I SA/Lu 239/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Danuta Małysz, Sędziowie WSA Wiesława Achrymowicz (sprawozdawca), NSA Irena Szarewicz-Iwaniuk, Protokolant Stażysta Małgorzata Siwiec, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 7 października 2009 r. sprawy ze skargi M. R. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie płatności do gruntów rolnych na 2007 r. I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...]; II. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz M. R. kwotę [...] tytułem zwrotu kosztów postępowania. I SA/Lu 239/09 UZASADNIENIE 1. Decyzją z dnia [...] Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa / ARiMR /, na podstawie art. 7 ust. 1 i 2, art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej / Dz. U. Nr 35, poz. 217 ze zm. / oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego / Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. – k.p.a. / przyznał M. R. płatności do gruntów rolnych na rok 2007 w wysokości 4 327,82 zł, w tym: - jednolitą płatność obszarową w wysokości 2 545 zł; - uzupełniającą płatność obszarową do powierzchni grupy upraw podstawowych w wysokości 536,74 zł; - uzupełniającą płatność obszarową do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych w wysokości 1 246,08 zł. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR uzasadniał, że jednolita płatność obszarowa i uzupełniająca płatność obszarowa do powierzchni grupy upraw podstawowych zostały przyznane zgodnie z wnioskiem. W odniesieniu do uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych / płatność zwierzęca / powierzchnia zadeklarowana we wniosku o przyznanie tej płatności to 5,74 ha, kwalifikowana do tej płatności to 5,74 ha, stwierdzona w trakcie kontroli administracyjnej to 5,74 ha. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wskazał § 4 ust. 1 pkt 2, ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2007 r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania tej płatności / Dz. U. Nr 46, poz. 309 ze zm. – rozporządzenie z dnia 13 marca 2007 r. / i argumentował, że jeżeli wnioskodawca deklarował w roku bieżącym do płatności zwierzęcej powierzchnię 5,74 ha, a na podstawie jego wniosku o przyznanie płatności zwierzęcej w 2006 r. przyznano mu płatność zwierzęcą do powierzchni 2,84 ha, to w roku bieżącym płatność zwierzęca podlegała naliczeniu do powierzchni 2,84 ha. 2. Decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR została skierowana do wnioskodawcy na podany organowi adres. Została doręczona do rąk żony wnioskodawcy, J.R. w dniu 6 marca 2008 r. / k. 72 akt postępowania przed organem /. 3. W dniu 26 listopada 2008 r. M. R. i J. R.złożyli pismo nazwane wnioskiem dotyczącym prawidłowego wyznaczenia powierzchni referencyjnej do płatności zwierzęcej. Wnieśli o ponowne wyznaczenie powierzchni referencyjnej do płatności zwierzęcej z uwzględnieniem powierzchni trwałych użytków zielonych z roku 2005, z wniosków: M.R. i J.R. Uzasadniali, że ich jedno, wspólne gospodarstwo składa się z gruntów położonych w B. oraz w K., powiecie n., województwie p.Ze względu na położenie ich gospodarstwa w sąsiadujących ze sobą powiatach i województwach, w 2004 r. zostało "papierkowo" podzielone na dwa gospodarstwa, nadano każdemu z małżonków odrębny numer identyfikacyjny, co nie było zgodne ze stanem posiadania. W rzeczywistości oboje, jako małżeństwo prowadzili i prowadzą jedno wspólne gospodarstwo rolne o ogólnej powierzchni 8,90 ha, w tym 8,3127 ha to grunty objęte płatnościami obszarowymi. Na lata 2007-2011 została sporządzona dokumentacja o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć środowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt, w której gospodarstwo zostało połączone, pozostawiono jeden numer identyfikacyjny. Płatność zwierzęca przyznana na 2007 r. pomija 3,16 ha łąk trwałych, położonych w województwie podkarpackim. Wiadomość o takim naliczeniu spornej płatności zwierzęcej M. R. powziął w dniu 20 listopada 2008 r., kiedy stawił się w siedzibie organu na wezwanie Agencji celem złożenia dokumentacji dotyczącej gospodarstwa rolnego. Płatność zwierzęca przyznana na 2007 r. jest wynikiem nieprawidłowego zaewidencjonowania każdego z małżonków R. jako odrębnego producenta rolnego w sytuacji, w której oboje prowadzą jedno, wspólne gospodarstwo rolne. 4. Zaskarżoną decyzją Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR, po rozpatrzeniu odwołania M.R., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 10 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa / Dz. U. Nr 98, poz. 634 /, utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia [...] o odmowie M. R.wznowienia postępowania w sprawie płatności do gruntów rolnych na rok 2007. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR uzasadniał, że wniosek małżonków R., złożony 26 listopada 2008 r., jest wnioskiem o wznowienie postępowania w sprawie płatności do gruntów rolnych na rok 2007, zakończonego decyzją ostateczną Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia [...]. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR przytoczył art. 3 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej / Dz. U. Nr 35, poz. 217 ze zm. /; art. 145, art. 145a, art. 148 k.p.a. Wskazał § 4 rozporządzenia z dnia 13 marca 2007 r., ustawę o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt z dnia 2 kwietnia 2004 r. / Dz. U. Nr 91, poz. 872 ze zm. /. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR uzasadniał, że decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia [...] została prawidłowo doręczona. Decyzję odebrała żona adresata 6 marca 2008 r. Ta decyzja zawierała uzasadnienie faktyczne i prawne rozstrzygnięcia w przedmiocie przyznania płatności zwierzęcej na 2007 r. W uzasadnieniu zostały dokładnie wyjaśnione przyczyny przyznania płatności zwierzęcej w rozmiarze mniejszym od wnioskowanego. W tych okolicznościach M. R. powziął wiedzę o sposobie naliczenia płatności zwierzęcej na 2007 r. w dacie doręczenia decyzji, nie 20 listopada 2008 r. Na wniosek M. R.złożony w 2006 r. przyznano płatność zwierzęcą do powierzchni 2,84 ha. Zgodnie z § 4 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia z dnia 13 marca 2007 r. 2,84 ha jest powierzchnią referencyjną i tylko do tej powierzchni przysługuje płatność zwierzęca, nawet jeśli w następnym roku M.R. zadeklarował do tej płatności większą powierzchnię. Z dokumentacji ARiMR wynika, że w 2006 r. były prowadzone dwa odrębne postępowania, zakończone dwiema odrębnymi decyzjami. W tym przypadku nie ma już możliwości zastosowania art. 4 pkt 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru / Dz. U. z 2004 r. Nr 6, poz. 40 ze zm. /. Uzyskanie przez każdego z małżonków R.odrębnego numeru identyfikacyjnego było niezgodne z art. 12 pkt 4 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności / Dz. U. z 2004 r. Nr 10, poz. 76 ze zm. /. Jednak to M. R., J. R. złożyli odrębne wnioski o wpis do ewidencji producentów i każde z nich wyraziło drugiemu zgodę na wpis do ewidencji producentów. Na tej podstawie składali od 2004 r. wnioski o przyznanie płatności i płatności były przyznawane każdemu z małżonków odrębnymi decyzjami. Ta nieprawidłowość ewidencji producentów została już przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR wyjaśniona i uregulowana zgodnie z obowiązującymi przepisami. 5. M.R. złożył skargę na ostateczną decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, decyzji organu pierwszej instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania sądowego. Zarzucał organom obu instancji błędne ustalenie, że dowiedział się o faktach i dowodach istotnych dla wymiaru płatności zwierzęcej w dniu 6 marca 2008 r. Zarzucił naruszenie art. 8, art. 9 k.p.a. Argumentował że to w wyniku błędnych decyzji ARiMR jedno wspólne gospodarstwo małżonków R. zostało podzielone na dwa gospodarstwa każdego z małżonków; że to w wyniku błędnych decyzji ARiMR każdego z małżonków odrębnie ujęto w ewidencji producentów. Te błędy ARiMR spowodowały w 2007 r. zmniejszenie powierzchni uprawniającej do przyznania płatności zwierzęcej. Błędne działania ARiMR wprowadziły w błąd skarżącego. ARiMR obciążyła skarżącego negatywnymi następstwami swoich błędnych decyzji. Takie postępowanie ARiMR naruszyło art. 8, art. 9 k.p.a. Skarżący przedstawioną argumentację wsparł stanowiskiem w sprawach: OSK 807/04, V SA 2633/01, SA/Gd 850/95. 6. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał stanowisko, argumentację wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 7. Zaskarżona decyzja nie odpowiada prawu. Naruszenie prawa podlegało stwierdzeniu poza granicami skargi, stosownie do art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – p.p.s.a. /. 8. Stosownie do art. 145 § 1 k.p.a. postępowanie wznawia się w sprawie zakończonej decyzją ostateczną. Stosownie do art. 16 § 1 k.p.a. decyzją ostateczną jest decyzja, od której nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji. Stosownie do art. 127 § 1 k.p.a. od decyzji wydanej w pierwszej instancji służy stronie odwołanie do jednej instancji. Stosownie do art. 129 § 2 k.p.a. odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie. 9. Doręczenia normuje dział I, rozdział 8 k.p.a. Stosownie do zamieszczonego tam art. 43 zdanie pierwsze k.p.a. / zdanie drugie nie ma zastosowania w okolicznościach rozpatrywanego postępowania przed organem / w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. W przedstawionym stanie prawnym art. 43 k.p.a. przewiduje doręczenie zastępcze, które dokonane prawidłowo jest równoznaczne w skutkach z doręczeniem do rąk adresata. To doręczenie zstępcze ma u podstaw założenie, że adresat ma możliwość zapoznania się z korespondencją tak doręczoną. To założenie jest o tyle zasadne, o ile są spełnione wszystkie ustawowe wymogi trybu doręczenia zastępczego z art. 43 k.p.a. Zastępczy tryb doręczenia z art. 43 k.p.a. ma zastosowanie tylko w sytuacjach, w których dorosły domownik adresata odebrał korespondencję kierowaną do adresata. Wprost zgodnie z brzmieniem art. 43 k.p.a. doręczenie zastępcze będzie skuteczne tylko, kiedy korespondencję odbierze dorosły domownik adresata i tylko taki dorosły domownik adresata, który podejmie się oddać przesyłkę adresatowi. Skutku doręczenia z art. 43 k.p.a. nie powoduje samo doręczenie korespondencji dorosłemu domownikowi adresata. Brzmienie art. 43 k.p.a. wskazuje, że nie jest skuteczne doręczenie zastępcze do rąk dorosłego domownika, który odebrał przesyłkę i wprost nie podjął się oddać jej adresatowi bądź odebrał przesyłkę przy czym z dowodu doręczenia nie wynika czy podjął się oddać przesyłkę adresatowi. Brzmienie art. 43 k.p.a. wskazuje, że ustawodawca nie założył, że dorosły domownik podejmuje się oddać przesyłkę adresatowi przez sam fakt jej odbioru. Przyjęcie założenia, że dorosły domownik podejmuje się oddać przesyłkę adresatowi przez sam fakt jej odbioru, nie ma podstaw w brzmieniu art. 43 k.p.a. Przy takim założeniu art. 43 k.p.a. nie wskazywałby tylko takiego dorosłego domownika adresata, który podjął się oddać przesyłkę adresatowi. Przy takim założeniu art. 43 k.p.a. formułowałby zasadę, że samo doręczenie korespondencji do rąk dorosłego domownika adresata jest równoznaczne ze zobowiązaniem się do oddania jej adresatowi i wyłączałby skuteczność doręczenia korespondencji dorosłemu domownikowi adresata tylko w sytuacjach, w których nie podjął się oddania przesyłki adresatowi. Brzmienie art. 43 k.p.a. wskazuje, że samo doręczenie korespondencji dorosłemu domownikowi adresata nie daje podstaw domniemaniu, że taki domownik podjął się oddania przesyłki adresatowi. Doręczenie zastępcze z art. 43 k.p.a. nie opiera się na domniemaniu, że każdy dorosły domownik, który przyjmuje korespondencję kierowaną do adresata, tym samym podejmuje się oddania jej adresatowi. Wprost zgodnie z brzmieniem art. 43 k.p.a. zobowiązanie dorosłego domownika, który odbiera korespondencję kierowaną do adresata, do oddania korespondencji adresatowi ma wynikać z dowodu doręczenia / czy to w postaci adnotacji doręczyciela, czy samego dorosłego domownika odbierającego przesyłkę, czy z treści formularza dowodu doręczenia /. Dopiero wówczas zstępcze doręczenie korespondencji dorosłemu domownikowi adresata spełnia wymogi z art. 43 k.p.a. i pozwala przyjąć domniemanie prawidłowego otrzymania korespondencji przez samego adresata z rąk dorosłego domownika. 10. Z przedstawionych akt postępowania przed organem wynika, że korespondencja z decyzją Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia 1 [...] w sprawie przyznania M.R. płatności do gruntów rolnych na rok 2007, w tym płatności zwierzęcej, została skierowana na prawidłowy adres strony, podany organowi. Zwrócony organowi dowód doręczenia tej decyzji zawiera wskazanie doręczanej decyzji z numeru, M.R. jako adresata, jego adres, datę doręczenia, podpis odbiorcy w brzmieniu "R. J./ żona /". Nie zawiera żadnej adnotacji pozwalającej przyjąć, że J. R.podjęła się oddania przesyłki adresatowi. 11. W przedstawionym stanie prawnym i okolicznościach proceduralnych dowód doręczenia decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia [...] w sprawie przyznania M.R. płatności do gruntów rolnych na rok 2007 nie dowodzi doręczenia w sposób przewidziany w art. 43 k.p.a. Brak jakiejkolwiek wzmianki na dowodzie doręczenia, że dorosły domownik podjął się oddania pisma adresatowi stanowi podstawę oceny, że taki dowód doręczenia nie dowodzi doręczenia zastępczego pisma w sposób wymagany przez art. 43 k.p.a. W następstwie stwierdzony brak wyklucza przyjęcie domniemania skutecznego doręczenia korespondencji do rąk samego adresata. 12. Z tych względów zaskarżona decyzja oraz decyzja organu pierwszej instancji podlegały uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/, przy zastosowaniu art. 135 ustawy p.p.s.a. Orzeczenie o kosztach postępowania sądowego uzasadnia art. 200 tej ustawy.