I SA/Lu 260/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wojciech Kręcisz po rozpoznaniu w dniu 27 kwietnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Z. Ż. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego za miesiące III-V, VIII-XII 2002 r. - w zakresie wniosku o zmianę pkt. II postanowienia Referendarza sądowego WSA w Lublinie z dnia 20 czerwca 2008 r. postanawia: odmówić Z.Ż. zmiany pkt. II postanowienia Referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 20 czerwca 2008 r., sygn. akt I SA/Lu 260/08 w przedmiocie prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 20 czerwca 2008 r. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie przyznał Z. Ż. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie w całości od wpisu od skargi /pkt I./ i odmówił przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie /pkt II./. Postanowienie to nie zostało zaskarżone. Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 26 września 2008 r. oddalił skargę strony na decyzję Dyrektora Izby Celnej w przedmiocie podatku akcyzowego za poszczególne miesiące 2002 r. Wraz ze skargą kasacyjną od ww. wyroku pełnomocnik skarżącego uiścił kwotę [...] tytułem wpisu od skargi kasacyjnej. Wezwany do uzupełnienia przedmiotowego wpisu od kwotę [...] w zakreślonym terminie skarżący złożył na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku skarżący podnosił, że obecnie jedyne źródło jego utrzymania stanowi renta z tytułu częściowej niezdolności do pracy w wysokości [...] netto /[...] brutto/. Wydatki na leki i opiekę lekarską wynoszą około [...] zł miesięcznie. Wnioskodawca oświadczył, iż zamieszkuje z żoną we wspólnym gospodarstwie domowym i nie ma na utrzymaniu innych osób. Pozostaje z żoną w stanie rozdzielności majątkowej. W skład jego majątku wchodzi samochód ciężarowy Mercedes o wartości około [...], Podnosił, że w swojej sytuacji finansowej nie jest w stanie uiścić wpisu w takiej wysokości, a obciążenie go kosztami sądowymi oznaczałoby możliwość pozbawienie strony prawa do sądu. Dodatkowo podnosił, że obowiązek poniesienia kosztów sądowych spowodowałoby u wnioskodawcy brak płynności finansowej, co zagrozić by mogłoby jego podstawowym interesom życiowym. Argumentował, że obecnie jego sytuacja majątkowa jest jeszcze trudniejsza, niż na wcześniejszym etapie postępowania sądowego, gdy przyznano mu prawo pomocy w zakresie częściowym. Referendarz sądowy, zważając że w niniejszej sprawie wniosek strony jest kolejnym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, oraz że pierwotne rozstrzygnięcia w przedmiocie prawa pomocy /postanowienie z dnia 20 czerwca 2008 r./ jest prawomocne, działając w trybie art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej "ppsa" /potraktował wniosek Z. Ż. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych złożony na etapie skargi kasacyjnej jako wniosek o zmianę pkt. II postanowienia z dnia 20 czerwca 2008 r. i postanowieniem z dnia 13 lutego 2009 r. odmówił jego zmiany w tym zakresie – wskutek braku zmiany okoliczności, o jakich mowa w art. 165 ppsa. Składając sprzeciw od postanowienia Referendarza sądowego pełnomocnik skarżącego zarzucił, iż zaskarżone rozstrzygnięcie zostało podjęte wbrew przedstawionym we wniosku oświadczeniom i dokumentom, że bezpodstawnie uznano kolejny wniosek strony w przedmiocie prawa pomocy, jako wniosek o zmianę pkt II postanowienia z dnia 20 czerwca 2008 r., że przedmiotowy wniosek powinien zostać ponownie w całości rozpatrzony. Z ostrożności procesowej pełnomocnik skarżącego, mając na względzie brzmienie art. 165 ppsa zarzucił, że w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia nie wyjaśniono dlaczego utrata przez podatnika z dniem 30 marca 2009 r. prawa do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, trzykrotny pobyt w szpitalu, czy koszty leków / oświadczenia złożone w odpowiedzi na wezwanie z dnia 17 grudnia 2008 r./ nie zostały uznane za zmianę okoliczności sprawy uzasadniające zmianę postanowienia z 20 czerwca 2008 r. w jego pkt II. W ocenie pełnomocnika w świetle przedłożonych przez stronę dokumentów i oświadczeń oczywistym jest, iż zmiana ta spowodowała pogorszenie sytuacji finansowej podatnika . W zaistniałym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył po pierwsze, że wniesienie sprzeciwu przez stronę powoduje - na mocy art. 260 ppsa - iż zaskarżone postanowienie traci moc, a Sąd na nowo rozpoznaje wniosek o przyznanie prawa pomocy. Co do zasady również ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie ogranicza strony co do ilości wniosków o przyznanie prawa pomocy jakie może ona składać w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Nie mniej jednak pamiętać należy, że prawomocne rozstrzygnięcie zapadłe w przedmiocie prawa pomocy nie korzysta wprawdzie z powagi rzeczy osądzonej, jako nie rozstrzygające o istocie sprawy, ale ma pełny przymiot prawomocności – w myśl art. 259 § 3 ppsa, inaczej - wiążącą moc skonkretyzowanej i zindywidualizowanej przez sąd /referendarza sądowego/ normy prawnej /zob. postanowienie w sprawie I SA/Go 1570/06/. Prawomocność orzeczeń wydanych w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy powoduje, że zarówno strona wnosząca ponownie o przyznanie prawa pomocy jak i sąd /referendarz sądowy/ związani są oceną prawną sytuacji finansowej, majątkowej i rodzinnej wnoszącego o przyznanie prawa pomocy zawartą w prawomocnym już orzeczeniu, a kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy w tym samym zakresie, co uprzednio prawomocnie rozpoznany, traktować należy, jako wniosek inicjujący nowe postępowanie wpadkowe, którego przedmiotem jest wniosek o zmianę postanowienia niekończącego postępowania w sprawie, w trybie art. 165 ppsa. Zmiany okoliczności sprawy, to wszelkie zmiany występujące zarówno w okolicznościach faktycznych sprawy jak i w obowiązującym prawie. Musi to być jednak zmiana, która uzasadnia zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia, i to na stronie spoczywa ciężar wykazania, że jej sytuacja finansowa zmieniała się na tyle, iż w porównaniu z poprzednio wykazaną uprawnia ją do skorzystania z prawa pomocy. Przed rozpoznaniem niniejszego wniosku zarządzeniem z dnia 23 marca 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznając, że materiał dowodowy zgromadzony w sprawie jest niewystarczający do oceny, czy nastąpiła zmiana okoliczności sprawy wezwał pełnomocnika Z. Ż. do złożenia dodatkowych dokumentów i wyjaśnień, z których wynika, iż małżonka skarżącego za okres od stycznia do marca 2009 r. osiągnęła stratę w prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej w wysokości [...] zł, że do 13 czerwca 2008 r. żona podatnika pobierała zasiłek rehabilitacyjny i jak wynika z PIT - 11A dochód z tytułu zasiłków pieniężnych z ubezpieczenia społecznego za ten rok wyniósł [...] zł. Skarżący podał też, iż stałe miesięczne wydatki związane z utrzymaniem domu /tj. czynsz, energia i media/ pokrywane w przypadającej mu z małżonką części wynoszą około [...] zł i opłacane są z należnego mu świadczenia rentowego, które od dnia 1 kwietnia 2009 r. wynosi [...] zł brutto. Wyjaśnił, że pozostałe wydatki związane z codziennym utrzymaniem /tj. żywność, ubrania i lekarstwa / pokrywane są w miarę możliwości z pozostałej mu do dyspozycji części świadczenia rentowego. W ocenie Sądu tak przedstawiona przez ustanowionego przez stronę z wyboru pełnomocnika sytuacja materialna jest niewiarygodna, a tym samym nie uzasadnia stwierdzenia, że w przedmiotowej sprawie nastąpiła taka zmiana okoliczności, która pozwalałaby na zmianę prawomocnego postanowienia z dnia 20 czerwca 2008 r. w jego pkt II, a więc na przyznanie skarżącemu prawa pomocy w postaci całkowitego zwolnienia od kosztów sądowych, na podstawie art. 165 ppsa. Jak wynika z dołączonej do akt decyzji ZUS o wznowieniu skarżącemu wypłaty renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy od dnia 1 kwietnia 2009 r. należne skarżącemu świadczenie z tego tytułu wynosi [...] brutto. Po potrąceniu zaliczki na podatek dochodowy /11 zł/, składki na ubezpieczenie zdrowotne /[...] / i kwoty [...] zł w trybie prowadzonego postępowania egzekucyjnego do wypłaty pozostaje podatnikowi kwota [...] zł. Zatem po zapłaceniu stałych miesięcznych wydatków w kwocie [...] pozostawałaby mu do dyspozycji łącznie z małżonką kwota [...] zł miesięcznie / czyli [...] zł miesięcznie na jedną osobę/. W sytuacji więc, gdy skarżący nie wykazuje, aby korzystał czy to z pomocy instytucji do tego przeznaczonych / np. miejskiego ośrodka pomocy społecznej/, czy też innych osób niemożliwym jest w świetle realiów życia codziennego zaspokojenie z takiej kwoty /nawet jak pisze strona w miarę możliwości/ tak podstawowych potrzeb jak wyżywienie, ubranie, czy zakup leków, a z wniosku wynika ponadto, że skarżący ponosi koszty utrzymania samochodu. Z powyższego wynika zdaniem Sądu, że sytuacja materialna skarżącego przedstawiona we wniosku, w świetle której okazuje się, że dysponuje on wraz z małżonką środami finansowymi, z których pokrywa wydatki na żywność, artykuły higieniczne, leki / wydatki na leki skarżący określa na kwotę [...] zł miesięcznie/, paliwo i ubezpieczenie samochodu nie uzasadnia zmiany pkt II prawomocnego postanowienia z dnia 20 czerwca 2008 r., albowiem nie ziściły się przesłanki określone w art. 165 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ppsa. Biorąc pod uwagę powyższe i działając na podstawie art. 165 ppsa w związku z art. 260 i art. 246 § 1 pkt 2 ppsa, należało orzec jak na wstępie.