I SA/Lu 200/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Chitrosz-Roicka (sprawozdawca) Sędziowie WSA Monika Kazubińska-Kręcisz WSA Andrzej Niezgoda Protokolant Referent stażysta Paweł Kobylarz po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu [...] r. sprawy ze skargi J. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej w podatku od środków transportowych oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...]r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej: "SKO"), po rozpatrzeniu odwołania J. J. od decyzji Wójta Gminy N. z dnia [...]r., znak [...] w przedmiocie: 1) umorzenia zaległości podatkowych w podatku od środków transportowych w kwocie [...]zł za lata 2010-2012, 2) umorzenia odsetek od zaległości podatkowych w podatku od środków transportowych w kwocie [...]zł za lata 2010-2014, 3) odmowy umorzenia zaległości podatkowych w podatku od środków transportowych za lata 2013- 2014 w kwocie [...]zł – utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Jak wynika z jej uzasadnienia, podstawą wydanej decyzji były przepisy art. art. 67a § 1 pkt 3, 207 i 210 Ordynacji podatkowej. Organ I instancji opisał sytuację rodzinną i finansową strony ustaloną na podstawie materiału dowodowego, a następnie ocenił, że w sprawie zaistniała przesłanka ważnego interesu podatnika, w konsekwencji czego, częściowo pozytywnie rozpoznał wniosek o udzielenie ulgi. Odmówił natomiast umorzenia kwoty [...]zł z uwagi na możliwość spłaty tej części zadłużenia z uzyskiwanych dochodów, a także z kwoty uzyskanej ze sprzedaży środka transportu, którego dotyczył podatek. Nadto wyjaśnił, że nie zachodzi przesłanka interesu publicznego. W odwołaniu skarżący podał, że pojazd był wykorzystywany do pracy w gospodarstwie rolnym, a szczególnie przy obsłudze plantacji aronii, przy czym został sprzedany on na rzecz teścia. Argumentował, że nie odnalazł dokumentów potwierdzających zmianę właściciela. Podniósł, że jest w trudnej sytuacji zdrowotnej i życiowej, otrzymuje [...] zł renty, stąd niemożliwe jest zapłacenie nawet części zaległości. W piśmie złożonym do SKO podniósł, że pojazd był wielokrotnie przerabiany, wskutek wymontowania oryginalnych części nie można uznać, iż był samochodem ciężarowym. Od kilkunastu lat nie był eksploatowany, a on sam nigdy wcześniej nie otrzymywał informacji o zaleganiu z podatkiem od środków transportowych. SKO w rozpoznaniu odwołania zauważyło na wstępie, że okoliczności związane ze zbyciem pojazdu oraz, że był on złożony z części nieoryginalnych nie mają żadnego znaczenia z punktu widzenia wniosku o udzielenie ulgi, dodając, że skarżący nie kwestionował decyzji wymierzającej podatek. Podało dalej, że w toku postępowania ustalono, że skarżący ma 62 lata, pozostaje w związku małżeńskim z żoną H. , prowadzi wspólne gospodarstwo domowe również z synem G. . W dacie złożenia wniosku syn nie uczył się i nie pracował. Rodzina zamieszkuje w budynku przerobionym z budynku gospodarczego, a źródłem jej utrzymania w dacie złożenia wniosku było wynagrodzenie za pracę skarżącego – [...] zł, renta - [...] zł oraz dochody z gospodarstwa rolnego o pow. 4,5494 ha oraz 0,8144 ha w kwocie [...]zł. Wyliczony średni miesięczny dochód na członka rodziny wynosi [...] zł. Na koncie ROR w dniu 1 sierpnia 2015r. skarżący posiadał [...] zł. Wydatki gospodarstwa domowego wynoszą odpowiednio [...] zł - wydatki bieżące, [...] zł spłata zaległości za wodę, kredyt, KRUS, telefon. Skarżący jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym, leczy się na [...] i [...]. W 1998-99 roku leczył się na chorobę [...]. Powołując się następnie na przepis art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym, organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną, SKO dodało, że organ I instancji procedował w ramach uznania administracyjnego i z poszanowaniem zasad wynikających z art. 122 i art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej zebrał i ocenił materiał dowodowy sprawy, a ocena ta nie uchybia przepisowi art. 191 tej ustawy. W postępowaniu podatkowym rozważono sytuację ekonomiczną skarżącego, uwzględniając dochody, wydatki oraz stan zdrowia. W konsekwencji prawidłowo oceniono, że sytuacja zdrowotna i życiowa podatnika jest trudna. SKO potwierdziło, że zaistniał ważny interes podatnika w udzieleniu ulgi, co pozwoliło organowi I instancji na zastosowanie instytucji uznania administracyjnego. Za prawidłowe oceniono zawarte w decyzji organu I instancji rozstrzygnięcie o umorzeniu części zaległości w kwocie [...]zł ( za lata 2010-2012) i całości odsetek w kwocie [...]zł (za lata 2010-2014) oraz odmowę umorzenia zaległości w kwocie [...]zł. Co do tej ostatniej kwestii, SKO podzieliło stanowisko organu I instancji, że skarżący ma możliwość spłaty tej części zadłużenia z uzyskiwanych dochodów, a powinien to uczynić także z kwoty uzyskanej ze sprzedaży środka transportu, którego dotyczył podatek Od tej decyzji J. J. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. Zarzucając, że pojazd był zbyty, wyrejestrowany i nieeksploatowany, a po tylu latach nie jest w stanie okoliczności tych udowodnić, nie sprecyzował wniosków ani żądań. W odpowiedzi na skargę, SKO wniosło o jej oddalenie, odwołując się do swojej dotychczasowej argumentacji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga na uwzględnienie nie zasługuje, albowiem zaskarżona decyzja prawa nie narusza. Stosowanie ulg podatkowych stanowi wyjątek od zasady powszechności i równości opodatkowania, i w tym kontekście przepisy warunkujące przyznanie określonej ulgi muszą być interpretowane w sposób ścisły. Zasadą bowiem jest terminowe płacenie podatków. Udzielanie ulg w spłacie podatków traktowane jest jako jedna z form pomocy udzielanej przez państwo i musi się ograniczać do przypadków wyjątkowych. Podstawą prawną rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie był art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym organ podatkowy, na wniosek podatnika, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Przepis ten przewiduje dwie przesłanki umorzenia odsetek: ważny interes podatnika lub interes publiczny. Są to pojęcia niedookreślone, których konkretyzacja jest dokonywana na tle stanu faktycznego indywidualnej sprawy. Zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie sądowym akceptowany jest pogląd, że umorzenie powinno mieć charakter wyjątkowy. O istnieniu ważnego interesu podatnika decydują kryteria zobiektywizowane, które mogłyby zachwiać podstawami jego bytu ekonomicznego, a nie subiektywne przekonanie o potrzebie umorzenia zaległości. Oczywiście nie oznacza to, że tylko nadzwyczajne sytuacje przemawiają za wystąpieniem w sprawie ważnego interesu podatnika, jednak zawsze muszą to być sytuacje szczególne. Z kolei odwołanie się do interesu publicznego wymaga każdorazowo dokonania oceny skutków rozstrzygnięć prawnych z punktu widzenia respektowania wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak, np. sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie do organów władzy publicznej (por. S. Babiarz, B. Dauter, R. Hauser, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Ordynacja podatkowa. Komentarz, Warszawa 2004, s. 255). Należy podkreślić, że decyzje podejmowane przez organy podatkowe na podstawie art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej mieszczą się w ramach tzw. uznania administracyjnego. Oznacza to, że decyzja co do umorzenia zaległości podatkowych czy odsetek pozostawiona została swobodnemu uznaniu organu podatkowego. Ustalenie nawet przez organ, że istnieje ważny interes podatnika lub interes publiczny uzasadniający zastosowanie umorzenia zaległości podatkowej, stanowi jedynie konieczną przesłankę do rozważenia takiej możliwości, ale nie zobowiązuje organu do wydania decyzji pozytywnej. Organ podatkowy, mając pozostawiony wybór takiego lub innego rozstrzygnięcia, ma jednak zawsze obowiązek wszechstronnego wytłumaczenia się w uzasadnieniu decyzji, dlaczego podjął właśnie takie, a nie inne rozstrzygnięcie. Kontrola sądowa decyzji z zakresu uznania administracyjnego sprowadza się, po pierwsze: do oceny, czy organ podatkowy dokładnie wyjaśnił stan faktyczny sprawy, a więc uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych mających wskazywać na ważny interes podatnika lub ważny interes publiczny, oraz po drugie: czy nie naruszono w ramach uznania zasady swobodnej oceny dowodów. Sąd nie jest natomiast władny wkraczać w sferę samego uznania organów podatkowych. W celu ustalenia, że postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy, Sąd bada, czy w jego toku organy podatkowe zachowały rządzące nim i określone w Ordynacji podatkowej zasady, w tym w szczególności wynikającą z art. 122 Ordynacji podatkowej zasadę podjęcia wszelkich niezbędnych działań dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Ponadto, na mocy art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej, są one zobowiązane do zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Na gruncie niniejszej sprawy organy podatkowe reguły te zastosowały. Jako przesłankę przemawiającą za przyznaniem wnioskowanej ulgi skarżący wskazał we wniosku swoją trudną sytuację materialną i zdrowotną. Kontrolując prawidłowość zaskarżonego rozstrzygnięcia, Sąd uznał, że w rozpatrywanej sprawie organy podatkowe należycie ustaliły stan faktyczny, w tym w szczególności sytuację finansową i ogólnie mówiąc – życiową strony skarżącej, a także przyczyny powstania zaległości podatkowej. Ponadto rozważono argumenty w odniesieniu do przesłanki "ważnego interesu podatnika" i jej rozumienia, jak też wzięto pod uwagę ewentualne zaistnienie przesłanki "interesu publicznego". Wskazuje na to szczegółowe uzasadnienie decyzji organu I instancji oraz akceptujące je rozstrzygnięcie organu odwoławczego. Z niekwestionowanych ustaleń wynika, że skarżący ma [...] lata, pozostaje w związku małżeńskim z żoną H. , prowadzi wspólne gospodarstwo domowe również z synem G. . W dacie złożenia wniosku syn nie uczył się i nie pracował. Rodzina zamieszkuje w budynku przerobionym z budynku gospodarczego, a źródłem jej utrzymania w dacie złożenia wniosku było wynagrodzenie za pracę skarżącego – [...] zł, renta - [...] zł oraz dochody z gospodarstwa rolnego o pow. 4,5494 ha oraz 0,8144 ha w kwocie [...]zł. Wyliczony średni miesięczny dochód na członka rodziny wynosi [...] zł. Na koncie ROR w dniu 1 sierpnia 2015r. skarżący posiadał [...] zł. Wydatki gospodarstwa domowego wynoszą odpowiednio [...] zł - wydatki bieżące, [...] zł spłata zaległości za wodę, kredyt, KRUS, telefon. Skarżący jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym, leczy się na [...], [...]. W 1998-99 roku leczył się na chorobę [...]. Poza sporem pozostaje, że przedmiotowy samochód został wyrejestrowany na mocy decyzji Starosty L. z dnia [...]r. Skarżący nie uiścił należności z tytułu podatku od środków transportowych ponieważ myślał, że nie posiada żadnych zaległości. Argumentował, że on sam nigdy wcześniej nie otrzymywał informacji o zaleganiu z podatkiem od środków transportowych, a pojazd został przez niego zbyty na rzecz teścia. Był wielokrotnie przerabiany, a wskutek wymontowania oryginalnych części nie można go było uznać za samochód ciężarowy, tym bardziej, że od kilkunastu lat nie był eksploatowany. W ocenie Sądu nie są to okoliczności, które mogłyby przemawiać za umorzeniem zaległości podatkowej. Organy obu instancji poddając analizie sytuację skarżącego mimo wszystko oceniły, że jest ona trudna, co wypełnia przesłankę ważnego interesu podatnika. Umarzając w znacznej części zaległość podatkową, organ I instancji kwestię tę szczegółowo uzasadnił w swojej decyzji, zaś organ odwoławczy ocenę tę podtrzymał, uznając tym samym za prawidłowe zawarte w decyzji organu I instancji rozstrzygnięcie o umorzeniu części zaległości w kwocie [...]zł (za lata 2010-2012) i całości odsetek w kwocie [...]zł (za lata 2010-2014). Natomiast w kwestii odmowy umorzenia zaległości w kwocie [...]zł za lata 2013-2014, organy wyraziły pogląd, że skarżący powinien posiadać wystarczające środki na jej uregulowanie, chociażby pochodzące z kwoty uzyskanej ze sprzedaży samochodu. Jak wynika bowiem z umowy z dnia 1 października 2014r. został on sprzedany za kwotę [...]zł. Jeśli dalej zważyć, że skarżący reguluje inne swoje zobowiązania cywilnoprawne, o czym świadczą harmonogramy spłaty zadłużenia, to z perspektywy regulacji zawartej w art. 191 Ordynacji podatkowej, statuującej zasadę swobodnej oceny dowodów, stanowisku w przedmiocie umorzenia pozostałej zaległości nie można przypisać waloru dowolności. Priorytetowe traktowanie zobowiązań cywilnoprawnych, z pominięciem zobowiązań podatkowych uznaje się za naruszenie zasady powszechności opodatkowania i równości i tym samym za stojące na przeszkodzie interesowi publicznemu. W realiach niniejszej sprawy, zaległości podatkowe powstały na skutek zaniedbań samego skarżącego i obejmowały kilka lat podatkowych. W tej sytuacji, umorzenie zaległości podatkowych w znacznej części, jak również i odmowa umorzenia w pozostałej nie może prowadzić do uwzględnienia skargi, tym bardziej, że w uzasadnieniach decyzji organów obu instancji przedstawiono argumenty za i przeciw. Argumenty te Sąd akceptuje i nie znajduje podstaw do wzruszenia zaskarżonej decyzji. Sąd zwraca jednocześnie uwagę, iż wniosek o umorzenie zaległości podatkowej może być ponawiany i każdorazowo podlega ocenie organu podatkowego, w szczególności w przypadku zmiany stanu faktycznego, skarżący może ponownie wystąpić do organu I instancji z wnioskiem o umorzenie pozostałej zaległości. Z tych też względów na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016r., poz. 718 ze zm.) orzeczono jak w sentencji wyroku.