I SA/Lu 273/03

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Małgorzaty G. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w B.-P. z dnia 17 kwietnia 2003 r. (...) w przedmiocie zawieszenia postępowania - uchyla zaskarżone postanowienie, (...). Zaskarżonym postanowieniem Izba Celna w B.-P. na podstawie art. 233 par. 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa /Dz.U. 1997 nr 137 poz. 926 ze zm./ art. 23 ustawy z dnia 12 września 2002 r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw /Dz.U. 2002 nr 169 poz. 1387/ art. 262 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r.- Kodeks celny /Dz.U. 2001 nr 75 poz. 802 ze zm./ utrzymała w mocy postanowienie Dyrektora Izby Celnej w B.-P. (...) z dnia 9.10.2002 r. zawieszające postępowanie odwoławcze od decyzji Dyrektora Urzędu Celnego w B.-P. (...) z dnia 23.01.2001 r. i połączone do łącznego rozpatrzenia postanowieniem (...) z dnia 30.10.2001 r. W uzasadnieniu postanowienia Izba Celna podała, że dnia 25.03.2003 r. wpłynął do Izby wniosek strony z dnia 18.03.2003 r. o ponowne rozpatrzenie "zawieszenia z urzędu" postępowania odwoławczego i uchylenie wyżej powołanego postanowienia jako wydanego z naruszeniem art. 201 par. 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Zdaniem strony powtórnie przeprowadzona weryfikacja preferencyjna dowodów pochodzenia jest zasadniczą części gromadzenia materiału dowodowego, uzasadniającą wydanie rozstrzygnięcia w postępowaniu odwoławczym na podstawie art. 233 par. 2 Ordynacji podatkowej. Strona zarzuciła także organowi odwoławczemu brak wstrzymania postępowania egzekucyjnego w związku z zawieszeniem postępowania odwoławczego. Zdaniem strony zawieszając postępowanie odwoławcze, powinno nastąpić zawieszenie postępowania egzekucyjnego. Strona wytknęła również niewłaściwą interpretację art. 255 Ordynacji podatkowej w związku z art. 206 Ordynacji podatkowej, poprzez przyjęcie, iż po zawieszeniu postępowania odwoławczego nie ma zastosowania art. 225 Ordynacji podatkowej. Ustosunkowując się do zgłoszonych zarzutów Dyrektor Izby Celnej w B.-P. podniósł między innymi, iż w sprawie wystąpiły dwie kwestie sporne mającą decydujące znaczenie prawne tj. potraktowanie przez Dyrektora Izby Celnej w B.-P. powtórnie przeprowadzanej weryfikacji preferencyjnych dowodów pochodzenia jako "zagadnienia wstępnego" uzasadniającego zawieszenie postępowania oraz zakres prowadzonego przez organ odwoławczy postępowania dowodowego, który może stanowić podstawę do wydania rozstrzygnięcia na podstawie art. 233 par. 2 Ordynacji podatkowej. W ocenie organu pod pojęciem zagadnienia wstępnego rozumie się sytuację, w której wydanie orzeczenia merytorycznego w sprawie będącej przedmiotem postępowania przed właściwym organem, uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem zagadnienia prawnego. Ocena zaś tego zagadnienia wstępnego, gdyby ono mogło być przedmiotem odrębnego postępowania, należy ze względu na jego przedmiot do kompetencji innego organu niż ten, przed którym toczy się postępowanie w sprawie głównej. Treścią zagadnienia wstępnego może być wypowiedź co do uprawnienia lub obowiązku, stosunku lub zdarzenia prawnego, albo inne jeszcze okoliczności mające znaczenie prawne. W sprawie treści wydanego rozstrzygnięcia jest całkowicie uzależniona od nadesłanych przez holenderskie władze celne wyników weryfikacji preferencyjnych dowodów pochodzenia. Na kwestię prowadzonej weryfikacji jako zagadnienia wstępnego należy patrzeć przez pryzmat orzeczenia NSA w sprawie, bowiem skierowanie sprawy do zagranicznych władz celnych nastąpiło w wyniku inicjatywy NSA. Przyjęte w sprawie rozwiązanie tj. zawieszenie postępowania i skierowanie sprawy w kwestii określenia statutu pochodzenia, może przyczynić się do poznania tzw. Prawdy obiektywnej i wyjaśnienia sytuacji prawnej wprowadzonego na polski obszar celny towaru. Za słusznością zawieszenia postępowania przemawia interpretacja sformułowania: "inny organ lub sąd" zawarta w omawianym artykule. W ocenie Dyrektora Izby Celnej pojęcie zagraniczny organ celny mieści się w pojęciu "innego organu". Ordynacja podatkowa w art. 201 par. 1 pkt 2 nie zawęża zakresu pojęciowego poprzez statuowanie, iż chodzi tylko o organ krajowy. Wręcz przeciwnie, przepis ten należy interpretować przez pryzmat konstytucyjnego porządku prawnego, w którego obszar wpisane są na mocy art. 87 Konstytucji również wszelkie umowy międzynarodowe i konwencje. Posiłkując się normami prawa międzynarodowego recypowanymi do krajowego porządku prawnego Izba Celna miała prawo i obowiązek skierowania sprawy do zagranicznych władz celnych celem jej wyjaśnienia. Uzyskane wyniki weryfikacji do zagranicznych władz celnych pozostają w ścisłym związku z prowadzonym postępowaniem celnym Bez uzyskanej powtórnej kontroli dowodów pochodzenia, w kontekście orzeczenia NSA, nie jest możliwe rozstrzygnięcie sprawy. Z tych też przyczyn w ocenie Dyrektora Izby Celnej w B.-P. zaistniały przesłanki, o których mowa w art. 201 par. 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, uzasadniające postępowania odwoławczego. Ustosunkowując się do zarzutu zakresu przeprowadzania postępowania dowodowego podniesiono, iż przedmiotem postępowania odwoławczego jest ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy rozstrzygniętej decyzją organu I instancji, w oparciu o kompletny materiał dowodowy. Pismo zagranicznej administracji celnej informujące o statusie pochodzenia importowanej odzieży używanej niewątpliwie stanowi zasadnicza część materiału dowodowego uzasadniającego przeprowadzenie postępowania w celu ponownego obliczenia długu celnego, a ponowne wystąpienie do zagranicznych służb celnych nastąpiło w wyniku poczynionego przez NSA zarzutu "lakoniczności" odpowiedzi zagranicznych służb celnych, która zdaniem NSA wymaga uzupełnienia. Ponowne zwrócenie się do holenderskich władz celnych ma na celu tylko i wyłącznie uzyskanie dodatkowego materiału dowodowego uzasadniającego podany wynik weryfikacji i nie może być potraktowane jako prowadzone postępowanie dowodowe, uzasadniające wydanie rozstrzygnięcia w oparciu o art. 233 par. 2 Ordynacji podatkowej. Skargę na powyższe postanowienie wniosła Małgorzata G. domagając się jego uchylenia zarzucając naruszenie art. 201 par. 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, gdyż wyniki weryfikacji dokonane przez holenderskie władze celne, nie stanowią "zagadnienia wstępnego rozstrzyganego przez inny organ lub sąd", art. 233 par. 2 Ordynacji, gdyż zgodnie z zasadą dwuinstancyjności organ odwoławczy nie może przeprowadzać postępowania dowodowego w całości lub w znacznej części. W uzasadnieniu skargi podniesiono między innymi, że wyniki weryfikacji otrzymane od holenderskich władz celnych nie stanowią zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 201 par. 1 pkt 2 Ordynacji. Są częścią prowadzonego postępowania, nie stanowią podstawy do: "odrębnego" postępowania, istnieje prawem określony tryb występowania władz kraju importu o weryfikacje. Polski organ celny dopiero po prawidłowo - zgodnie z polskim prawem postępowania administracyjnego - przeprowadzonym procesie weryfikacyjnym wszczyna postępowanie i wydaje decyzję. W takiej sytuacji brak jest prawnych podstaw do zawieszenia postępowania odwoławczego. Takie rozstrzygnięcie powoduje, że organ celny egzekwuje /gdyż Izba Celna twierdzi, że nie ma zastosowania art. 225 ordynacji/ należności wynikające z nieprawomocnej decyzji organu celnego pierwszej instancji. Organ odwoławczy zawiesił postępowanie odwoławcze na bliżej nieokreślony termin, co - w sytuacji prowadzenia egzekucji -naraża stronę na szkody. Naczelny Sąd Administracyjny zważył /vide uzasadnienie wyroku/ stwierdził, że organ celny rozstrzygnął sprawę z naruszeniem przepisów postępowania zawartych w dziele IV ordynacji a w szczególności jej art. 121-123, art. 187, art. 191. Z powyższego wynika, że sprawa wymaga przeprowadzenia postępowania dowodowego: "od początku" z zastosowaniem wyżej powołanych przepisów prawa i otrzymane w wyniki weryfikacji w żaden sposób nie będą tylko "dodatkowym" materiałem dowodowym, skoro to od wyników tego postępowania zależy rozstrzygnięcie. W polskim prawie obowiązuje zasada dwuinstancyjności a więc niezastosowanie się do tej zasady powoduje wydanie decyzji z naruszeniem prawa mającym wpływ na wynik sprawy. W ocenie strony z naruszeniem także art. 233 par. 2 ordynacji Izba rozstrzyga niniejsze odwołanie oraz /co nie jest przedmiotem niniejszego postępowania/ w pełni ma zastosowanie art. 225 ordynacji, gdyż w określony 139 par. 3 termin /od daty otrzymania odwołania do daty zaskarżonego postanowienia/ już upłynął. W odpowiedzi na skargę wnoszono o oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: stosownie do art. 30 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ ocena prawna wyrażona w orzeczeniu Sądu wiąże w sprawie też Sąd oraz organ którego działanie lub bezczynność była przedmiotem zaskarżenia. Naczelny Sąd Administracyjny uchylając w sprawie decyzję ostateczną wyraził określony pogląd prawny, który sprowadzał się między innymi do tego, iż z uwagi na lakoniczność dowodów mających istotne znaczenie dla prawidłowego rozstrzygnięcia niezbędne byłoby dostarczenie polskiemu organowi celnemu stosownych dokumentów odzwierciedlających wyniki dochodzenia w sprawie pochodzenia towarów /objętych decyzją organu pierwszej instancji/ będącej w posiadaniu właściwych organów kraju eksportu tych towarów. Powyższe dokumenty byłyby na tym etapie postępowania uzupełnieniem postępowania dowodowego. Dowodów powyższych Sąd nie był w stanie przeprowadzić we własnym zakresie z uwagi na treść art. 52 ust. 2 cyt. ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym bowiem spowodowałoby to nadmierne przedłużenie postępowania w sprawie. Z tego też względu nie można w tym przypadku mówić o tym, żeby organ lub sąd /krajowy lub zagraniczny/ rozstrzygał w tym przypadku jakiekolwiek zagadnienie wstępne o jakim mowa w art. 201 par. 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja Podatkowa będącym podstawą prawną zaskarżonego postanowienia. Brak jest ustawowych definicji pojęcia "zagadnienie wstępne" w Ordynacji podatkowej lecz należy się zgodzić z doktrynalnym rozumieniem tego pojęcia przyjętym w zaskarżonym postanowieniu. Tak rozumiane pojęcie "zagadnienie wstępne" nie odnosi się jednak do stanu faktycznego objętego decyzją organu pierwszej instancji. W sprawie nie chodzi bowiem o jakiekolwiek rozstrzygnięcie właściwego organu zagranicznego lecz o dostarczenie przez ten organ dokumentacji związanej z uprzednio prowadzonym postępowaniem weryfikacyjnym dotyczącym pochodzenia towaru. Chodzi tu więc o dokumenty już istniejące będące w posiadaniu organu zagranicznego, a nie o wyrażenie poglądu tego organu w sprawie o te dokumenty. Z tego też względu dostarczenie dokumentów /już istniejących, które mogą mieć decydujące i rozstrzygające znaczenie/przez inny organ czy sąd w tym również zagraniczny nie jest równoznaczne z rozstrzygnięciem zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 201 par. 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./. Bowiem w tym przypadku chodzi o dokonanie czynności faktycznych a nie czynności związanych ogólnie z wyrażeniem jakiegokolwiek poglądu. Podnosząc powyższe uwagi należy stwierdzić, że został naruszony art. 201 par. 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej co miło istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia dlatego na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 1 i art. 2 pkt 3 oraz art. 55 ust. 1 ww. ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym zasadnym było uchylenie zaskarżonego postanowienia i orzeczenie o kosztach postępowania.