I SA/Lu 260/17

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Marcin Małek po rozpoznaniu w dniu 5 kwietnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku L. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi L. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżący L. P. wraz ze skargą na ww. decyzję zwrócił się o zwolnienie go od kosztów sądowych. Z uzasadnienia wniosku oraz dołączonych na wezwanie dokumentów wynika, że skarżący prowadzi gospodarstwo domowe razem z małżonką utrzymując się z emerytury skarżącego w kwocie [...]zł netto, uzyskiwanego przez niego wynagrodzenia za pracę w kwocie [...]zł netto oraz emerytury małżonki w wysokości [...] zł. Skarżący ani jego małżonka nie wskazali na posiadanie jakiegokolwiek majątku. Odnośnie zaś kosztów utrzymania wskazał: kredyt (rata - 1.754 zł), opłata za pobyt matki w domu opieki społecznej (1.800 zł), opłaty eksploatacyjne (720 zł), składki ubezpieczeniowe (130 zł), lekarstwa (150 zł), rehabilitacja (300 zł). W 2016 r. skarżący osiągnął przychód w kwocie [...]zł. Referendarz sądowy zważył, co następuje: Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 - zwanej dalej P.p.s.a. prawo pomocy może zostać przyznane stronie w zakresie całkowitym lub częściowym. Warunkiem przyznania osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym, czyli takim jakiego domaga się strona skarżąca (zgodnie z art. 245 § 3 P.p.s.a. obejmującym m.in. tylko zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części) jest natomiast wykazanie przez nią niemożności poniesienia pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny - art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Mając to na uwadze zaznaczyć wypada, iż prawo pomocy jest odstępstwem od generalnej reguły ponoszenia przez strony kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie (art. 199 P.p.s.a.). Oznacza to tym samym, iż odstępstwo od tej zasady może mieć miejsce w przypadkach wyjątkowych, gdy strona nawet przy dołożeniu jak największych starań nie jest w stanie zgromadzić środków pieniężnych niezbędnych na pokrycie wspomnianych kosztów. Uwzględniwszy treść przywołanych wyżej przepisów i konfrontując ją z przedstawionym przez stronę skarżącą stanem majątkowym uznać przyjdzie, że jej wniosek nie zasługują na uwzględnienie. W pierwszej kolejności wskazać należy, że wysokość wpisu w niniejszej sprawie wynosi 500 zł. Natomiast pozostałe ewentualne koszty sądowe jakie mogą wystąpić to: opłata kancelaryjna za odpis orzeczenia z uzasadnieniem - 100 zł, wpis od zażalenia - 100 zł, wpis od potencjalnej skargi kasacyjnej - 250 zł. Mając zatem na względzie z jednej strony wielkość wskazanych kosztów postępowania, z drugiej zaś strony sytuację finansową i majątkową strony skarżącej stwierdzić należy brak jakichkolwiek podstaw do udzielenia stronie wnioskowanego prawa pomocy. Przede wszystkim wskazać należy, że skarżący oraz jego małżonka posiadają stałe źródła dochodów, którymi są otrzymywane emerytury oraz wynagrodzenia ze prace skarżącego. Łączna wysokość dochodów dwuosobowej rodziny skarżącego wynosi [...] zł netto. Posiadanie takich dochodów nie pozwala w żaden sposób uznać skarżącego za osobę, która wpisują się w kanony ubóstwa dla których przeznaczona jest instytucja prawa pomocy nazywanego pierwotnie "prawem ubogich". Skarżący oraz jego małżonka dysponują stałym dochodem, mają zapewnione warunki mieszkaniowe, nie wykazują przy tym żadnych problemów z regulowaniem wszystkich bieżących zobowiązań i należności, co przy właściwym gospodarowaniu posiadanymi środkami pozwala na jednorazowy wydatek w kwocie 500 zł oraz ewentualnie pozostałe - już dużo niższe i rozłożone w czasie - koszty sądowe. Wygospodarowanie takich kwot nie będzie stanowiło dla strony skarżącej wydatku zagrażającego zaspokojeniu podstawowych potrzeb życiowych rodziny. Powyższe założenie potwierdza również analiza rachunków bankowych skarżącego oraz jego małżonki. Z dokumentów tych wynika bowiem jednoznacznie, że skarżący w dacie wniesienia skargi i wniosku o przyznanie prawa pomocy dysponował środkami pieniężnymi, które wielokrotnie, przewyższają wymagane obecnie koszty sądowe. Dla zobrazowanie powyższych twierdzeń można wskazać, że na dzień 26 stycznia 2017 r. (dzień poprzedzający złożenia skargi) skarżący posiadał środki w wysokości [...] zł, zaś jego małżonka w kwocie [...]zł. Przywołane okoliczności całkowicie podważają twierdzenia skarżącego o braku środków finansowych na poniesienie kosztów postępowania sądowego, które nie znajdują jakiegokolwiek potwierdzenia w treści złożonego wniosku oraz przywołanych dokumentów. W kontekście zaś wskazanych wydatków w szczególności ponoszonych na spłatę kredytu wskazać należy, iż nie każdy wydatek, który subiektywnie przez stronę jest postrzegany jako dolegliwy finansowo oznacza, że ponoszony jest jako uszczerbek w koniecznym utrzymaniu. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się jednoznacznie, że zobowiązania cywilnoprawne nie mogą być powodem pokrycia z budżetu Skarbu Państwa kosztów zainicjowanego przez wnioskodawcę postępowania, gdyż w przeciwnym razie dochodziłoby do sytuacji, w której ciężar zaspokajania potrzeb niezasługujących na miano niezbędnych dla utrzymania danej osoby i jej rodziny zostałby przerzucony na pozostałych współobywateli (vide: postanowienie NSA z dnia 23 stycznia 2006 r., sygn. akt II FZ 23/06, niepubl.). Innymi słowy brak jest podstaw aby zobowiązania cywilne czy inne przedkładać nad obowiązek poniesienia kosztów związanych z zainicjowanym przez stronę postępowaniem sądowym. Koszty sądowe nie mogą być stawiane na ostatnim miejscu pod względem kolejności ich zaspokajania. W tym miejscu dodania wymaga, że nie bez znaczenia dla oceny możliwości płatniczych strony skarżącej jest również fakt reprezentowania jej w postępowaniu podatkowym przez profesjonalnego pełnomocnika, co oznacza, że na ustanowienie radcy prawnego wygospodarowała już pewne środki finansowe, których ponoszenia obecnie próbuje uniknąć. Poczynione wyżej uwagi pozwoliły na negatywną ocenę działań strony skarżącej zmierzających do przeniesienia ciężaru ponoszenia kosztów sądowych na Skarb Państwa, a w ostatecznym rozrachunku na innych obywateli, w sytuacji, gdy osiągane przez skarżącą i pozostające z nią we wspólnym gospodarstwie domowym osoby dochody są w stanie zabezpieczyć rzeczone należności budżetowe. Z tych względów orzeczono jak w postanowieniu na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.