I SA/Lu 23/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Kwiatek (spr.), Sędziowie WSA Wiesława Achrymowicz,, WSA Wojciech Kręcisz, Protokolant Referent stażysta Kamil Rutkowski, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 20 marca 2009 r. sprawy ze skargi Zakładu A. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...]nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego - oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] Dyrektor Izby Skarbowej, po rozpoznaniu zażalenia A. P., uchylił postanowienie Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego i umorzył postępowanie egzekucyjne. Z akt sprawy wynika, że Dyrektor ZUS wszczął w dniu [...] egzekucję administracyjną wobec A. P. doręczając tytuł wykonawczy i zawiadomienie o zajęciu świadczenia emerytalnego. Tytuł wykonawczy obejmuje należność składki na ubezpieczenie społeczne za czerwic 2008 r. i wystawiony został na podstawie decyzji z dnia [...] stwierdzającej zadłużenie w zakresie składek na Fundusz Ubezpieczenia Społecznego oraz na Fundusz Pracy za czerwiec 2008 r. W dniu 30 października 2008 r. zobowiązany złożył zarzuty w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego kwestionując istnienie dochodzonego w tym postępowaniu obowiązku oraz niedoręczenie upomnienia. Organ egzekucyjny - Dyrektor Oddziału postanowieniem z dnia [...] oddalił zgłoszone zarzuty. Po rozpoznaniu zażalenia na to postanowienie, organ odwoławczy - Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia [...] uchylił postanowienie organu egzekucyjnego w całości i umorzył postępowanie egzekucyjne na podstawie art. 59 §1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. 2005 r., Nr 229, poz. 1954 ze zm.) - dalej: "upea". W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia organ odwoławczy wskazał, że decyzja z dnia [...], stanowiąca podstawę wystawionego tytułu wykonawczego, doręczona została z naruszeniem art. 40 § 2 kpa, a tym samym nie weszła do obrotu prawnego, co przesądza o braku wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym i zasadność zgłoszonego zarzutu. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego ZUS wnosił o uchylenie zaskarżonego postanowienia zarzucając naruszenie art. 59 § 1 pkt 2 upea. Argumentował, że organ odwoławczy błędnie uznał bezskuteczność doręczenia A. P. decyzji z dnia [...] , gdyż w postępowaniu zakończonym tą decyzją nie ustanowił on pełnomocnika. Pełnomocnictwo złożone zostało bowiem w innym postępowaniu - w przedmiocie przyznania emerytury, które formalnie toczyło się przed innym organem - Inspektoratem Oddziału ZUS. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej odrzucenie, gdyż ZUS nie jest uprawniony do wniesienia skargi w sprawie, w której Dyrektor Oddziału ZUS działał jako organ I instancji lub o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga podlega oddaleniu, gdyż ZUS nie ma interesu prawnego w skarżeniu postanowienia, którym uchylono postanowienie wydane przez dyrektora jednostki organizacyjnej ZUS. Możliwość sądowej kontroli legalności zaskarżonego aktu wymaga ustalenia, czy skarżący, który co do zasady może być podmiotem uprawnionym do wniesienia skargi (jego skarga nie jest wiec niedopuszczalna), ma interes prawny w kwestionowaniu skarżonego aktu. W orzecznictwie sądowym przyjęty jest pogląd, że interes prawny przejawia się w tym, że określony podmiot ma roszczenie o przyznanie mu uprawnienia lub zwolnienia z nałożonego obowiązku (wyrok NSA z 3.06.1996 r. - sygn. II SA 74/96ONSA 1997, Nr 2, poz. 89). Aby stwierdzić że dany podmiot (skarżący) ma legitymację skargową musi on mieć interes prawny w przeprowadzeniu sądowej kontroli zgodności z prawem aktu lub czynności, oparty na normach prawa materialnego lub procesowego. Pojęcie interesu prawnego ma charakter obiektywny. Istnieje on wówczas, gdy można wskazać przepis prawa, z którego można wywieść dla danego podmiotu określone prawa lub obowiązki oraz wykazać związek pomiędzy sferą indywidualnych praw obowiązków skarżącego a zaskarżonym aktem. Skarga dotyczyć musi "własnej sprawy administracyjnej" skarżącego, rozumianej jako możliwość konkretyzacji uprawnień i obowiązków stron w stosunku administracyjno-prawnym. Skarżący musi działać przy tym bezpośrednio we własnym imieniu i mieć roszczenie o przyznanie uprawnienia lub zwolnienie z nałożonego obowiązku. Tak więc mieć interes prawny w postępowaniu administracyjnym (w tym egzekucyjnym) i sądowoadministracyjnym znaczy to samo, co ustalić przepis prawa, na podstawie którego można skutecznie żądać czynności organu albo żądać zaniechania lub ograniczania czynności organu sprzecznych z potrzebami danej osoby. Od interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny oznaczający, że podmiot jest wprawdzie zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak poprzeć tego zainteresowania przepisami prawa mającego stanowić podstawę wystąpienia z żądaniem podjęcia działań przez organ administracji. Inną kwestią jest legitymacja skargowa przewidziana w art. 50 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej: "ppsa") dla prokuratora i rzecznika Praw Obywatelskich, której podstawą jest ochrona obiektywnego porządku prawnego. Fakt, że Dyrektor Oddziału ZUS w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym orzekał jako organ I instancji wykonując władcze kompetencje z zakresu administracji publicznej oznacza, że ZUS nie ma w takim przypadku interesu prawnego w rozumieniu art. 50 ppsa. Ocena, że ZUS nie posiadał w niniejszej sprawie interesu prawnego do wniesienia skargi, wykluczała kontrolę legalności zaskarżonego postanowienia i przesądzała o konieczności oddalenia skargi na podstawie art. 50 § 1 i art. 151 ppsa.