I SA/Lu 248/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Asesor WSA Jerzy Parchomiuk po rozpoznaniu w dniu 26 kwietnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2013 r. - w zakresie wniosku skarżącego o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji postanawia odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Pełnomocnik J. W. (dalej jako: skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z [...] nr [...], w przedmiocie dochodowego od osób fizycznych za 2013 r.. W skardze zawarto wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Uzasadniając wniosek pełnomocnik skarżącego podniósł, że z uwagi na trudną sytuację majątkową skarżący nie jest w stanie uiścić sumy pieniężnej określonej w decyzji. Skarżący nie ma żadnych oszczędności, nie osiąga żadnych dochodów, ma na utrzymaniu zonę i dziecko. Wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje, że skarżący pozostanie bez środków do życia. Pozostałymi decyzjami określającymi podatek dochodowy organ spowodował brak możliwości samodzielnego utrzymania się skarżącego. Tylko wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji zapobiegnie wyrządzeniu skarżącemu znacznej szkody poprzez pozostawienie go bez środków do życia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Jednocześnie w myśl art. 61 § 3 p.p.s.a., po przekazaniu sądowi skargi, jeśli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności. Katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego orzeczenia jest zamknięty, zaś obowiązek ich uprawdopodobnienia spoczywa na wnioskodawcy. Sąd jedynie ocenia, czy w istocie wskazana przez stronę szkoda ma znaczny rozmiar lub istnieje niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W tym celu skarżący winien tak określić ewentualną szkodę lub w taki sposób wskazać skutki, które nastąpiłyby w związku z wykonaniem aktu, by sąd mógł stwierdzić w oparciu o konkretne dane, że wielkość szkody jest znaczna, a skutki trudne do odwrócenia. Jak przyjęto w orzecznictwie, chodzi tu o taką szkodę (majątkową lub niemajątkową), która nie będzie mogła być wyrównana przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia. W orzecznictwie podkreśla się, że do wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, nie jest wystarczający sam wywód strony. Uzasadnienie wniosku powinno odnosić się do konkretnych zdarzeń (okoliczności) świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest uzasadnione. Twierdzenia powinny być poparte materiałem dowodowym. Natomiast brak wyczerpującego uzasadnienia wniosku uniemożliwia jego ocenę (postanowienie NSA z dnia 18 maja 2004 r., FZ 65/04; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 grudnia 2006 r., I FZ 525/2006, orzeczenia.nsa.gov.pl; dalej: CBOSA). Obowiązkiem sądu jest wszechstronna i wnikliwa ocena argumentów przedstawionych przez wnioskodawcę, jak również wynikających z akt sprawy. W sytuacji, gdy strona nie wskazuje we wniosku okoliczności uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji z uwagi na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, nie można przenosić całego ciężaru poszukiwania tych okoliczności na sąd (postanowienie NSA z dnia 20 lipca 2015 r., II FZ 542/15, LEX). Przed przejściem do rozpatrzenia meritum wniosku należy zwrócić uwagę, że postanowieniem z 7 marca 2018 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Jak wynika z art. 61 § 3 zd. 2 p.p.s.a., odmowa wstrzymania wykonania aktu lub czynności przez organ nie pozbawia skarżącego złożenia wniosku do sądu. Analizując przedstawione we wniosku skarżącego argumenty, Sąd doszedł do przekonania, że nie zostały spełnione ustawowe przesłanki wstrzymania wykonania decyzji. W niniejszej sprawie przedmiotem skargi jest decyzja określająca wysokość zobowiązania podatkowego. Nałożony na skarżącego obowiązek ma charakter świadczenia pieniężnego i z natury rzeczy skutki wykonania takiego świadczenia są z pewnością odwracalne. Niewątpliwie jednak, w szczególnych okolicznościach zapłata kwoty pieniężnej może rodzić niebezpieczeństwo powstania znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków w przypadku, gdyby przymusowe wykonanie zaskarżonego aktu pozbawiło skarżącego lub jego rodzinę niezbędnych środków utrzymania. Argumentacja pełnomocnika skarżącego zmierza właśnie do wykazania, że taka sytuacja ma miejsce w rozpoznawanej sprawie. Niewątpliwie skarżący znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, o czym świadczy fakt, że postanowieniem referendarza sądowego z 28 marca 2018 r. przyznano skarżącemu prawo pomocy poprzez zwolnienie z obowiązku uiszczania kosztów sądowych. Referendarz uznał, że opłacenie kosztów sądowych nawet w najmniejszej wysokości spowodowałoby uszczerbek w utrzymaniu koniecznym skarżącego. Należy jednak mieć na uwadze, że niebezpieczeństwo powstania znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków musi być realne, a nie hipotetyczne. Niebezpieczeństwo takie może zaistnieć w przypadku przymusowego wyegzekwowania należności wynikających z decyzji w wyniku prowadzonej wobec skarżącego egzekucji administracyjnej. W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie taka sytuacja nie ma miejsca. Po pierwsze, ani z treści skargi, ani z wniosku o przyznanie prawa pomocy, ani z innych dokumentów znajdujących się w aktach sprawy nie wynika, aby rzeczywiście postępowanie egzekucyjne było prowadzone wobec skarżącego. Po drugie, gdyby egzekucja była prowadzona, rolą skarżącego byłoby wykazanie, że niesie ona ze sobą niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Taka sytuacja miałaby miejsce, gdyby egzekucja pozbawiła skarżącego środków utrzymania siebie lub rodziny. Należy pamiętać, że jedną z podstawowych zasad egzekucji administracyjnej jest zasada poszanowania minimum egzystencji zobowiązanego. Wyrazem tej zasady jest wprowadzenie szeregu zwolnień egzekucyjnych, wyłączających możliwość prowadzenia egzekucji ze środków lub przedmiotów, gwarantujących zachowanie minimum egzystencji zobowiązanego (art. 8-10 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, Dz. U. z 2017 r., poz. 1201, ze zm.; dalej jako: u.p.e.a.). Z treści przedłożonych przez skarżącego dokumentów i oświadczeń oraz postanowienia referendarza wynika, że skarżący utrzymuje się z prac dorywczych, z których uzyskuje wynagrodzenie w wysokości ok. [...] zł miesięcznie. Skarżący nie precyzuje tych okoliczności, zatem nie wiadomo, czy jest to umowa o pracę, czy inna forma zatrudnienia. Jeśli jest to wynagrodzenie z tytułu umowy o pracę – wynagrodzenie w takiej kwocie, poniżej minimalnego wynagrodzenia, jest wolne od potrąceń egzekucyjnych (art. 871 pkt 1 Kodeksu pracy w zw. z art. 9 § 1 u.p.e.a.). Jeśli jest to wynagrodzenie uzyskiwane na innej podstawie niż stosunek pracy, pieniądze w kwocie [...]zł nie będą podlegały egzekucji administracyjnej (art. 8 § 1 pkt 6 u.p.e.a.). Ponadto rodzina skarżącego utrzymuje się z otrzymywanego świadczenia wychowawczego oraz zasiłków z pomocy społecznej. Wszystkie te rodzaje świadczeń również nie podlegają egzekucji administracyjnej (art. 10 § 4 u.p.e.a.). Z powyższego wynika, że kwoty, z których utrzymuje się skarżący wraz z rodziną nie podlegają egzekucji administracyjnej. Zatem nawet gdyby egzekucja byłaby prowadzona, nie pozbawiałaby skarżącego tych środków, które stanowią niezbędne źródło utrzymania jego i rodziny. W tej sytuacji nie da się stwierdzić, że brak wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji może powodować niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Konkluzja taka musi skutkować odmową wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Należy przy tym nadmienić, że w myśl art. 61 § 4 p.p.s.a., postanowienia w sprawie wstrzymania aktu lub czynności sąd może zmienić lub uchylić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności. Jeżeli nastąpi zmiana okoliczności sprawy i skarżący będzie w stanie wykazać, że brak wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji może skutkować niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, będzie mógł złożyć wniosek o zmianę postanowienia o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 61 § 3 i § 5 p.p.s.a., sąd postanowił jak w sentencji.