I SA/Lu 280/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Czajecka-Ryniec (spr.), Sędziowie NSA Ewa Gdulewicz,, NSA Irena Szarewicz-Iwaniuk, Protokolant st. insp. sąd. Magdalena Futyma, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 listopada 2005 r. sprawy ze skargi G. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. z dnia [...] nr [...], II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz G. S. kwotę [...] tytułem zwrotu kosztów postępowania. I SA/Lu 280/05 U Z A S A D N I E N I E Zaskarżoną decyzją z dnia [...] na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa /tekst jednolity: Dz. U. z 2005 r. nr 8 poz. 60/ Dyrektor Izby Skarbowej, utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. z dnia [...] w sprawie umorzenia wszczętego na podstawie wniosku G. S. postępowania podatkowego w sprawie stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za miesiące: styczeń, lipiec i grudzień 1998 r. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, iż pismem z dnia 9 września 2004 r. G. S. wystąpił do Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. o stwierdzenie nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu zapłaconych w kwocie większej od należnej zaliczek na ten podatek za miesiące: styczeń, lipiec i grudzień 1998 r. Po rozpoznaniu wniosku Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. umorzył postępowanie podatkowe w sprawie ze względu na jego bezprzedmiotowość. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ pierwszej instancji stwierdził, iż zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 1998 r. zostało określone decyzją Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w L. z dnia 15 października 2002 r. utrzymaną ostateczną decyzją Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia 31 marca 2003 r. Zobowiązanie podatkowe z tytułu zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych powstaje i istnieje tylko w ciągu roku podatkowego , w którym upływa termin jego płatności. Przestaje zaś istnieć wraz z końcem tego roku, bowiem po zakończeniu roku podatkowego powstaje obowiązek zapłaty podatku należnego za cały rok podatkowy. Tak więc po upływie roku podatkowego 1998 nie istnieje u skarżącego żadna nadpłata w zaliczkach na podatek dochodowy od osób fizycznych za którykolwiek miesiąc roku podatkowego 1998. Nie powstała również nadpłata w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 1998, co wynika z ostatecznej decyzji podatkowej. Tym samym, zdaniem organu pierwszej instancji, bezprzedmiotowe jest orzekanie o nadpłacie w zaliczkach na podatek dochodowy od osób fizycznych za miesiące : styczeń, lipiec i grudzień 1998 r. Od powyższej decyzji Dyrektora Izby Skarbowej G. S. wniósł odwołanie, w którym zarzucił naruszenie art. 120, 121 § 1, art. 122, art. 210 § 1 pkt 4,5 i 6 oraz art. 213 § 1,2,3 i 4 Ordynacji podatkowej i domagał się uchylenia decyzji pierwszej instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Dyrektor Izby Skarbowej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji utrzymującej w mocy decyzję organu pierwszej instancji podtrzymał argumentację Naczelnika Urzędu Skarbowego. Wskazał ponadto, iż Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie Ośrodek Zamiejscowy w Lublinie w sprawie sygn. akt SA/Lu 260/03 wyrokiem z dnia 12 listopada 2003 r. oddalił skargę na decyzję określającą G. S. zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1998 r. Mając więc na uwadze to, że ustalona decyzją Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej kwota zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1998 r. nie została zmieniona organ odwoławczy stwierdził, iż nie powstała nadpłata w tym podatku i tym bardziej nie istnieje żadna nadpłata w zaliczkach na podatek dochodowy za którykolwiek miesiąc roku podatkowego 1998. Natomiast organ odwoławczy nie odniósł się do podnoszonych w odwołaniu zarzutów naruszenia przez organ pierwszej instancji przepisów prawa procesowego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego G. S. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji zarzucając wydanie jej z naruszeniem zasad postępowania, a w szczególności art. 120 , 122 i 187 § 1, 124 w związku z art. 210 § 4, art. 191 oraz 213 § 4 i 5 Ordynacji podatkowej. Ponadto podniósł, iż postępowanie podatkowe zostało przeprowadzone z naruszeniem art. 200 w związku z art. 123 ordynacji podatkowej, bowiem Dyrektor Izby Skarbowej wydał zaskarżoną decyzję przed upływem terminu do wypowiedzenia się strony w sprawie zebranego materiału dowodowego.. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. W rozpatrywanej sprawie należało rozważyć, czy zachodziły przesłanki do umorzenia postępowania przez organ pierwszej instancji. Naczelnik Urzędu Skarbowego jako podstawę umorzenia postępowania wskazał art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej. Przepis ten upoważnia organ podatkowy do umorzenia postępowania, gdy postępowania z jakiejkolwiek przyczyny stanie się zbędne. Ustalenie zatem istnienia tej przesłanki stwarza po stronie organu podatkowego obowiązek zakończenia postępowania poprzez jego umorzenie, ponieważ wtedy brak będzie podstaw do rozstrzygnięcia sprawy co do istoty. Umorzenie postępowania z uwagi na jego bezprzedmiotowość oznacza, że żądanie zawarte we wniosku podatnika nie może zostać rozstrzygnięte merytorycznie. Bezprzedmiotowość wynika z przyczyn podmiotowych bądź przedmiotowych i w żadnym wypadku nie może być utożsamiana z brakiem przesłanek do uwzględnienia wniosku strony. W przypadku gdy strona domaga się nie przysługującego jej, czy też nie przewidzianego w przepisach prawa zwrotu nadpłaty podatku, to należy odmówić żądanego zwrotu a nie umarzać postępowanie jako bezprzedmiotowe / por wyrok NSA z 20.04.2001 r. III SA 102/00 - pub!. Przegląd podatkowy 2001/9/63 /. Z bezprzedmiotowością postępowania mamy do czynienia tylko wówczas , gdy w sposób oczywisty organ podatkowy stwierdzi brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Tymczasem z uzasadnienia decyzji pierwszej instancji jak też zaskarżonej decyzji wynika, iż organy obu instancji opierając się na poczynionych ustaleniach faktycznych dokonały oceny merytorycznej wniosku stwierdzając, iż nie powstała nadpłata w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1998 r. i tym bardziej nie istnieje żadna nadpłata w zaliczkach na podatek dochodowy od osób fizycznych za którykolwiek miesiąc roku podatkowego 1998 r. Stwierdzenie przez organy podatkowe brak przesłanki merytorycznej do uwzględnienia wniosku skarżącego nie czynił postępowania bezprzedmiotowym i nie zwalniał organów od wydania decyzji merytorycznej, rozstrzygającej sprawę co do jej istoty. Rozstrzyganie o zasadności wniosku podatnika jest możliwe tylko w orzeczeniu o odmowie żądanego zwrotu nadpłaty, a niedopuszczalne jest w orzeczeniu o umorzeniu postępowania. Umorzenie postępowania z powodu jego bezprzedmiotowości w sytuacji, gdy istniały podstawy do wydania decyzji ustalającej sytuację prawną strony stanowi naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy. Skarżący w sprawie rozpatrywanej domagał się wydania decyzji w przedmiocie stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za miesiące : styczeń, lipiec i grudzień 1998 r. Rzeczą zatem organu podatkowego było wydanie decyzji rozstrzygającą tą kwestię, zgodnie z zasadą określoną w art. 207 Ordynacji podatkowej. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ pierwszej instancji powinien dokonać oceny ustalonego stanu faktycznego z uwzględnieniem art. 76 c Ordynacji podatkowej, który to przepis stanowi materialną podstawę orzekania w sprawie nadpłaty wynikającej z zaliczek na podatek, a w dotychczas prowadzonym postępowaniu podatkowym pozostał poza zakresem rozważań organów podatkowych. Ponadto Sąd stwierdza, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej zawierającego konkretyzację normy ujętej w art. 123 tej ustawy, tj. zasady czynnego udziału strony w każdym stadium postępowania. Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia 12 kwietnia 2005 r., wyznaczył stronie 7 -dniowy termin, liczony od daty doręczenia tego postanowienia, do wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego. Postanowienie zostało skarżącemu doręczone w dniu 21 kwietnia 2005 r., a więc mógł on zapoznać się z aktami sprawy do dnia 28 kwietnia 2005 r. Dyrektor Izby Skarbowej nie czekając na upływ wcześniej zakreślonego przez siebie terminu w dniu [...] wydał zaskarżoną decyzję. Określone w przepisie art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej prawo do wypowiedzenia się strony co do zebranego materiału dowodowego stanowi procesową gwarancję realizacji jej uprawnień w zakresie pełnego udziału w prowadzonym postępowaniu podatkowym. Organ podatkowy nie może swoim działaniem pozbawić strony przysługującego jej uprawnienia, szczególnie w sytuacji, gdy wcześniej określił termin do realizacji tego prawa. Pozbawienie podatnika możliwości czynnego udziału w postępowaniu podatkowym stanowi naruszenie prawa procesowego mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W tych okolicznościach, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed Sądami Administracyjnymi orzeczono, jak w sentencji.