I SA/Lu 268/02

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Agencji Celnej "P." Weronika K. na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia 4 marca 2002 r. (...) w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania - uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Urzędu Celnego w B.-P. z dnia 20 sierpnia 2001 r. (...); Zaskarżoną decyzją z dnia 4 marca 2002 r. Prezes Głównego Urzędu Ceł po rozpatrzeniu odwołania Agencji Celnej "P." Weronika K. od decyzji Dyrektora Urzędu Celnego w B.-P. z dnia 20 sierpnia 2001 r. (...) na podstawie art. 233 par. 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./ utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu podał, że wnioskiem z dnia 21 kwietnia 2000 r. Agencja Celna "P." Weronika K. wystąpiła o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z dnia 1 czerwca 1998 r. (...). Dyrektor Urzędu Celnego w B.-P. decyzją z dnia 20 sierpnia 2001 r. odmówił wznowienia postępowania. Wniesione przez Agencję Celną "P." Weronika K. odwołanie nie zasługiwało na uwzględnienie. Wniosek ten złożony został w czasie obowiązywania przepisów ustawy: kodeks celny i Ordynacja podatkowa. Zgodnie z art. 241 par. 1 Ordynacji podatkowej wznowienie postępowania następuje z urzędu lub na żądanie strony przy czym wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 240 par. 1 pkt 4 następuje tylko na żądanie strony /art. 241 par. 2 Ordynacji podatkowej/. Przepis ten stanowi, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli strona nie z własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Pojęcie strony określone zostało w art. 133-134 Ordynacji podatkowej, a określenie czy danemu podmiotowi przysługuje przymiot strony następuje w oparciu o przepisy prawa celnego. Agencja Celna "P." Weronika K. występowała przed Dyrektorem Urzędu Celnego w Rz., dopełniając czynności określonych w upoważnieniu z dnia 15 grudnia 1997 r. w imieniu i na rzecz podmiotu Jurija S. - zobowiązanego do dopełnienia obowiązków. Zgodnie z art. 2 pkt 17 ustawy prawo celne Agencja działała jako przedstawiciel podmiotu dokonującego obrotu towarowego, który udzielił jej pełnomocnictwa. W sprawie niniejszej podmiot dokonujący obrotu towarowego Jurij S. nie wykonał obowiązku celnego wynikającego z art. 42 prawa celnego. Na agencji celnej, która dokonała czynności określonej w art. 116 prawa celnego, przed powstaniem obowiązku uiszczenia cła, nie ciążyły żadne obowiązki ani nie przysługiwały jej żadne uprawnienia wynikające z prawa celnego. Fakt, że agencja celna złożyła zabezpieczenie należności celnych w imieniu podmiotu dokonującego obrotu towarowego nie oznacza, że jest stroną w postępowaniu celnym prowadzonym w związku z niewykonaniem obowiązku celnego przez osobę przewożącą towar celny. Składanie zabezpieczenia stanowiło jedną z czynności z zakresu działania agencji celnej dopuszczonych przez prawo celne. Skoro więc sprawa dotyczy obowiązków podmiotu prawa celnego Jurija S., to tylko on jest uprawniony do składania wniosku o wznowienie postępowania. Wniosek złożyła agencja celna nie będąca stroną, a zatem decyzja organu pierwszej instancji jest prawidłowa. Zarzuty zawarte w odwołaniu nie były rozpatrywane wobec braku legitymacji prawnej do złożenia wniosku o wznowienie przez Agencję Celną "P." Weronika K. Na tę decyzję skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożyła Agencja Celna "P." Weronika K., wnosząc o jej uchylenie i zarzucając naruszenie prawa materialnego oraz przepisów postępowania. Prezes Głównego Urzędu Ceł w odpowiedzi na skargę wnosił o jej oddalenie i podtrzymał argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem - art. 21 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ - stwierdzić należy, iż narusza ona przepisy prawa materialnego w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. Z ustaleń dokonanych przez organy celne wynika, że decyzja z dnia 1 marca 1998 r. (...) wydana przez Urząd Celny w B.-P. została doręczona Jurijowi S. oraz Agencji Celnej "P." Weronika K. z pouczeniem o sposobie i terminie wniesienia odwołania (...). Nastąpiło to już w dacie obowiązywania ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny /Dz.U. nr 23 poz. 117 ze zm./. Przepisy tej ustawy wprowadziły do polskiego systemu prawnego instytucję przedstawicielstwa odnoszącą się tylko do spraw celnych. Pojęcie przedstawicielstwa zawierają bowiem przepisy Kodeksu cywilnego, który w art. 95 par. 1 określa je jako możliwość dokonania czynności prawnej za stronę tej czynności przez inną osobę zwaną przedstawicielem. Czynność prawna zdziałana przez przedstawiciela w granicach umocowania pociąga za sobą skutki bezpośrednio dla reprezentowanego - art. 95 par. 2 Kc. Z kolei umocowanie do działania w cudzym imieniu może opierać się - zgodnie z art. 96 Kc - na ustawie bądź na oświadczeniu reprezentowanego. W świetle przepisów Kodeksu celnego odnoszących się do instytucji przedstawicielstwa należy uznać, że przedstawiciel nie jest pełnomocnikiem strony ani w rozumieniu Kodeksu celnego ani w rozumieniu Kodeksu cywilnego, niemniej jednak zgodnie z art. 254 par. 4 Kodeksu celnego czynności dokonane przez przedstawiciela w graniach upoważnienia pociągają za sobą skutki bezpośrednio dla osoby, która ustanowiła przedstawiciela. W myśl natomiast art. 253 par. 1 Kodeksu celnego przedstawicielstwo może być: a/ bezpośrednie - w tym przypadku przedstawiciel działa w imieniu i na rzecz innej osoby, b/ pośrednie - w tym przypadku przedstawiciel działa we własnym imieniu lecz na rzecz innej osoby. W postępowaniu przed Dyrektorem Urzędu Celnego dotyczącym towaru przeznaczonego do działalności gospodarczej przedstawicielem bezpośrednim osoby może być wyłącznie jej pracownik lub agencja celna, a przedstawicielem pośrednim osoby może być wyłącznie agencja celna - art. 253 par. 3 Kodeksu celnego, a w przypadkach innych niż określone w par. 2 przedstawicielem może być: agencja celna jako przedstawiciel bezpośredni lub pośredni, osoba fizyczna jako przedstawiciel bezpośredni - art. 253 par. 3 Kodeksu celnego. W świetle tych przepisów agencja celna jako przedstawiciel osoby /zarówno bezpośredni jak i pośredni/ może w świetle art. 256 par. 1 Kodeksu celnego dokonywać przed organami celnymi wszelkich czynności przewidzianych w przepisach prawa celnego, a w szczególności czynności, których wyliczenie w tym przepisie ma charakter przykładowy. Wśród wykazanych uprawnień agencji jest również prawo wnoszenia odwołań i innych wniosków podlegających rozpatrzeniu przez organy celne. Jest ona zatem uprawniona do odbioru decyzji wydanych przez organy celne. W sprawie niniejszej Dyrektor Urzędu Celnego respektując to uprawnienie agencji doręczył jej decyzję z dnia 1 marca 1998 r. Dalsze postępowanie organów celnych, a w szczególności uznanie przez nie, że agencja celna nie jest uprawniona do składania wniosku o wznowienie postępowania z powodu braku przymiotu strony w rozumieniu art. 133 i art. 134 Ordynacji podatkowej, stanowi naruszenie prawa materialnego - art. 256 par. 1 pkt 6 Kodeksu celnego skutkujące uchyleniem zarówno zaskarżonej decyzji jak i poprzedzającej ją decyzji Dyrektora Urzędu Celnego w B.-P. Treść przepisu art. 262 Kodeksu celnego wskazuje, że do postępowania w sprawach celnych stosuje się odpowiednio przepisy działu IV ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./ z uwzględnieniem zmian wynikających z przepisu prawa celnego. Agencja celna jako przedstawiciel osoby w świetle art. 256 par. 1 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny /Dz.U. nr 23 poz. 117 ze zm./ uprawniona jest do składania wniosku o wznowienie postępowania od decyzji wydanej przez organ celny w pierwszej instancji. Z tych wszystkich względów oraz na podstawie art. 22 ust. 2 pkt 1 w związku z art. 29 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym należało orzec jak w sentencji. Orzeczenie o kosztach postępowania uzasadnia art. 55 ust. 1 ustawy o NSA.