I SA/Lu 203/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Chitrosz-Roicka (sprawozdawca) Sędziowie WSA Małgorzata Fita WSA Monika Kazubińska-Kręcisz Protokolant starszy asystent sędziego Anna Gilowska po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 13 listopada 2019 r. sprawy ze skargi W. M. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowań egzekucyjnych oddala skargę. I SA/Lu 203/19 Uzasadnienie Postanowieniem z [...] r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (organ nadzoru) utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w C. (organ egzekucyjny) z [...] r. wydane w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego w stosunku do W. M. na podstawie wystawionych przez P. C. tytułów wykonawczych nr [...] i [...]. W uzasadnieniu organ nadzoru wyjaśnił, że P. C. (wierzyciel) wystawił w dniu [...] r. tytuły wykonawcze nr [...] r obejmujący grzywnę w celu przymuszenia w wysokości [...] zł wynikającą z postanowienia z [...] r. oraz tytuł wykonawczy nr [...], obejmujący czynność wydania postanowienia o nałożeniu grzywny w wysokości [...] zł. W celu wyegzekwowania dochodzonych ww. tytułami należności organ egzekucyjny, któremu je przekazano zawiadomieniami z dnia [...] r. dokonał zajęcia rachunku bankowego zobowiązanego we W. B. S. w C.. Tego samego dnia bank zawiadomił o przeszkodzie w realizacji zajęcia, w postaci częściowego braku środków. Odpis ww. zawiadomienia wraz z odpisami tytułów wykonawczych doręczono zobowiązanemu [...] r. (przesyłkę odebrał pełnoletni domownik, który podjął się oddania jej adresatowi). W dniu [...] r. do organu egzekucyjnego wpłynęło pismo zatytułowane skarga na czynności egzekucyjne, z którego treści wynika, że zobowiązany domaga się uchylenia zaskarżonej czynności, umorzenia postępowania egzekucyjnego oraz zawieszenia postępowania egzekucyjnego. W zakresie żądania zawieszenia postępowania organ egzekucyjny pismem z [...] r. wystąpił do wierzyciela o udzielenie informacji, czy zaistniały przesłanki zawieszenia prowadzonych na podstawie ww. tytułów wykonawczych postępowań egzekucyjnych. W odpowiedzi pismem z dnia [...] r. wierzyciel wskazał, że nie znajduje podstaw do zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Postanowieniem z [...] r. organ egzekucyjny na podstawie art. 56 § 1 i § 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2018 r., poz. 1314 ze zm.) – dalej u.p.e.a., odmówił zawieszenia prowadzonych postępowań egzekucyjnych. Na postanowienie to zobowiązany wniósł zażalenie zarzucając, że zostało ono wydane z naruszeniem: art. 56 § 1 i 3 u.p.e.a., poprzez zaniechanie zawieszenia postępowania, podczas gdy zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje na zaistnienie przesłanek uzasadniających jego zawieszenie, art. 56 § 1 pkt 5 u.p.e.a., poprzez zaniechanie zawieszenia postępowania egzekucyjnego, podczas gdy postanowieniem [...] [...] z [...] r. Sądu Rejonowego w C. zastosowano wobec zobowiązanego środek zapobiegawczy w postaci tymczasowego aresztowania, w związku z czym, nie został on w żaden sposób poinformowany o trwających czynnościach egzekucyjnych oraz wystawieniu tytułów wykonawczych stanowiących podstawę prowadzenia egzekucji. W uzasadnieniu zobowiązany wskazał, że w związku z jego tymczasowym aresztowaniem zaistniała przesłanka zawieszenia postępowania egzekucyjnego przewidziana w art. 56 § 1 pkt 5 u.p.e.a. Dodał, że przebywanie w areszcie spowodowało, że był w stanie wykonać ciążącego na nim obowiązku rozbiórki (budynku użytkowego), który to obowiązek ma charakter osobisty, co oznacza, że nie może go wykonać nikt inny. Podkreślił, że regulacja zawarta w art. 56 u.p.e.a. wprowadza zasadę, że postępowanie egzekucyjne podlega zawieszeniu z przyczyn w nim wymienionych. Dodatkowo wskazał, że rozstrzygnięcie podejmowane na podstawie art. 56 § 1 u.p.e.a. ma charakter związany, co oznacza, że jeżeli zachodzi którakolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie, organ egzekucyjny ma obowiązek zawieszenia postępowania. Rozpatrując zażalenie organ nadzoru w pierwszej kolejności przywołał treść art. 56 § 1 u.p.e.a. i stwierdził, że jest nim związany. Wyjaśnił, że zawieszenie postępowania polega na przerwaniu na czas określony toku tego postępowania, w związku z wystąpieniem przeszkód w jego dalszym prowadzeniu. Zawieszenie postępowania, następuje na czas niezbędny do usunięcia tych przeszkód. W przedmiotowej sprawie nie zaistniała żadna z przesłanek zawieszenia postępowania egzekucyjnego określona w art. 56 § 1 pkt 1 - 5 u.p.e.a. Z akt sprawy nie wynika bowiem, aby wstrzymano wykonanie, odroczono termin wykonania czy też rozłożono na raty podlegające egzekucji obowiązki. Zobowiązany żyje i nie utracił zdolności do czynności prawnych. Również wierzyciel nie zażądał zawieszenia prowadzonych wobec zobowiązanego postępowań egzekucyjnych. Co zaś się tyczy wystąpienia przesłanki przewidzianej w art. 56 § 1 pkt 5 u.p.e.a. organ nadzoru wskazał, że nie ma ona zastosowania w przedmiotowej sprawie. Podniesiona w zażaleniu okoliczność tymczasowego aresztowania nie jest przesłanką zawieszenia postępowania egzekucyjnego przewidzianą w innych ustawach (przepisach szczególnych). Organ podkreślił, że wskazana w ww. przepisie podstawa zawieszenia postepowania musi wprost wynikać z przepisu ustawy. Dodał, że możliwość taką przewidują np.: art. 159 ust. 2 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (Dz. U. z 2018 r. poz. 2187 ze zm.), art. 31 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 3 lutego 1993 r. Restrukturyzacja finansowa przedsiębiorstw i banków oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz. 1439 ze zm.), art. 35 ust. 4 pkt 2 ustawy z 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowy zasób gminy i zmiana Kodeksu Cywilnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 1234 ze zm.). W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie zobowiązany wniósł o uchylenie w całości zarówno zaskarżonego postanowienia jak i postanowienia organu I instancji i umorzenie postępowania, ewentualnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych oraz o zwolnienie z kosztów sądowych. Zaskarżonym rozstrzygnięciom zarzucił naruszenie przepisów mające istotny wpływ na wynik sprawy: 1) art. 138 § 1 pkt 1 i pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.) – dalej k.p.a., poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonego postanowienia, podczas gdy podlegało ono uchyleniu; 2) art. 56 § 1 pkt 5 u.p.e.a poprzez zaniechanie zawieszenia postępowania egzekucyjnego, podczas gdy postanowieniem Sądu Rejonowego w C. z dnia [...] r. zastosowano wobec zobowiązanego środek zapobiegawczy w postaci tymczasowego aresztowania realizowany w Zakładzie Karnym w C., co spowodowało, że nie został on poinformowany o trwających czynnościach egzekucyjnych oraz wystawieniu tytułów wykonawczych stanowiących podstawę do prowadzenia postępowania egzekucyjnego; 3) art. 59 § 2 u.p.e.a, poprzez zaniechanie umorzenia postępowania egzekucyjnego, podczas gdy w wyniku jego przeprowadzenia, nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. W uzasadnieniu skarżący podtrzymał, co do zasady argumentację sprowadzającą się do tego, że jego tymczasowe aresztowanie uzasadnia uchylenie zaskarżonej czynności egzekucyjnej oraz umorzenie postępowania. Argumentował, że zgodnie z dyspozycją art. 56 § 1 pkt 5 u.p.e.a organ egzekucyjny zawiesza postępowanie w przypadkach wskazanych w ustawie, co oznacza, że katalog wskazany dyspozycją ww. przepisu ma charakter otwarty, stanowiąc jedynie przykładowe wyliczenie okoliczności, uzasadniających zawieszenie postępowania. W ocenie skarżącego okolicznością taką jest także sytuacja, w której dłużnik, względem którego prowadzone jest postępowanie egzekucyjne zostaje tymczasowo pozbawiony wolności. Dodał, że wszelkie czynności egzekucyjne podjęte bez stosownego doręczenia należy uznać za wadliwe i sprzeczne z obowiązującymi przepisami postępowania administracyjnego. Ponadto podkreślił, że postępowanie egzekucyjne podlega umorzeniu gdyż środki z zajętego rachunku bankowego nie są wystarczającymi na pokrycie kosztów przeprowadzonego postępowania. Zgodnie z dyspozycją art. art. 59 § 2 u.p.e.a "Postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne". Jednocześnie skarżący dodał, że na zajętym rachunku bankowym znajdowały się niepodlegające zajęciu egzekucyjnemu środki przyznane w ramach programu ,,500+", których beneficjentem jest małoletni S. M.. Postanowieniem z dnia [...] r. skarżonemu przyznano prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem postanowienie będące przedmiotem kontroli nie narusza przepisów prawa. Przedmiotem sądowej kontroli w niniejszym postępowaniu jest postanowienie z [...] r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w C. z [...] r. wydane w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego w stosunku do skarżącego na podstawie wystawionych przez P. C. tytułów wykonawczych nr [...] i [...] obejmujących grzywnę w celu przymuszenia oraz czynności wydania postanowienia o nałożeniu grzywny. Kluczową i najistotniejszą sporną kwestią w niniejszej sprawie, jest ocena zasadności stanowiska organu egzekucyjnego w kwestii odmowy zawieszenia prowadzonego względem skarżącego postępowania egzekucyjnego. Przed jej rozstrzygnięciem należy przypomnieć, że istota zawieszenia postępowania egzekucyjnego przejawia się w konieczności wstrzymania czynności egzekucyjnych na skutek wystąpienia przeszkód w jego prowadzeniu. Podkreślenia przy tym wymaga, że przyczyny zawieszenia postępowania egzekucyjnego zostały enumeratywnie wymienione w art. 56 § 1 u.p.e.a. Zgodnie z tym przepisem postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu w całości lub w części: 1) w razie wstrzymania wykonania, odroczenia terminu wykonania obowiązku albo rozłożenia na raty spłat należności pieniężnej; 2) w razie śmierci zobowiązanego, jeżeli obowiązek nie jest ściśle związany z osobą zmarłego; 3) w razie utraty przez zobowiązanego zdolności do czynności prawnych i braku jego przedstawiciela ustawowego; 4) na żądanie wierzyciela; 5) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach. Z przytoczonego unormowania wynika, że zawieszenie postępowania egzekucyjnego jest związane z wystąpieniem pewnych okoliczności, uniemożliwiających zapewnienie prawidłowego toku postępowania. Powołany przepis, nie pozostawia organowi swobody, co do orzekania o zawieszeniu, jak również nie zezwala na uwzględnienie innych powodów, aniżeli wyraźnie wskazane w ustawie, co na etapie zażalenia dostrzegał również sam skarżący. W kontekście poczynionych powyżej rozważań i powołanych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, wskazać należy, że nie budzi najmniejszych wątpliwości, że wskazana przez skarżącego okoliczność – związana z zastosowaniem w stosunku do niego środka zapobiegawczego w postaci tymczasowego aresztowania, która w jego opinii miałaby stanowić podstawę zawieszenia postępowania egzekucyjnego, nie została wymieniona w art. 56 § 1 pkt 1 - 4 u.p.e.a., a także nie stanowią innego przypadku przewidzianego w ustawach, o którym mowa w pkt 5, wskazanego wyżej przepisu. W art. 56 § 1 pkt 5 u.p.e.a. nie wskazano bezpośrednio kolejnej podstawy zawieszenia postępowania, ustawa odwołuje się tu bowiem do "innych przypadków przewidzianych w ustawach". Dotyczy to jednak takich sytuacji, gdy przepis innej ustawy zobowiązuje, bądź upoważnia organ egzekucyjny do zawieszenia postępowania. Zatem tylko ustawa może określać inne niż zawarte w art. 56 § 1 pkt 1 - 4 u.p.e.a. podstawy zawieszenia postępowania egzekucyjnego, na co prawidłowo wskazywał organ odwoławczy w kontrolowanym postanowieniu (wskazał szereg ustaw szczególnych, które regulacje takie przewidują). Powyższe oznacza, że wskazywana przez skarżącego przyczyna zawieszenia postępowania egzekucyjnego, nie mogła wywołać oczekiwanego przez niego skutku, gdyż tymczasowe pozbawienie wolności nie zostało wskazane ani w treści art. 56 § 1 pkt 1-4 u.p.e.a., ani w innych ustawach, o których mowa w art. 56 § 1 pkt 5 tego przepisu. Odnosząc się natomiast do zarzutu naruszenia art. 56 § 1 pkt 5 u.p.e.a poprzez jego niezastosowanie, w sytuacji gdy zobowiązany był tymczasowo aresztowany, co spowodowało, że nie został on w żaden sposób poinformowany o trwających czynnościach egzekucyjnych oraz wystawieniu tytułów wykonawczych stanowiących podstawę prowadzenia egzekucji należy uznać go za nieuzasadniony. Z akt sprawy wynika bowiem, że korespondencja kierowana do zobowiązanego doręczana była na adres wskazany przez wierzyciela, pod którym była w sposób prawem przewidziany odbierana (adnotacja o odebraniu przez dorosłego domownika, który podjął się ją doręczyć adresatowi), a wynikające z niej informacje docierały do zobowiązanego, co potwierdzają dokonywane w terminie czynności procesowe (w tym np. złożenie wniosku o zawieszenie egzekucji czy zażalenie na postanowienie o odmowie jej zawieszenia). O posiadaniu informacji o toku postępowania, a nawet o możliwości osobistego działania zobowiązanego w sprawie świadczy również fakt złożenia przez niego osobiście w siedzibie organu odwoławczego podpisu pod zażaleniem (potwierdzona odręczną adnotacja pracownika organu). Zdaniem Sądu organ egzekucyjny przeprowadził wyczerpująco postępowanie w przedmiocie rozpatrzenia wniosku strony o zawieszenie prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Dokładnie rozważył czy wskazane przez skarżącego okoliczności mieszczą się w katalogu przyczyn wymienionych w art. 56 § 1 u.p.e.a. W związku z powyższym prawidłowo organy egzekucyjne odmówiły zawieszenia postępowania egzekucyjnego ze względu na niewystępowanie przesłanek określonych w art. 56 § 1 u.p.e.a. Na marginesie wskazać jedynie należy, że postępowanie w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego nie umożliwia kwestionowania zasadności wystawienia tytułu egzekucyjnego czy też prawidłowości jego realizacji, gdyż kwestie te nie mogą podlegać ocenie w niniejszym postępowaniu. Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy, wojewódzki sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżone akty administracyjne z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tych aktów. Jednocześnie w myśl art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. 1302 ze zm.) – dalej p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. "Granice danej sprawy" wyznacza konkretny akt lub czynność, kwestionowana przez uprawniony podmiot – w tym przypadku, postanowienie o odmowie zawieszenia postępowania, Sąd nie może więc uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę. Mając na uwadze powołane okoliczności, Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa i na mocy art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił