I SA/Lu 261/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Czajecka-Szpringer po rozpoznaniu w dniu 28 sierpnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania ulgi w podatku rolnym w zakresie sprzeciwu na postanowienie referendarza sądowego dotyczącego przyznania skarżącemu prawa pomocy poprzez zwolnienie z połowy wpisu od skargi postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych złożonym przez J. M. w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego strona oświadczyła, że we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje wraz z żoną i dwiema córkami. Dochody rodzina uzyskuje z gospodarstwa rolnego oraz wynagrodzenia za pracę żony skarżącego w sumie jest to kwota 2629,98 zł brutto. Majątek skarżącego stanowi dom o powierzchni 100 m², szopa, stodoła drewniana o pow. 110 m² oraz budynek inwentarski o pow. 55 m². Skarżący posiada również nieruchomość rolną o pow. 6,61 ha przeliczeniowego, samochód osobowy marki fiat seicento z 2002 r., ciągnik rolniczy wraz z niezbędnym sprzętem rolniczym. Ponadto za rok 2013 otrzymał dopłaty rolnicze w wysokości 7.760,32 zł. z dołączonego do wniosku wyciągu z rachunku bankowego wynika ponadto, ze wnioskodawca otrzymał na konto zwrot podatku dochodowego żony za rok 2013 w wysokości 1240 zł oraz zwrot podatku akcyzowego za paliwo rolnicze. W odpowiedzi na wniosek J. M. dotyczący przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanowieniem z dnia 24 lipca 2014 r., referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie przyznał mu prawo pomocy poprzez zwolnienie z połowy wpisu od skargi i odmówił przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Od powyższego postanowienia skarżący wniósł w terminie ustawowym sprzeciw, w którym podniósł, że nie zgadza się ze stanowiskiem zaprezentowanym przez referendarza sądowego. Zdaniem skarżącego wniosek o przyznanie prawa pomocy jest uzasadniony jego trudną sytuacją finansową. W sprzeciwie zawarte zostały wyliczenia dotyczące kosztów uprawy nieruchomości rolnej, uzyskiwanych dochodów oraz ponoszonych kosztów utrzymania rodziny. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: W świetle art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.) dalej jako p.p.s.a., wskutek wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego traci moc, zaś wniosek o przyznanie prawa pomocy podlega rozpoznaniu przez sąd. W niniejszej sprawie sprzeciw został wniesiony skutecznie, co oznacza utratę mocy prawnej postanowienia referendarza i konieczność rozpatrzenia wniosku o przyznanie prawa pomocy przez sąd. Zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z art. 252 § 1 i § 2 p.p.s.a. wynika, że strona wnioskująca o przyznanie prawa pomocy powinna we wniosku złożyć oświadczenie obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym, dochodach i stanie rodzinnym niezbędne dla wykazania, że pozostający we wspólnym gospodarstwie domowym członkowie rodziny nie dysponują środkami ponad niezbędne dla koniecznego utrzymania, czyli że poniesienie przez stronę postępowania opłat sądowych spowoduje uszczerbek utrzymania koniecznego również dla członków rodziny pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym. Należy mieć na uwadze, że to na skarżącym ciąży obowiązek wykazania w sposób wyczerpujący i kompleksowy swojej sytuacji majątkowej tak aby organ orzekający o ewentualnym zwolnieniu od kosztów postępowania nie miał wątpliwości co do rzeczywistej sytuacji materialnej w jakiej znajduje się wnioskodawczyni. W rozpoznawanej sprawie skarżący wskazał, że znajduje się w trudnej sytuacji finansowej wynikającej głównie ze specyfiki prowadzonej przez niego działalności rolniczej. Analiza nadesłanych dokumentów oraz złożonych oświadczeń skarżącego wskazuje zdaniem Sądu, że dysponuje on środkami pieniężnymi, z których może pokryć wymagalne obecnie koszty sądowe. Dla oceny sytuacji finansowej skarżącego istotne jest, że posiada stałe źródło dochodu, wynagrodzenie żony skarżącego także wpływa na możliwości finansowe członków rodziny pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym. Należy również pamiętać, że skarżący dysponuje określonym majątkiem chociaż według jego oceny nie przedstawia on takiej wartości, która mogłaby rzutować na możliwość poniesienia przez niego wymaganych kosztów postępowania. Powyższe fakty całkowicie podważają twierdzenia skarżącego o braku środków finansowych na poniesienie kosztów postępowania sądowego, ponieważ nie znajdują jakiegokolwiek potwierdzenia w treści złożonych dokumentów. Wszczynając spór przed Sądem, skarżący powinien mieć na uwadze, że prowadzenie postępowania sądowego wiązać się będzie z koniecznością ponoszenia niezbędnych kosztów. W tym miejscu należy podkreślić, że rzeczą strony ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy jest wiarygodne wykazanie rzeczywistej sytuacji życiowej, materialnej, która zrealizuje ustawowe przesłanki przyznania tego prawa. Wiarygodne wykazanie rzeczywistej sytuacji materialnej wymaga co do zasady, obok wiarygodnego wykazania wydatków, także wiarygodnego wykazania rzeczywiście uzyskiwanych dochodów. Dopiero zestawienie przedstawionych we wskazanym zakresie informacji stanowi podstawę do prawidłowej oceny czy w rozpatrywanej sprawie zostały spełnione przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie stanowiskiem przyznanie prawa pomocy, powinno mieć charakter wyjątkowy. Jest to w istocie pomoc państwa, skierowana do osób, które znajdują się w na tyle trudnej sytuacji życiowej, że nie są w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku dla zasobów i środków, jakimi dysponują na bieżące utrzymanie. Odnosząc się do podnoszonej przez wnioskodawcę kwestii związanej z ewentualnym zaciągnięciem kredytu i późniejszego obowiązku regulowania zadłużenia z tego tytułu, wyjaśnić trzeba, że rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy brane są pod uwagę wyłącznie wydatki niezbędne dla utrzymania, do których nie można zaliczyć zobowiązań pieniężnych z tytułu zaciągniętych pożyczek czy kredytów. Nie można bowiem przyjąć aby takie zobowiązania miały charakter priorytetowy przed kosztami sądowymi. Strona która realizuje swoje zobowiązania w taki sposób, że wyzbywa się zdolności do zapłaty kosztów sądowych – preferencyjnie traktując inne zobowiązania – nie może prawnie skutecznie podnieść ewentualnego zarzutu, iż odmowa zwolnienia jej od kosztów sądowych jest ograniczeniem dostępności do realizacji jej praw przed sądem. W tej sytuacji nie można było uznać, aby spełnione zostały ustawowe przesłanki przyznania skarżącemu prawa pomocy. Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia, na podstawie art. 260 oraz art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.