I SA/Lu 251/08
WyrokWSA w Lublinie2008-09-24
Skład orzekający: Anna Kwiatek, Halina Chitrosz, Małgorzata Fita
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ podatkowy prawidłowo odmówił wznowienia postępowania podatkowego, uznając, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego dotyczący niezgodności przepisu z Konstytucją nie miał zastosowania do sprawy zakończonej decyzją ostateczną, mimo że skarżący podnosił argumenty o zastosowaniu sankcji administracyjnej i odpowiedzialności karnej za ten sam czyn, co było przedmiotem orzeczenia Trybunału?Ratio decidendi
Organ podatkowy nie może w decyzji o odmowie wznowienia postępowania oceniać merytorycznych przesłanek wznowienia, takich jak zastosowanie przepisu niezgodnego z Konstytucją. Ocena ta należy do etapu postępowania po wznowieniu. Odmowa wznowienia jest możliwa jedynie z przyczyn formalnych, np. wniesienia wniosku po terminie lub przez osobę nieuprawnioną. W sytuacji, gdy organ ocenił merytoryczną przesłankę wznowienia, naruszył przepisy postępowania.Stan faktyczny
Skarżący złożył wniosek o wznowienie postępowania podatkowego zakończonego decyzją ostateczną, powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego uznający za niezgodne z Konstytucją stosowanie sankcji administracyjnej i karnej za ten sam czyn. Organ podatkowy odmówił wznowienia, uznając, że wyrok TK nie miał zastosowania do sprawy, ponieważ decyzja ostateczna nie ustalała dodatkowego zobowiązania podatkowego. Skarżący złożył skargę do WSA, zarzucając naruszenie art. 240 § 1 pkt 8 Ordynacji podatkowej. WSA uznał skargę za zasadną.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Izby Skarbowej.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Kwiatek, Sędziowie Sędzia WSA Halina Chitrosz, Asesor WSA Małgorzata Fita (spr.), Protokolant Referent stażysta Konrad Gałka, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 24 września 2008 r. sprawy ze skargi J. A. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie podatku od towarów i usług za miesiąc listopad 1993 r. - uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...].
Dyrektor Izby Skarbowej decyzją z dnia [...] nr [...] , wydaną na podstawie art. 233 § l pkt l Ordynacji podatkowej, po rozpatrzeniu odwołania J. A. od decyzji z dnia [...] , nr [...] wydanej przez Dyrektora Izby Skarbowej o odmowie wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w sprawie określenia w podatku od towarów i usług za miesiąc listopad 1993 r. zobowiązania podatkowego, zaległości podatkowej i należnych od tej zaległości odsetek, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu podał, że przedmiotem prowadzonego postępowania w sprawie o wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną Izby Skarbowej nr [...] z dnia [...] było ustalenie wystąpienia przesłanki wznowienia postępowania wymienionej w art. 240 § 1 pkt 8 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie jeżeli decyzja została wydana na podstawie przepisu, o którego niezgodności z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej, ustawą lub ratyfikowaną umową międzynarodową orzekł Trybunał Konstytucyjny.
Wskazany przez stronę we wniosku o wznowienie postępowania wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 września 2007 r. sygn. akt P 43/06 orzeka o niekonstytucyjności art. 109 ust. 5 i 6 ustawy z dnia 11 marca 2004 roku o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54 poz. 535 ze zm.).
Jak zostało ustalone przepisy te nie miały zastosowania w sprawie zakończonej decyzją, której dotyczył wniosek wznowieniowy, bowiem decyzja ta nie ustalała dodatkowego zobowiązania podatkowego ani nie rozstrzygała w tym zakresie. Powyższe wskazuje, że przepis art. 240 § 1 pkt 8 ustawy Ordynacja podatkowa nie miał zastosowania w przedmiotowej sprawie. Zatem zgodnie z art. 243 § 3 cyt. ustawy Ordynacja podatkowa, w sytuacji gdy wznowienie postępowania z przyczyn przedmiotowych lub podmiotowych jest niedopuszczalne zasadnym było wydanie decyzji o odmowie wznowienia postępowania.
Naliczenie przez Inspektora Kontroli Skarbowej w Urzędzie Kontroli Skarbowej w protokóle z dnia 8 marca 1995 r. [...] sankcji w wysokości 100% zaniżenia podatku należnego oraz skierowanie do Sądu Rejonowego wniosku o ukaranie podatnika nie ma żadnego wpływu na rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie bowiem jak już wskazano powyżej decyzja ostateczna Izby Skarbowej nr [...] z dnia [...] oraz poprzedzająca ją decyzja Urzędu Skarbowego nr [...] z dnia [...] nie rozstrzygały w tym zakresie.
Na powyższą decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Lublinie J. A. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, w której zarzucił organom naruszenie art. 240 § 1 pkt 8 Ordynacji podatkowej.
W uzasadnieniu podał, że niniejszej sprawie wystąpiły przesłanki wznowienia postępowania wymienione w art. 240 § 1 pkt 8 Ordynacji podatkowej, ponieważ w protokole kontroli Urzędu Kontroli Skarbowej, nr [...] , urząd przyjął stawkę podatku VAT w wysokości 7%, natomiast Izba Skarbowa przyjęła stawkę podatku VAT w wysokości 22%. Wobec powyższego zastosowano tutaj "dodatkowe zobowiązanie podatkowe" . Ponadto na podstawie aktu oskarżenia Prokuratury Rejonowej zastosowano w stosunku do niego odpowiedzialność za przestępstwa skarbowe, a wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 września 2007r., sygn. akt P 43/06,
wskazuje, że "stosowane wobec tej samej osoby, za ten sam czyn, sankcji administracyjnej określonej przez powołaną ustawę jako "dodatkowe zobowiązanie podatkowe" i odpowiedzialności za wykroczenia skarbowe albo przestępstwa skarbowe, jest niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej" .
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, w całości podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Mając na uwadze art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sąd dokonuje kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Na zasadzie art. 134 § 1 ustawy z dnia 30sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W niniejszej sprawie skarżący w dniu 22 października 2007 r. złożył wniosek o wznowienie postępowania zakończonego wydaniem decyzji Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] , nr [...] na podstawie art. 240 § 1 pkt 8 Ordynacji podatkowej w związku z wydaniem przez Trybunał Konstytucyjny wyroku z dnia 4 września 2007 r., sygn. akt P 53/06.
Zgodnie z art. 240 § 1 pkt 8 Ordynacji podatkowej, w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli decyzja została wydana na podstawie przepisu, o którego niezgodności z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej, ustawą lub ratyfikowaną umową międzynarodową orzekł Trybunał Konstytucyjny.
W myśl art. 241 § 1 – § 3 cyt. ustawy, wznowienie postępowania następuje z urzędu lub na żądanie strony. Wznowienie postępowania z przyczyny wymienionej w art. 240 § 1 pkt 4 następuje tylko na żądanie strony wniesione w terminie miesiąca od dnia powzięcia wiadomości o wydaniu decyzji, w pkt 8 lub 11 następuje tylko na żądanie strony wniesione w terminie miesiąca odpowiednio od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego lub publikacji sentencji orzeczenia Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej, a w pkt 9 następuje tylko na żądanie strony. Na zasadzie art. 243, w razie dopuszczalności wznowienia postępowania organ podatkowy wydaje postanowienie o wznowieniu postępowania, które stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przesłanek wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (§ 1 i § 2). Odmowa wznowienia postępowania następuje w drodze decyzji (§ 3).
Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że podjęcie decyzji w sprawie odmowy wznowienia postępowania możliwe jest jedynie wówczas gdy niespełnione są wymogi formalne konieczne dla skutecznego złożenia wniosku o wznowienie, np. gdy wniosek pochodzi od osoby nieuprawnionej, bądź złożony został po terminie do jego wniesienia (por. wyrok NSA z dnia 8 czerwca 1995 r., SA/Po 416/95, Mon. Pod. 1996, nr 7, s. 214).
Przedmiotem decyzji o odmowie wznowienia postępowania nie może być natomiast ocena przesłanek wznowienia postępowania, której dokonuje się po wznowieniu postępowania, wydając w tym przedmiocie stosowne postanowienie, a następnie decyzję, o której mowa w art. 245 Ordynacji podatkowej.
Jako, że zaskarżoną decyzją organ odmówił wznowienia postępowania ze względu na ustalenie braku istnienia przesłanki z art. 240 § 1 pkt 8 Ordynacji podatkowej, uznać należy, że tym samym doszło w rozpoznawanej sprawie do naruszenia przepisów postępowania, mającego wpływ na jej wynik.
Z tych też względów oraz na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c) ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło