I SA/Lu 252/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie - Anna Puton-Mazurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 12 kwietnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od wpisu sądowego od wniesionej skargi w sprawie ze skargi M. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów za 2005 r. postanawia : odmówić przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, w terminie do jego opłacenia, skarżąca złożyła na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia w całości od wpisu sądowego od skargi. W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca podała, że nie posiada środków finansowych, pozwalających na uiszczenie wpisu sądowego od skargi. Wskazała, że utrzymuje się z emerytury, której kwota netto wynosi [...] zł. W dniu 25 marca 2013 r. otrzymała "zajęcie emerytury", co w jej ocenie pozbawi ją środków utrzymania. Skarżąca podniosła również, że dokumenty dotyczące kosztów utrzymania przedłożyła do sprawy I SA/Lu 74/13, natomiast odnośnie wydatków na leczenie (koszty wizyt lekarskich i leków) wskazała, że wynoszą one [...] zł miesięcznie. W dalszej części wniosku skarżąca podała, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, posiada spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego o pow. [...] m2, a źródłem jej utrzymania jest świadczenie emerytalne w kwocie [...] zł brutto. Do wniosku skarżąca załączyła potwierdzone za zgodność z oryginałem kserokopie: tytułu wykonawczego [...] z dnia [...] r. oraz zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego z dnia [...] r. - wydane przez Naczelnika I Urzędu Skarbowego w [...]. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy stwierdził, co następuje: Zgodnie z unormowaniem art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Oznacza to, że każda ze stron postępowania sądowoadministracyjnego, co do zasady ponosi koszty swojego udziału w postępowaniu przed sądem administracyjnym, chyba, że przepis szczególny zwalnia ją od tego obowiązku. W przedmiotowej sprawie brak jest unormowania prawnego, które zwalniałoby stronę od obowiązku ponoszenia kosztów postępowania. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Żądanie zwolnienia od obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od wniesionej skargi jest żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w wyżej cytowanym art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej strony ubiegającej się o taką pomoc, w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Użycie w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. sformułowania "wykaże" oznacza, że ciężar dowodu spełnienia przesłanek, o których mowa w tym przepisie, spoczywa na osobie ubiegającej się o uzyskanie prawa pomocy. Zaznaczyć należy, że zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach - z jednej strony z uwzględnieniem wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej zaś strony z uwzględnieniem jej możliwości finansowych. Koszt wpisu sądowego od skargi w sprawie niniejszej wynosi [...] zł - § 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 221, poz. 2193). Należy zaznaczyć, że skarżąca złożyła wnioski o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego od skargi również w sprawie I SA/Lu 74/13, gdzie wysokość tej opłaty wynosi [...] oraz w sprawie I SA/Lu 253/13, gdzie wysokość wpisu sądowego od skargi wynosi – [...] zł. Łączny koszt wpisów sądowych od wniesionych przez skarżącą skarg wynosi [...] zł. Porównanie wysokości wpisu sądowego od skargi w sprawie niniejszej (przy uwzględnieniu wysokości wpisów sądowych od wniesionych skarg w sprawach I SA/Lu 74/13 i I SA/Lu 253/13) do sytuacji majątkowej i finansowej strony skarżącej przedstawionej we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz wynikającej z nadesłanych dokumentów i akt sprawy prowadzi do wniosku, że skarżąca nie wykazała, że nie jest w stanie uiścić wpisu sądowego od skargi, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych oznacza, że ciężar tych kosztów w zakresie objętym prawem pomocy poniesie zamiast strony budżet państwa, czyli faktycznie inni obywatele. Dlatego też instytucja zwolnienia od kosztów sądowych w całości, bądź w części, stanowiąca pomoc państwa, powinna być stosowana wobec osób ubogich, które pomimo największych starań, nie mogą tych kosztów uiścić ze względu na szczególnie trudną sytuację materialną. Stwierdzić należy, że sytuacja materialna skarżącej nie należy do wyjątkowo trudnych. Skarżąca ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe, posiada majątek nieruchomy (mieszkanie o pow. [...] m2), nie ma nikogo na utrzymaniu. Sytuacja finansowa skarżącej jest stabilna, bowiem osiąga stały dochód z tytułu renty i emerytury, a łączna wysokość tych świadczeń wynosi [...] zł brutto, tj. [...] zł netto (wg. załączonego do sprawy I SA/Lu 74/13 odcinka świadczenia za marzec 2013 r.). Wykazane przez skarżącą w sprawie I SA/Lu 74/13 wydatki związane z utrzymaniem koniecznym łącznie z kosztami leczenia wynoszą [...] zł (czynsz za mieszkanie – [...] zł, energia elektryczna – ok. [...] zł, gaz – ok. [...] zł, telefon stacjonarny – ok. [...] zł, telefon komórkowy – ok. [...] zł, abonament RTV+Multimedia – ok. [...] zł, wydatki na leczenie - ok. [...] zł). Po opłaceniu kosztów utrzymania mieszkania, mediów i kosztów leczenia w dyspozycji skarżącej pozostaje zatem kwota ok. [...] zł. Nawet biorąc pod uwagę, że skarżąca ponosi inne bieżące koszty utrzymania (np. koszty wyżywienia), to nie można uznać, aby z kwoty realnie pozostającej w jej dyspozycji, nie była w stanie zgromadzić środków na opłacenie wpisu sądowego od wniesionej skargi. Odnosząc się do podnoszonej we wniosku o przyznanie prawa pomocy okoliczności dotyczącej wystawienia tytułu wykonawczego i rozpoczęcia dokonywania potrąceń ze świadczenia wypłacanego przez ZUS, stwierdzić należy, że skarżąca nie wykazała, od kiedy są dokonywane potrącenia, jaka jest ich wielkość, ani też jaka kwota pozostaje w dyspozycji skarżącej po ich dokonaniu. Podnieść należy, że oceniając zdolności płatnicze osoby wnioskującej o przyznanie prawa pomocy należy brać pod uwagę jej aktualną sytuację materialną oraz poprzedzającą złożenie takiego wniosku, tymczasem jak wynika z oświadczenia złożonego na urzędowym formularzu, w dacie sporządzenia wniosku świadczenie skarżącej wypłacane było bez potrąceń. Skarżąca od kilku lat wiedziała o toczącym się postępowaniu podatkowym w zakresie kontroli źródeł pochodzenia jej majątku za lata [...]-[...] (postępowanie to zostało wszczęte w dniu [...] r. na podstawie postanowienia Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w [...] nr [...], tom IV akt administracyjnych/), miała zatem możliwość poczynienia oszczędności na ten cel. Zdaniem referendarza, oceniając możliwości płatnicze skarżącej nie można pominąć okoliczności dotyczących wielkości zgromadzonego przez nią w latach poprzednich majątku, jak również faktu, że w postępowaniu przed organami administracji skarżąca przez kilka lat korzystała z pomocy profesjonalnego pełnomocnika. . W świetle przedstawionej w urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz załączonych dokumentach sytuacji majątkowej i finansowej skarżącej, brak jest podstaw do przyjęcia, że skarżąca nie jest w stanie ponieść kosztów wpisu sądowego od skargi, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. Skarżąca nie wykazała spełnienia przesłanek określonych przepisem art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a, co uzasadnia odmowę przyznanie prawa pomocy w częściowym zakresie. Z powyższych względów oraz na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak na wstępie.