanie prawa pomocy oznacza, że ciężar kosztów postępowania w zakresie objętym prawem pomocy poniesie zamiast strony budżet państwa, czyli faktycznie inni obywatele. W ocenie referendarza sądowego, przedstawione przez stronę skarżącą na urzędowym formularzu oświadczenie na okoliczność jej sytuacji finansowej nie dawało podstaw do pełnej i prawidłowej oceny braku możliwości poniesienia kosztów postępowania w tej sprawie. Składane przez stronę skarżącą oświadczenie stanowi środek dowodowy, za pomocą którego strona wykazuje zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy, dlatego powinno ono zawierać dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach oraz o stanie rodzinnym (art. 252 § 1 ppsa). W rozpoznawanej sprawie ten warunek nie został spełniony. Strona skarżąca dochodząc swego prawa na drodze sądowej może ubiegać się o przyznanie jej prawa pomocy, jednak dla skuteczności złożonego w tej materii wniosku zobowiązana jest spełnić przesłanki określone przepisami prawa, regulującymi instytucję prawa pomocy – między innymi wymogu unormowanego w art. 252 § 1 w związku z art. 255 ppsa. Złożony wniosek o przyznanie prawa pomocy nie odpowiadał obowiązkom wynikającym z treści zacytowanych wyżej przepisów i nie pozwalał na stwierdzenie, iż strona skarżąca wykazała, że nie może w ogóle ponieść kosztów sądowych jak i kosztów ustanowienia doradcy podatkowego. Sytuacja finansowa strony musiała być zbadana tym bardziej, że skarżący w złożonym na urzędowym formularzu wniosku wykazał, iż utrzymuje się z renty w wysokości [...] zł i jednocześnie spłaca przy pomocy rodziny kredyty hipoteczne. Dlatego też konieczne było wezwanie strony skarżącej do nadesłania ww. dodatkowych dokumentów. Wnioskodawca nie wykonując w ogóle wezwania do nadesłania dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych odnoszących się do jego sytuacji finansowej i rodzinnej nie wykazał by zachodziły przyczyny uzasadniające przyznanie jemu prawa pomocy. Uniemożliwiło to referendarzowi sądowemu pełną i rzetelną analizę możliwości poniesienia przez siebie kosztów postępowania (kosztów sądowych i kosztów ustanowienia doradcy podatkowego) w tej sprawie. Konsekwencją takiego działania strony jest odmowa przyznania prawa pomocy. Biorąc pod uwagę powyższe, działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, należało orzec jak na wstępie.