I SA/Lu 216/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Danuta Małysz, Sędziowie WSA Halina Chitrosz (spr.),, NSA Irena Szarewicz-Iwaniuk, Protokolant Specjalista Iwona Lachowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 27 września 2006 r. sprawy ze skargi K. i S. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżących solidarnie kwotę [...] tytułem zwrotu kosztów postępowania; III. zwraca z kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na rzecz skarżących solidarnie kwotę [...] tytułem nadpłaconego wpisu. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] Nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze, na podstawie art. 165§1 i §2 oraz art. 163§2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa / Dz.U. z 2005r., Nr 8, poz. 60, z późn.zm./, po rozpatrzeniu odwołania S. M. od decyzji Prezydenta Miasta C. z dnia [...] Nr [...] w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości za 2005 r. odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia wskazano, iż decyzją z dnia [...] Nr [...] Prezydent Miasta C. ustalił K. i S. małż. M. wymiar podatku od nieruchomości za 2005 r. w kwocie 56.360,70 zł, od której wnieśli oni odwołanie zarzucając niewłaściwe oznaczenie powierzchni podlegającej wymiarowi podatku od nieruchomości według stawek najwyższych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze ustaliło, że powyższa decyzja została doręczona skarżącym 24 listopada 2005 r., co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru, zaś odwołanie od tego orzeczenia zostało złożone w dniu 12 grudnia 2005r., o czym świadczy data stempla pocztowego na kopercie. Nastąpiło to zatem po upływie terminu do wniesienia środka zaskarżenia, który upłynął 8 grudnia 2005 r. Podniesiono, iż przedmiotowa decyzja zawierała stosowne pouczenie dotyczące prawa i terminu do wniesienia odwołania. S. M. twierdził, iż w dniu 18 stycznia 2006 r., podczas zapoznawania się z aktami sprawy w Samorządowym Kolegium Odwoławczym w trybie art. 200 Ordynacji podatkowej powziął informację, jak to określił we wniosku, iż z pisma Prezydenta Miasta C. przekazującego odwołanie do Kolegium w trybie art. 227 § 1 Ordynacji podatkowej wynika, że uchybiony został termin do jego wniesienia. W związku z powyższym skarżący wniósł o przywrócenie terminu do złożenia odwołania, a w uzasadnieniu wniosku wywodził, iż nie był świadomy przekroczenia terminu, bo osobiście nie odbierał korespondencji, gdyż w tym czasie przebywał w delegacji służbowej, a list z w/w decyzją odebrała jego matka. Korespondencję od niej otrzymał po przyjeździe tj. w dniu 8 grudnia 2005 r., a więc nie miał rozeznania, kiedy rzeczywiście wpłynęła. Samorządowe Kolegium Odwoławcze mając na uwadze wyżej przytoczoną argumentację strony, podniosło przede wszystkim, iż uchybienie terminu zawitego przewidzianego na dokonanie oznaczonej czynności powoduje, że jest ona bezskuteczna prawnie i w takiej sytuacji organ podatkowy ma obowiązek stwierdzić w trybie art. 228 § 1 pkt. 2 Ordynacji podatkowej uchybienie terminu do wniesienia odwołania, czego skutkiem jest to, że decyzja organu I instancji uzyskuje przymiot ostateczności. Za okoliczność bezsporną uznano fakt uchybienia terminu do wniesienia, zaś odnosząc się do twierdzeń skarżącego, zawartych we wniosku o przywrócenie uchybionego terminu, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w pierwszej kolejności odwołało się do przepisu art. 162 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej, w myśl którego, w razie uchybienia terminu należy go przywrócić na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy, zaznaczając, że podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustalania przyczyny uchybienia terminowi, a jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin. Podkreślono dalej, że przywrócenie terminu następuje wyłącznie na wniosek zainteresowanego, a jego przesłanką jest brak winy w uchybieniu, co musi zostać uprawdopodobnione. Uprawdopodobnienie zaś to przedstawienie wiarygodnych okoliczności, że naruszenie terminu nastąpiło bez winy strony. W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego żądanie przywrócenia terminu w przytoczonych we wniosku okolicznościach nie może być uwzględnione, w sytuacji gdy nie można przyjąć za uzasadnionego stwierdzenia, że strona nie była świadoma co do uchybienia terminu, a wiadomość o tym powzięła z pisma organu podatkowego, stanowiącego odpowiedź na złożone odwołanie. Wobec tego, że wydana decyzja z dnia [...] zawierała dokładne pouczenie o prawie i terminie złożenia odwołania oraz została skutecznie w dniu 24 listopada 2005 r. doręczona, nie może być mowy - zdaniem organu - o braku świadomości w tym względzie. Odnosząc się do argumentu skarżącego, iż przebywał on w delegacji służbowej, organ podniósł, iż nie zostało to udokumentowane w żaden sposób, a sam skarżący nawet nie wskazał w jakich dniach miała ona miejsce, zaś okoliczność, że korespondencję odebrała matka skarżącego, nie świadczy o braku winy strony. Samorządowe Kolegium Odwoławcze zauważyło nadto, iż w związku ze współwłasnością nieruchomości dla której ustalono podatek od nieruchomości, decyzja wystawiona została i doręczona także dla K. M., a zatem nawet, gdyby przyjąć, iż faktycznie S. M., z uwagi na pobyt w delegacji nie mógł w terminie wnieść odwołania, mogła tego dokonać jego żona. Ostatecznie zdaniem organu II instancji, strona nie wskazała żadnych argumentów na uzasadnienie, iż uchybienie terminowi do wniesienia odwołania nastąpiło bez jej winy, co w świetle stanowiska orzecznictwa i poglądów doktryny, w myśl których przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Kolegium zaznaczyło, iż przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, a skarżący okoliczności tych nie wykazał. Niezależnie od powyższej konstatacji, organ odwoławczy wyraził pogląd, iż skarżący uchybił również terminowi do złożenia wniosku o przywrócenie terminu, skoro zgodnie z art. 162 § 2 Ordynacji podatkowej, podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi, a skarżący wniosek ten złożył dopiero w dniu 18 stycznia 2006 r. Termin do wniesienia tego wniosku zaczyna biec od dnia ustania przeszkody, którą to datę strona oznaczyła na 8 grudnia 2005 r. i nie podlega on przywróceniu. Od tego postanowienia S. M. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. Wnosząc o jego zmianę i przywrócenie terminu do wniesienia odwołania skarżący podobnie jak we wniosku złożonym w tym przedmiocie wywodził, iż niedokonanie w terminie czynności procesowej nastąpiło bez jego winy. Powoływał się na okoliczność przebywania w delegacji służbowej i odbiór decyzji przez matkę – kobietę starszą nie zdająca sobie sprawy z powagi rzeczy związanej z odbiorem urzędowej korespondencji. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia pod względem jego zgodności z prawem w oparciu o dyspozycję zawartą w przepisie art. 1§ 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych / Dz. U. Nr 153, poz. 1269 / oraz art. 3 ( 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U.Nr 153, poz.1270 z późn. zm.) – wskazać należy, iż w myśl przepisu art. 162§1 Ordynacji podatkowej w razie uchybienia terminu należy go przywrócić na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy, a podanie w tym przedmiocie należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi z jednoczesnym dopełnieniem czynności, dla której był on określony / §2 /. Przywrócenie terminu do złożenia podania przewidzianego w § 2 jest niedopuszczalne / § 3 /. Pojęcie terminu, także na gruncie sprawy niniejszej, należy rozumieć jako czas wyznaczony na dokonanie określonej czynności / por. wyrok NSA z dnia 18 sierpnia 2000r., III SA 1716/99 , LEX nr 45409 /. Zgodnie z przepisem art. 223§1 i §2 pkt.1 Ordynacji podatkowej, odwołanie wnosi się do właściwego organu podatkowego za pośrednictwem organu podatkowego, który wydał decyzję w terminie 14 dni od jej doręczenia. Termin do wniesienia środka zaskarżenia jest terminem ustawowym zawitym, a jego uchybienie powoduje, że dokonanie czynności jest bezskuteczne prawnie. Powołany przepis dla jego prawidłowego zastosowania wymaga "uprawdopodobnienia", a nie "wykazania" braku winy strony w jego uchybieniu. "Brak winy" należy w każdym przypadku pojmować w sposób obiektywny, przy uwzględnieniu okoliczności konkretnego przypadku. W rozpatrywanej sprawie, jako przyczyny uchybienia terminu do złożenia odwołania, skarżący wskazywał fakt przebywania w delegacji służbowej oraz odbiór decyzji przez matkę, co do której wywodził, iż jest ona kobietą starszą i z racji wieku nie mającą świadomości co do wagi urzędowej korespondencji, przy czym faktu odbioru decyzji w dniu 24 listopada 2005 r. przez swoją matkę – nie kwestionował / vide: zwrotne potwierdzenie odbioru, k – 67 akt podatkowych / . Zgodnie z art. 148 § 1 Ordynacji podatkowej pisma doręcza się osobom fizycznym w ich miejscu zamieszkania lub miejscu pracy, natomiast w przypadku nieobecności adresata w mieszkaniu pisma doręcza się za pokwitowaniem pełnoletniemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, gdy osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi / art. 149 Ordynacji podatkowej /. Przepis art. 149 Ordynacji podatkowej regulujący tzw. doręczenie zastępcze, wprowadził - jako jeden z warunków - wymóg «nieobecności adresata w mieszkaniu», pojmowany jako każde spowodowane przejściowymi okolicznościami niezastanie odbiorcy w miejscu, które dla doręczeń jest właściwe i może znaleźć zastosowanie w każdym przypadku czasowej nieobecności adresata w miejscu zamieszkania Z treści dowodu doręczenia przedmiotowej decyzji - potwierdzenia odbioru, nie zawierającego adnotacji o awizowaniu przesyłki wynika, iż została ona doręczona do rąk dorosłego domownika (matce skarżącego – W. M. ) na wskazany adres zamieszkania skarżącego. Doręczenie decyzji zgodne było więc z art. 149 Ordynacji podatkowej, a tym samym stało się też prawnie skuteczne wobec strony. Nie jest to jednak równoznaczne z okolicznością, iż skarżący uchybił terminowi do wniesienia środka zaskarżenia - jak to wywiodło Samorządowe Kolegium Odwoławcze - ze swojej winy. Z treści przytoczonej na wstępie treści przepisu art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej wynika, że strona powinna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna. Skoro skarżący twierdził, iż do dnia 8 grudnia 2005r. przebywał w delegacji służbowej poza miejscem zamieszkania, w sytuacji, gdy organ miał wątpliwości w tej kwestii, powinien dokonać weryfikacji podanego przez skarżącego stanu rzeczy, natomiast wywód Samorządowego Kolegium Odwoławczego, iż nawet gdyby tak było, to odwołanie w terminie mogła wnieść żona skarżącego, która także była adresatem przedmiotowej decyzji jest zupełnie bez znaczenia, chociażby z tego względu, że ona sama mogła nie być zainteresowana wniesieniem środka odwoławczego. Sąd wyraża pogląd, iż w zaistniałym stanie faktycznym rzeczą organu odwoławczego było dokonanie oceny wskazywanej przez skarżącego okoliczności przebywania w delegacji służbowej, w kontekście przesłanek wymienionych w art. 162 Ordynacji podatkowej, w szczególności zaś z punktu widzenia uprawdopodobnienia twierdzonej przez stronę okoliczności. Odnosząc się natomiast do poglądu Samorządowego Kolegium Odwoławczego, że skarżący uchybił nadto terminowi do złożenia samego wniosku o przywrócenie terminu, zważyć należy, iż z uzasadnienia tego wniosku / k – 101 akt podatkowych / wynika, iż matka skarżącego oddała mu list zawierający decyzję w dniu 8 grudnia 2005r., informując go jednocześnie, iż "list przyszedł niedawno, jakieś dwa – trzy dni temu". Dzień zatem 8 grudnia 2005r., zgodnie z art. 162 § 2 Ordynacji podatkowej był dniem, w którym skarżący w sposób niewątpliwy powziął wiadomość co do treści decyzji oraz możliwości, zasad i terminu wniesienia środka zaskarżenia. Odwołanie zostało złożone w dniu 12 grudnia 2005r. / data pocztowego stempla nadania /, a skoro skarżący pozostawał w przekonaniu, iż czynności tej dokonał w terminie, to w oczywistej konsekwencji uznał, iż nie musi składać wniosku o jego przywrócenie. W ocenie Sądu, organ odwoławczy nie podważył w sposób skuteczny twierdzenia skarżącego, iż o fakcie uchybienia terminu dowiedział się w dniu 18 stycznia 2006 r., kiedy to przeglądał akta podatkowe, a konkretnie z pisma stanowiącego odpowiedź organu I instancji na złożony środek zaskarżenia. Stąd też za nieuprawniony należy uznać pogląd, iż 7 dniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu nie został przez skarżącego dochowany. Skoro bowiem strona nie była świadoma uchybienia terminu do wniesienia odwołania, termin do złożenia prośby o przywrócenie terminu liczy się od uzyskania przez nią wiadomości o tym, iż odwołanie zostało złożone z uchybieniem terminu / por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 15 kwietnia 2004r., III SA 2973/02, POP 2005/5/119 /. Za datę początkową biegu terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu może być uznany dzień, w jakim strona powzięła wiadomość o uchybieniu terminu. Dotyczy to przypadków, kiedy strona dokonując czynności działała w subiektywnym przeświadczeniu, iż robi to w terminie / por. wyrok NSA w Gdańsku z dnia 24 marca 1999r., I SA/Gd 1664/98, LEX nr 38681 /. W tym stanie rzeczy Sąd nie znalazł podstaw do oddalenia skargi, a stwierdzając po stronie organu odwoławczego uchybienie przepisowi art. 162 Ordynacji podatkowej, zaskarżone rozstrzygnięcie uchylił na podstawie przepisu art. 145§1pkt 1lit.c powołanej na wstępie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie przepisu art. 200 tejże ustawy.