I SA/Lu 200/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Erwin Srebrny po rozpoznaniu w dniu 28 maja 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. G. i M.G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] 2009 r., nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2003 r. - w zakresie wniosku J.G. o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych; postanawia: odmówić J.G. przyznania prawa pomocy. J.G. wezwany do uiszczenia solidarnie wpisu sądowego w wysokości 500 zł złożył na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Z uzasadnienia wniosku wynika, iż wnioskodawca nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych w sprawie bez uszczerbku dla utrzymaniu koniecznego dla siebie i rodziny. We wspólnym gospodarstwie domowym wnioskodawca pozostaje z żoną i [...] małoletnich dzieci. Na wspólnym gospodarstwie ciąży obowiązek spłaty kredytu mieszkaniowego w wysokości [...] zł. Majątek wnioskodawczyni stanowi dom o powierzchni około [...] m2 z ustanowioną hipoteką na zabezpieczenie spłaty kredytu, mieszkanie o powierzchni około [...] m2, nieruchomość rolna o powierzchni około [...] ha oraz inna nieruchomość, której to powierzchni i przeznaczenia nie sprecyzowano. Jednak jak wynika ze złożonego oświadczenia, nieruchomość ta przynosi dochód w wysokości około [...] zł rocznie. Natomiast miesięczne dochody wnioskodawcy i jego żony, które pochodzą z tytułu ich umów o pracę wynoszą łącznie [...] zł. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy stwierdził, że: Zakres przyznawanego prawa pomocy określa art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej "ppsa", stanowiąc, że prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym (§1). Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo tylko od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§3). Wnioskodawca wnosząc o zwolnienie od kosztów sądowych, wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt. 2 ppsa przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, o którym wyżej mowa, należy rozumieć jako zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Wykładnia art. 246 ( 1 ppsa prowadzi do wniosku, iż zasadą jest, że strona powinna partycypować w kosztach postępowania, wobec tego należy przyjąć, że jeżeli po zaspokojeniu najbardziej elementarnych potrzeb strony skarżącej i osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie, pozostają jakiekolwiek środki finansowe, to strona zobowiązana jest – na miarę swoich możliwości - w tych kosztach uczestniczyć. Kierując sprawę na drogę postępowania sądowoadministracyjnego, powinna liczyć się ona z mogącymi powstać kosztami i poczynić na ten cel stosowne oszczędności, nawet kosztem bieżących lecz niekoniecznych wydatków. Orzecznictwo sądowe prezentuje ugruntowany pogląd, iż nie ma uzasadnionych przesłanek co do tego, aby Skarb Państwa pokrywał pełne koszty prowadzenia sprawy za stronę, która przy dołożeniu należytej staranności i poczynieniu możliwych oszczędności, mogła zgromadzić środki finansowe dla dochodzenia swych praw. Wskazać należy, iż wynikającą z przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a w szczególności jej art. 199, 214 i 237 zasadą jest, że każdy uczestnik postępowania w sprawie sądowoadministracyjnej ponosi koszty tego postępowania związane z jego udziałem, w tym opłaty sądowe należne od niego zgodnie z przepisami tej ustawy. Podkreślenia wymaga, iż przyznanie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym w zakresie całkowitym lub częściowym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie jej udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście i obiektywnie niemożliwe, z przyczyn niezależnych od niej lub spowodować może uszczerbek utrzymania koniecznego dla strony. Przyznanie prawa pomocy oznacza, że ciężar kosztów postępowania w zakresie objętym prawem pomocy poniesie zamiast strony budżet państwa, czyli faktycznie inni obywatele. Koszty sądowe związane z niniejszym postępowaniem sądowym, które skarżący zobowiązany jest ponieść obecnie sprowadzają się do wpisu stałego od wniesionej skargi w kwocie 500 zł (§ 2 ust. 3 pkt 12 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. Nr 221, poz. 2193). Odnosząc to na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, iż analiza obecnej sytuacji finansowej skarżącej wskazuje na możliwości poniesienia przez nią kosztów sądowych w sprawie. Wspólne gospodarstwo domowe wnioskodawczyni uzyskuje tylko z umów o pracę średnio miesięczne dochody w wysokości około [...] zł brutto. Do tego należy wziąć pod uwagę zadeklarowane dochody z jednej z posiadanych nieruchomości w wysokości [...] zł rocznie (co daję około [...] zł miesięcznie - przypis własny). Do wspólnego gospodarstwa należy również pokaźny majątek w postaci kilku nieruchomości. Wynika z tego, iż wspólne gospodarstwo domowe wnioskodawcy osiąga stosunkowo wysokie dochody oraz dysponuje majątkiem. Dlatego też w ocenie referendarza sądowego strona skarżąca nie wykazała aby poniesienie kosztów sądowych mogłoby spowodować uszczerbek w koniecznych kosztach utrzymania jego i rodziny i konsekwencji doprowadzić do zachwiania sytuacji materialnej i bytowej. Biorąc pod uwagę, brak przesłanek określonych w art. 246 § 1 pkt. 2 ppsa, działając na podstawie 258 § 2 pkt 7 ppsa, należało orzec jak na wstępie.