I SA/Lu 238/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Czajecka-Szpringer, Sędziowie WSA Małgorzata Fita, NSA Anna Kwiatek (sprawozdawca), Protokolant Asystent sędziego Krzysztof Kożuch, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 4 lipca 2014 r. sprawy ze skargi W. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania W. K., utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy z dnia [...]. określającą opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi w kwocie 50 zł miesięcznie. Z akt sprawy wynika, że skarżący W. K. jest właścicielem nieruchomości zabudowanej budynkiem mieszkalnym, w którym zamieszkuje wraz z czterema członkami rodziny. Ponieważ w dniu 31.05.2013r.upłynął termin do złożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, organ pierwszej instancji wezwał skarżącego do jej złożenia, a po upływie terminu wyznaczonego w wezwaniu wszczął postępowanie administracyjne zakończone decyzją z dnia 24.02.2014r. Organ wyjaśnił, że począwszy od dnia 1.07.2013r. gmina jest obowiązana do odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości zamieszkanych, a na podstawie art. 6h oraz art. 6i ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. 2012 poz. 391 ze zm. – dalej: "upc") właściciele nieruchomości są obowiązani do ponoszenia na rzecz gminy miesięcznej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Wysokość tej opłaty obliczana jest według stawki opłaty ustalonej od gospodarstw domowych i zależna jest od liczby osób pozostających w gospodarstwie, zgodnie z przepisami uchwały nr XXIX/191/2013 Rady Gminy z dnia [...] w sprawie wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz ustalenia wysokości tej opłaty (Dz. Urz. Woj. Lub. 2013r., poz. 2114), wydanej na podstawie art. 6 k ust. 1 pkt 1 upc. Równocześnie właściciel nieruchomości, zgodnie z art. 6 m ust. 1 upc, ma obowiązek złożyć deklarację o wysokości opłaty. Termin do złożenia pierwszej deklaracji określony został w § 3 uchwały nr [...] Rady Miasta z dnia [...] w sprawie określenia wzoru deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi składanej przez właścicieli nieruchomości (Dz. Urz. Woj. Lub. 2013r., poz. 2229), wydanej na podstawie art. 12 ustawy z dnia 1.07.2011r. o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 152, poz. 897 ze zm. – dalej: "ustawa z dnia 1.07.2011r."), i upłynął w dniu 31.05.2013r. Organ wyjaśnił, że niezłożenie deklaracji przez właściciela nieruchomości powoduje powstanie obowiązku decyzyjnego określenia wysokości opłaty na podstawie art. 6o upc, a w sprawach dotyczących opłat, zgodnie z art. 6q upc, stosuje się przepisy ustawy – Ordynacja podatkowa (Dz. U. 2012r. poz. 749 ze zm. – dalej: "op"). W związku z tym, opłata określona została w wysokości 50 zł miesięcznie, zgodnie z § 2 pkt 3 uchwały nr [...] gdyż na nieruchomości skarżącego prowadzone jest jedno gospodarstwo domowe liczące 5 osób. W odwołaniu skarżący wyraził krytyczną ocenę pracy osoby sprawującej funkcję wójta gminy i zarzucił nieuwzględnienie w decyzji okoliczności, że na nieruchomości skarżącego obecnie nie jest prowadzona działalność gospodarcza, w związku z tym nie powstają na niej żądne odpady oraz okoliczności, że jego rodziny nie stać na ponoszenie opłaty. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji SKO wskazało, że okoliczności istotne dla określenia wysokości miesięcznej opłaty są w sprawie bezsporne, stąd odwołanie nie mogło być uwzględnione, natomiast określenie wysokości opłaty umożliwia skarżącemu złożenie wniosku o zastosowanie ulgi w zapłacie opłaty w postaci umorzenia zaległości w całości lub w części, bądź rozłożenia jej na raty. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie oraz w pismach z dnia 29.04.2014r., z dnia 26.05.2014r. i z dnia 23.04.2014r. W.K. zarzucił, że określona w decyzji kwota miesięcznej opłaty jest zawyżona, gdyż od 5 osób wynosić powinna 40 zł, czyli 8 zł od osoby lub 30 zł miesięcznie, czyli 6 zł od osoby. Skarżący poinformował, że pomimo kwestionowania decyzji oraz braku deklaracji, zapłacił w dniu 6.05.2014r. należności z tytułu opłat za drugi kwartał 2014r. w łącznej kwocie 90 zł oraz, że będzie wnioskował o umorzenie zaległości z tytułu opłat. W związku z tym wniósł o uwzględnienie skargi oraz o zobowiązanie Wójta Gminy do umorzenia należności z tytułu opłaty za trzy kwartały. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga podlega oddaleniu, gdyż zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja Wójta Gminy zgodne są z prawem. Zawarty w skardze wniosek w przedmiocie umorzenia zaległości z tytułu miesięcznych opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi nie mógł podlegać rozpoznaniu przez Sąd, gdyż przedmiotem sprawy zakończonej zaskarżoną decyzją jest określenie wysokości miesięcznej opłaty, a stosownie do art. 134 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012r. poz. 270 ze zm. – dalej "ppsa") Sąd związany jest granicami sprawy zakończonej zaskarżoną decyzją. Sprawa w przedmiocie określenia wysokości miesięcznej opłaty wszczęta została z urzędu, zgodnie z art. 165 § 2 op w związku z art. 6q upc oraz na podstawie art. 6o upc, natomiast jeśli skarżący chce skorzystać z ulgi w spłacie zaległości z tytułu opłat, to na jego żądanie (wniosek) może zostać wszczęte odrębne postępowanie administracyjne w tym przedmiocie, zgodnie z art. 165 § 3 op w związku z art. 6q upc i na podstawie art. 67a op. Podstawą prawną decyzji określającej wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami jest art. 6o upc, który stanowi, że w razie niezłożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi albo uzasadnionych wątpliwości co do danych zawartych w deklaracji wójt, burmistrz lub prezydent miasta określa, w drodze decyzji wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi biorąc pod uwagę uzasadnione szacunki, w tym średnią ilość odpadów komunalnych powstających na nieruchomościach o podobnym charakterze. Zawarte w tym przepisie zalecenie szacowania średniej ilości odpadów nie ma zastosowania w postępowaniu poprzedzającym wydanie decyzji zastępującej deklarację właściciela nieruchomości zamieszkanej, gdyż w tym przypadku wysokość opłaty nie jest uzależniona od ilości odpadów powstających na nieruchomości, lecz od metody ustalenia opłaty przyjętej w przepisach prawa miejscowego wydanych na podstawie art. 6k ust. 1 pkt 1 upc. Obowiązek złożenia przez właściciela nieruchomości pierwszej deklaracji i samodzielnego obliczenia wysokości należnej opłaty wynikał z art. 6m ust. 1 upc, a termin do złożenia tej deklaracji wskazany został w przepisach prawa miejscowego – w uchwale nr [...], w której Rada Gminy określiła również wzór deklaracji zawierający niezbędne objaśnienia i informacje ułatwiające prawidłowe obliczenie wysokości opłaty. W przepisach § 1 ust. 1, § 2 i § 3 uchwały nr [...] Rada Gminy ustaliła stawki opłaty uzależnione od liczby osób tworzących gospodarstwa domowe na nieruchomości oraz od sposobu zbierania i odbierania odpadów powstałych na nieruchomości. W sprawie bezsporną pozostaje okoliczność, że na nieruchomości, której właścicielem jest skarżący, funkcjonuje jedno gospodarstwo domowe liczące 5 osób. Dla takiego gospodarstwa miesięczna stawka opłaty wynosi 50 zł, a to zgodnie z § 2 pkt 3 uchwały nr [...] w którym ustalono w tej kwocie miesięczną stawkę opłaty dla gospodarstw domowych liczących 5 i więcej osób. Stawka opłaty miesięcznej w kwocie 40 zł, którą według skarżącego miałby płacić, przewidziana jest w § 2 pkt 2 uchwały nr [...] dla gospodarstw domowych liczących od 3 do 4 osób, stąd ten zarzut skargi nie ma oparcia w faktach, ani w przepisach tej uchwały. Stawka opłaty miesięcznej w kwocie 30 zł, według której skarżący zapłacił w dniu 6.05.2014r. (k. 26 akt sądowych) opłaty należne za miesiące drugiego kwartału 2014r., ustalona została § 3 pkt 3 uchwały nr [...] dla gospodarstw domowych liczących 5 osób i więcej, w przypadku gdy odpady są zbierane i odbierane w sposób selektywny. Odpady mogą być odbierane w sposób selektywny, gdy taki sposób ich zbierania zadeklaruje właściciel nieruchomości, a obniżone stawki miesięcznej opłaty przewidziane są tylko w przypadku zbierania i odbierania odpadów w sposób selektywny, co wprost wynika z § 3 uchwały [...] oraz z ustawowego upoważnienia do określenia obniżonych stawek opłaty zawartego w art. 6 k ust. 3 upc. Ponieważ miesięczna opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi należna jest z mocy prawa każdej gminie począwszy od 1.07.2013r., to dla ustalenia obniżonej wysokości opłaty niezbędnym było złożenie oświadczenia o selektywnym sposobie zbierania odpadów przed powstaniem obowiązku jej ponoszenia. Oczywistym jest, że tylko w przypadku złożenia oświadczenia o selektywnym zbieraniu odpadów gmina może odbierać odpady z nieruchomości w ten sposób, stąd deklaracja w której skarżący mógł zawrzeć takie oświadczenie, powinna być złożona przed powstaniem obowiązku ponoszenia opłaty w wysokości wynikającej z przepisów prawa. To z tej również przyczyny ustawodawca w art. 12 ustawy z dnia 1.07.2011r., zobowiązał rady gmin do ustalenia terminu złożenia pierwszej deklaracji przez właścicieli nieruchomości i termin ten poprzedzał moment powstania obowiązku ponoszenia opłaty, gdyż na dzień 1.07.2013r. wysokość zobowiązania z tytułu miesięcznej opłaty należnej bezterminowo i od tej daty wynikała wprost z przepisów prawa. Złożenie przed tą datą oświadczenia o sposobie zbierania odpadów spowodowołoby, że wysokość zobowiązania z tytułu miesięcznej opłaty byłaby niższa, bo ukształtowana na podstawie § 3 pkt 3 uchwały nr [...], a nie na podstawie § 2 pkt 3 tej uchwały. Ponieważ bezsporne jest, że skarżący oświadczenia takiego nie złożył, to prawidłową była konstatacja, że wysokość opłaty miesięcznej wynikała z § 2 ust. 3 uchwały nr [...] i wynosiła 50 zł miesięcznie, gdyż na nieruchomości funkcjonuje jedno gospodarstwo domowe liczące 5 osób. Odnosząc się do argumentacji skarżącego podnoszonej w toku postępowania administracyjnego wskazać należy, że fakt niezłożenia deklaracji nie powodował, że zobowiązanie z tytułu opłaty nie zaistniało. Powstało ono w wysokości wynikającej z przepisów prawa miejscowego oraz zgodnie z art. 6h i art. 6i pkt 1 upc, a decyzja deklaratoryjna stwierdza jedynie ten fakt zastępując niezłożoną deklarację. Wydanie decyzji w przypadkach wskazanych w art. 6o upc jest obowiązkiem wójta gminy. Opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi nie jest podatkiem w rozumieniu art. 6 op, lecz ekwiwalentnym i przymusowym świadczeniem pieniężnym na rzecz gminy stanowiącym odpłatność za ponoszone przez gminę koszty funkcjonowania systemu gospodarowania odpadami, a więc nie tylko za koszty odbioru, transportu, zbierania, odzyskiwania i unieszkodliwiania odpadów, ale także koszty obsługi administracyjnej tego systemu. Skoro zdaniem skarżącego stawki opłaty ustalone przez Radę Gminy są obecnie zbyt wysokie, to zauważyć należy, że konieczność prowadzenia postępowań administracyjnych w celu decyzyjnego określenia wysokości opłaty niewątpliwie zwiększa ponoszone przez gminę koszty obsługi systemu gospodarowania odpadami, a tym samym może mieć wpływ na wysokość stawek miesięcznej opłaty ustalonych przez radę gminy. Jeżeli skarżący podejmie się dokonywania selektywnej zbiórki odpadów, to w każdym czasie może, w terminie 14 dni od podjęcia wyboru co do zbiórki odpadów w ten sposób, złożyć deklarację na podstawie art. 6m ust. 2 upc i uiszczać opłatę w zmienionej wysokości począwszy od miesiąca (za miesiąc), w którym podejmie się selektywnej zbiórki odpadów i w którym odpady będą w ten sposób odbierane z nieruchomości. Deklaracja złożona na podstawie art. 6m ust. 2 upc z powodu zmiany danych, mających wpływ na wysokość opłaty będzie "pierwszą" deklaracją w ścisłym tego słowa znaczeniu, w tym sensie, że deklaracji na podstawie art. 6m ust. 1 upc skarżący nie złożył, a także w tym sensie, że każda deklaracja składana z powodu zmiany danych będących podstawą ustalenia wysokości opłaty (ilości gospodarstw funkcjonujących na nieruchomości, liczby osób w gospodarstwie, sposobu zbierania i odbierania odpadów, stawki opłaty) jest deklaracją pierwszą, bo może być korygowana przez składającego (art. 81 op) lub organ (art. 274 op) oraz podlegać weryfikacji w postępowaniu administracyjnym. Deklaracja złożona na podstawie art. 6m ust. 2 upc zastępuje złożoną uprzednio deklarację, a w przypadku, gdy nie złożono deklaracji o której mowa w art. 6m ust. 1 upc – zastępuje wydaną w jej miejsce decyzję. Jeżeli dane będące podstawą obliczenia opłaty miesięcznej nie ulegają zmianie opłata należna jest w wysokości wynikającej z deklaracji lub z decyzji. Z tych względów, na podstawie art. 151 ppsa, orzeczono jak w sentencji.