I SA/Lu 280/14
WyrokWSA w Lublinie2014-07-16
Skład orzekający: Wiesława Achrymowicz, Halina Chitrosz, Krystyna Czajecka-Szpringer
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy dotacja z budżetu województwa na refundację kosztów finansowania uprawnień do ulgowych przejazdów autobusowych osób uprawnionych, przyznana przewoźnikowi na podstawie umowy z województwem, może zostać uznana za nienależnie pobraną, jeśli przewoźnik otrzymuje stałe miesięczne wynagrodzenie od gminy za dowóz uczniów, a nie wynagrodzenie powiązane z faktyczną wartością sprzedanych biletów?Ratio decidendi
Sąd uznał, że dotacja nie została pobrana nienależnie. Kluczowe było ustalenie, że umowa między przewoźnikiem a gminą obejmowała zarówno dowóz uczniów do szkół (co było podstawą do ubiegania się o dotację), jak i inne usługi przewozowe, które nie były związane z dotacją. Stałe miesięczne wynagrodzenie od gminy było wkalkulowane w obie te usługi. Sąd podkreślił, że dla celów refundacji istotne są wydruki z kas rejestrujących dokumentujące sprzedaż biletów ulgowych, a nie faktury od gminy za stałe wynagrodzenie, które mogło obejmować również inne świadczenia.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO), która utrzymała w mocy decyzję Marszałka Województwa nakładającą na M. B. obowiązek zwrotu nienależnie pobranej dotacji do biletów ulgowych. M. B. prowadziła działalność transportową i zawarła umowę z Gminą J. na dowóz uczniów do szkół, a także umowę z Województwem L. na refundację kosztów honorowania ulg. Organy uznały dotację za nienależną, twierdząc, że stałe wynagrodzenie od Gminy J. nie było powiązane z faktyczną sprzedażą biletów ulgowych, co naruszało warunki umowy z Województwem L. M. B. wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów k.p.a. i ustawy o ulgowych przejazdach.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uchylił zaskarżoną decyzję SKO i orzekł, że decyzja nie podlega wykonaniu, zasądzając jednocześnie zwrot kosztów postępowania na rzecz M. B.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Achrymowicz (sprawozdawca), Sędziowie WSA Halina Chitrosz,, WSA Krystyna Czajecka-Szpringer, Protokolant Asystent sędziego Anna Gilowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 16 lipca 2014 r. sprawy ze skargi M. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie dotacji I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości; III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz M. B. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej jako SKO), po rozpatrzeniu odwołania M. B. utrzymało w mocy decyzję Marszałka Województwa L. z dnia [...] (dalej jako organ I instancji), nakładającą na M. B. obowiązek zwrotu nienależnie pobranej dotacji do biletów ulgowych za okres od stycznia do maja 2013 r. wraz z odsetkami.
Z decyzji organu I instancji, następnie SKO oraz z przedstawionych akt postępowania przed organami wynika, że M. B., w ramach prowadzonej działalności gospodarczej pod firmą Usługi Transportowe "G.", uzyskała od Wójta Gminy J. zezwolenie (z dnia [...]) na wykonywanie przewozów regularnych w krajowym transporcie drogowym na trasie S.-J.. Ponadto, na podstawie zezwolenia Starosty Powiatu T. (z dnia [...]) wykonywała przewozy regularne osób w krajowym transporcie drogowym na trasie N. K. – N. P..
W dniu [...] M. B. zawarła z Gminą J. umowę, w której zobowiązała się do dowożenia dzieci do szkół na terenie Gminy J. w roku szkolnym 2012/2013 według uzgodnionego planu dowożenia, natomiast Gmina J. zobowiązała się do wypłaty wynagrodzenia w kwocie 8.390,63 zł brutto miesięcznie do 28. dnia każdego miesiąca. Jednocześnie w tej umowie zawarto postanowienie, zgodnie z którym wynagrodzenie dla M. B. ustalone zostało w oparciu o liczbę uczniów i ceny biletów miesięcznych w kwotach określonych w formularzu cenowym. W ww. umowie strony uzgodniły, że bilety miesięczne będą nabywane wyłącznie na listę zbiorową. W dalszej kolejności zgodnie z postanowieniami umowy z dnia [...], w rekompensacie za niepomniejszenie miesięcznego wynagrodzenia dla M. B. z tytułu ograniczonego dowozu uczniów w okresie ferii szkolnych i innych dni wolnych od zajęć szkolnych, M. B. zobowiązała się wynająć nieodpłatnie Gminie J. autobusy wraz z obsługą dla potrzeb związanych z wyjazdami młodzieży na wycieczki, pielgrzymki, turnieje, konkursy itp. na terenie kraju do 2000 km przebiegu autobusów.
Następnie w dniu [...] M. B. zawarła umowę z Województwem L., mocą której określony został zakres oraz zasady refundacji kosztów finansowania uprawnień do ulgowych przejazdów autobusowych osób uprawnionych, realizowanych zgodnie z przepisami ustawy o uprawnieniach do ulgowych przejazdów środkami publicznego transportu zbiorowego (Dz.U.12.1138 ze zm. - dalej jako ustawa o ulgowych przejazdach). Umowa ta stanowiła, że kwota dopłaty do biletów ulgowych jest dotacją z budżetu na finansowanie lub dofinansowanie zadań zleconych do realizacji pozostałym jednostkom niezaliczonym do sektora finansów publicznych. Wykorzystanie i rozliczenie tej dotacji musi być zgodne z ustawą o finansach publicznych (Dz.U.13.885 ze zm. - dalej jako u.f.p.). W dalszej kolejności, w myśl umowy z dnia 21 grudnia 2012 r., dopłaty przekazywane przez samorządy województw przewoźnikom autobusowym z tytułu zwrotu ponoszonych przez nich kosztów w związku z honorowaniem uprawnień pasażerów do przejazdów ulgowych, zgodnie z ustawą o ulgowych przejazdach, stanowią pomoc publiczną. Zarząd Województwa jest organem uprawnionym i zobowiązanym do przekazywania przewoźnikowi dopłat, o których mowa w tej umowie, w ramach środków przekazywanych na ten cel przez budżet państwa. Przewoźnik zobowiązuje się do stosowania przy sprzedaży biletów ulg wymienionych w ustawie o ulgowych przejazdach. Dopłaty przekazywane są przewoźnikowi na zasadach określonych w nin. umowie, na podstawie udokumentowanej, zgodnej z cennikiem, sprzedaży biletów jednorazowych ulgowych oraz biletów imiennych miesięcznych ulgowych. Nie podlegają rozliczeniu bilety sprzedane niezgodnie z cennikiem, stanowiącym załącznik do umowy, a w przypadku takiej sprzedaży (niezgodnie z cennikiem), przewoźnik jest zobowiązany niezwłocznie skorygować wniosek o dopłatę, zaś po wypłaceniu dotacji, do niezwłocznego zwrotu uzyskanych nienależnie dopłat, zgodnie z u.f.p. Przewoźnik ma obowiązek stosować ceny biletów zgodnie z obowiązującymi cennikami, stanowiącymi załączniki do umowy. Dopłaty pokrywają różnicę między wartością sprzedaży biletów obliczoną według cen bez ulg a wartością sprzedaży tych biletów według cen pomniejszonych o obowiązujące ulgi. Podstawę do zaakceptowania dopłaty stanowią: wniosek o dopłatę, zawierający zbiorcze zestawienie kwot dopłat z podziałem na obowiązujące ulgi ustawowe, sporządzony przez przewoźnika według określonego wzoru; dołączony do tego wniosku wydruk z kasy rejestrującej, obejmujący ewidencję sprzedanych biletów ulgowych jednorazowych i ulgowych miesięcznych imiennych. W razie wątpliwości przewoźnik może zostać zobowiązany do przedstawienia innych dodatkowych dokumentów związanych ze sprzedażą biletów ulgowych jednorazowych oraz ulgowych imiennych miesięcznych. Nieudokumentowaną wartość dotacji za bilety ulgowe przewoźnik ma obowiązek zwrócić na zasadach określonych w u.f.p.
M. B. w okresie od stycznia do czerwca 2013 r. dowoziła uczniów zgodnie z umową zawartą z Gminą J. Wykazała, przy ubieganiu się o wypłatę dotacji, wartość sprzedanych biletów ulgowych w kwotach: 8.246,70 zł w styczniu 2013 r., po 8.211 zł w miesiącach od lutego do czerwca 2013 r. Wystąpiła o dofinansowanie z tytułu stosowania obowiązujących ulg przy sprzedaży biletów w wysokości: 7.923,30 zł w styczniu 2013 r. oraz po 7.889 zł w miesiącach od lutego do czerwca 2013 r. Otrzymała dotacje zgodnie z wnioskiem za czas od stycznia do maja 2013 r., natomiast w czerwcu 2013 r. dotacja nie została już jej wypłacona.
Dysponując omówionymi wyżej dokumentami, organ I instancji powziął wątpliwości czy M. B. sprzedawała bilety ulgowe zgodnie z warunkami przewidzianymi dla uzyskania dotacji, w szczególności skoro otrzymywała ona od Gminy J. stałe miesięczne wynagrodzenie za przewóz uczniów, a więc w kwocie niepowiązanej z wartością biletów ulgowych rzeczywiście sprzedanych uczniom. Wobec tego przeanalizował dokumenty źródłowe (wydruki z kas rejestrujących), dotyczące ściśle sprzedaży biletów przez M. B. w związku z realizacją umowy z Gminą J. i w ten sposób ustalił wartość wyemitowanych przez nią biletów. Zauważał (takie wnioski wprost wynikają bowiem z przedstawionego tabelarycznego zestawienia), że przy przyjęciu tych wartości wyemitowanych biletów, M. B. występowała w kolejnych, rozpatrywanych miesiącach o dotacje w kwotach odpowiadających wysokości obowiązującej ulgi Organ I instancji stwierdził jednak, że na podstawie umowy z Gminą J. M. B. otrzymywała wyższe wynagrodzenie niż wartość wyemitowanych przez nią biletów. W styczniu 2013 r. ta różnica wynosiła 143,93 zł, a w następnych miesiącach, od lutego do czerwca 2013 r., każdorazowo 179,63 zł miesięcznie. Gmina J. wystawiała na rzecz M. B. faktury na stałe kwoty wynagrodzenia, inne niż faktyczna, łączna wartość wyemitowanych biletów (ilość biletów x cena jednostkowa). Zatem, w ocenie organu I instancji, umowa M. B. z Gminą J. nie dotyczyła nabycia biletów stosownie do art. 5a ustawy o ulgowych przejazdach, lecz miała za przedmiot usługę przewozu, wynagradzaną ryczałtowo. Organ I instancji wyraził również pogląd, że M. B. przedstawiła do refundacji bilety miesięczne, które w rzeczywistości nie zostały sprzedane Gminie J., a jedynie wyemitowane na potrzeby organu, sprawdzającego zasadność ubiegania się o dotacje do biletów ulgowych. Podkreślał, że faktury wystawiane przez Gminę J. na rzecz M. B. obejmowały ryczałtową kwotę wynagrodzenia zgodnie z umową, nie zaś sumaryczną wartość przedstawionych biletów. Podsumowując, organ I instancji doszedł do wniosku, że M. B. naruszyła warunki przyznania dotacji, nie stosowała bowiem cen określonych w cennikach. Porównanie wysokości otrzymywanego przez nią wynagrodzenia z łączną wartością biletów pozwoliło stwierdzić, że M. B. stosowała inne ceny biletów niż wykazane na bilecie. Wobec powyższego, w związku z niezasadną emisją biletów ulgowych z tytułu dowozu uczniów do szkół, w oparciu o umowę z Gminą J., dotacja wypłacona M. B. jest nienależna.
W wyniku rozpatrzenia odwołania M. B., SKO stanęło na stanowisku, zgodnie z którym umowa, jaką zawarła ona z Gminą J., miała inny zakres niż nabywanie biletów dla uczniów w celu wykonywania obowiązku z art. 14a ust. 3 oraz art. 17 ust. 3 ustawy o systemie oświaty (Dz.U.04.256.2572 ze zm.). W następstwie, zdaniem SKO, stałe wynagrodzenie, które Gmina J. wypłacała M. B., nie stanowiło równowartości biletów wyemitowanych dla uczniów, ale było wypłacane w wysokości niezależnej od ilości i wartości faktycznie wyemitowanych biletów. Stała wysokość wynagrodzenia, wypłacanego przez Gminę J., dowodzi, że przewóz uczniów nie odbywał się według cen zgodnych z cennikami, co naruszało postanowienia umowy z Województwem L.. Umowa z Gminą J., jak motywowało dalej SKO, miała za przedmiot świadczenie usługi dowozu dzieci do szkół, nie zaś zakup biletów w trybie art. 5a ustawy o ulgowych przejazdach. SKO zwracało również uwagę, że w zaistniałych okolicznościach rozpatrywanej sprawy nie ma możliwości ustalenia rzeczywiście stosowanych cen sprzedaży biletów ulgowych, w rezultacie kwoty dopłaty, skoro M. B. otrzymywała od Gminy J. wynagrodzenie w stałej wysokości. W konsekwencji, zdaniem SKO, dotacja została pobrana przez M. B. nienależnie, bez podstawy prawnej.
Tytułem uzasadnienia prawnego wydanej decyzji SKO powołało: art. 138 § 1 pkt 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.13.267 ze zm. - dalej jako k.p.a.);art. 61 ust.3 pkt 4, art. 67, art.252 ust.1 pkt 2, ust.4, ust.6 pkt 2 u.f.p.; art. 1b ust.1 pkt 1, art. 8a ust.2, ust.4 pkt 3 w związku z art. 1 ust.1 oraz art. 5a ustawy o ulgowych przejazdach.
M. B. nie zgodziła się z decyzją SKO i złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, decyzji organu I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania sądowego. Zarzuciła naruszenie:
- art. 7 oraz art. 77 k.p.a. poprzez niewyczerpujące zbadanie wszelkich okoliczności faktycznych, niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy oraz niezbadanie wyczerpująco materiału dowodowego, co miało wpływ na błędne zastosowanie prawa materialnego, tj. uznanie, że Gmina J. nie zakupiła biletów na podstawie art. 5a i art. 8a ust. 2 ustawy o ulgowych przejazdach; poprzez niewykonanie obowiązku dojścia do prawdy obiektywnej, zaniechanie wezwania do złożenia wyjaśnień i uzupełnienia materiału dowodowego, niewyjaśnienie czy przewozy faktycznie były wykonywane w ramach linii regularnej, czy inni pasażerowie, poza dziećmi, korzystali z przewozów, co stanowiło część składową wynagrodzenia otrzymywanego od Gminy J.;
- art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. poprzez brak ustaleń faktycznych i prawnych w zaskarżonej decyzji i w decyzji organu I instancji, nieustalenie charakteru przewozów oraz faktu czy inni pasażerowie, poza dziećmi dowożonymi do szkoły, mieli możliwość korzystania z przewozów w ramach linii regularnej, brak ustalenia jaki charakter i przedmiot miała umowa zawarta z Gminą J.;
- art. 80 k.p.a. poprzez dokonanie dowolnej oceny dowodów i uznanie za udowodnione okoliczności, skutkujących obowiązkiem zwrotu dotacji, a w szczególności dokonanie w sposób dowolny oceny umowy z Gminą J.;
- art. 61 ust.1 pkt 2 w związku z art. 252 ust. 1 pkt 2 oraz art. 252 ust.4, art. 252 ust.6 pkt 2 u.f.p. poprzez niewłaściwe zastosowanie;
- art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie i utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu I instancji;
- art. 8a ust.2 oraz ust.4 pkt 3 ustawy o ulgowych przejazdach w związku z § 5 ust. 1 i 2 oraz ust. 10 pkt 3 umowy zawartej z Województwem L. poprzez przyjęcie, że świadczyła na terenie Gminy J. przewozy regularne specjalne i że bilety miesięczne nie powinny być w ogóle wydrukowane wobec ryczałtowego charakteru wynagrodzenia;
- art.5a ustawy o ulgowych przejazdach poprzez przyjęcie, że Gmina J. nie nabyła biletów za ceny, wynikające z wydruków z kas fiskalnych;
- art. 18b ust.1 pkt 4 ustawy o transporcie drogowym (Dz.U.13.1414) i przyjęcie, że świadczyła przewozy innego rodzaju niż regularne.
W uzasadnieniu skargi podkreślała przede wszystkim, że dowoziła uczniów do szkół w ramach przewozów regularnych. Honorowała przy tym obowiązujące ulgi w cenach biletów dla uczniów. Zrealizowała zatem cel umowy z Województwem L. o dotowanie. Jeśli organ przyjął, że stosowała przy dowozie uczniów do szkół inne ceny biletów niż te wynikające z cenników, to miał obowiązek przeanalizować wydruki z kas rejestrujących i na tej podstawie ustalić stosowane w rzeczywistości przez nią ceny sprzedaży biletów ulgowych. Natomiast stałe wynagrodzenie, jakie otrzymywała od Gminy J., nie stanowiło żadnego dowodu na okoliczność stosowanych przez nią cen sprzedaży biletów ulgowych dla uczniów dowożonych do szkół. Wartość sprzedanych biletów była bowiem zgodna z obowiązującymi ją cennikami. Wyższa kwota wynagrodzenia, jakie Gmina J. wypłacała jej na podstawie umowy z dnia [...], wynikała z mieszanego charakteru tej umowy, bowiem obejmowała ona nie tylko dowożenie dzieci do szkół w dniach zajęć szkolnych, ale również inne dodatkowe kursy, wykonywane na odrębne zlecenia, przy czym te dodatkowe kursy na odrębne zlecenia nie miały żadnego wpływu na jednoczesne realizowanie przewozów zgodnie z rozkładem jazdy. Wobec tego na wynagrodzenie, jakie otrzymywała ona na podstawie analizowanej umowy z Gminą J., składała się wartość biletów według cennika oraz wynagrodzenie za dodatkowe usługi przewozu na odrębne, indywidualne zlecenia.
M. B. zwracała uwagę, że występując o dotacje każdorazowo ze stałej kwoty uzyskanego wynagrodzenia wyodrębniała ściśle wartość sprzedanych - zgodnie z cennikami - biletów ulgowych. Uwzględniała przy tym również mniejszą ilość biletów ulgowych sprzedanych uczniom w danym miesiącu. W tych okolicznościach, zdaniem M. B., nie doszło do naruszenia warunków przyznania dotacji. Wbrew stanowisku SKO, umowa z dnia [...], wprost zgodnie z jej treścią, obejmowała sprzedaż biletów ulgowych w związku z dowożeniem uczniów do szkół, a Gmina J., nabywając te bilety, wykonywała obowiązki, jakie na niej spoczywały na podstawie ustawy o systemie oświaty.
SKO, odpowiadając na skargę, wniosło o jej oddalenie. Podtrzymało stanowisko oraz argumentację faktyczną i prawną, przedstawione w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja nie odpowiada prawu.
Na wstępie trzeba zauważyć, że umowy, jakie M. B. zawarła z Gminą J., a następnie z Województwem L. (przedstawione Sądowi na potrzeby kontroli legalności zaskarżonej decyzji), były w analizowanej sprawie materiałem dowodowym, którego wiarygodność nie została podważona. Spór koncentrował się na kwestii czy M. B. zrealizowała warunki uzyskania dotacji, stosownie do postanowień zawartych w umowie z Województwem L.. Zdaniem SKO, M. B. nie spełniła warunków refundacji kosztów finansowania uprawnień do ulgowych przejazdów autobusowych osób uprawnionych, wynikających z § 5 ust. 1, ust. 10 pkt 3 umowy z Województwem L. z dnia [...], a umowa, jaką zawarła M. B. z Gminą J. w dniu [...] miała za przedmiot usługę dowozu dzieci do szkół, nie zaś zakup biletów w trybie art. 5a ustawy o ulgowych przejazdach. Nadto, w ocenie SKO, stałe wynagrodzenie określone dla M. B., mocą umowy z Gminą J. z dnia [...] uniemożliwia ustalenie kwoty dopłaty (wartości rzeczywiście sprzedanych biletów i honorowanych ulg), a co więcej, wskazuje na niestosowanie przez M. B. cen biletów, obowiązujących na podstawie cenników. Wobec powyższego SKO przyjęło, że zaistniała sytuacja realizuje § 5 ust. 2 w zw. z § 3 ust. 2 pkt 1 umowy z Województwem L. z dnia [...], z których wynika obowiązek niezwłocznego zwrotu uzyskanych nienależnie dopłat przez M. B., na zasadach określonych w u.f.p.
W ocenie Sądu, z tym stanowiskiem SKO nie można się zgodzić.
W pierwszej kolejności należy odnieść się do kwestii czy umowa M. B. z Gminą J. miała za przedmiot sprzedaż biletów ulgowych, która w następstwie dawała prawo M. B. do występowania o refundację na zasadach określonych w umowie z Województwem L..
Otóż lektura postanowień umowy M. B. z Gminą J., według Sądu, nie pozostawia wątpliwości, że M. B. zobowiązała się m.in. do dowożenia uczniów do szkół w roku szkolnym 2012/2013. W § 1 i § 2 tej umowy określono jej przedmiot i było nim dowożenie uczniów do szkół na terenie Gminy J. w roku szkolnym 2012/2013 zgodnie z ofertą dowożenia. W zamian za te czynności przewidziano dla M. B. miesięczne wynagrodzenie od Gminy J. w wymienionej, stałej kwocie, którego wysokość została określona w oparciu o liczbę uczniów (235) i ceny biletów miesięcznych w kwotach ustalonych w formularzu cenowym. Bilety miesięczne miały być nabywane wyłącznie na listę zbiorową. Zamawiający (tj. Gmina J.) zobowiązał się do uregulowania należności za nabyte bilety miesięczne do 28. dnia każdego miesiąca. Powyższe postanowienia zostały zawarte w § 4 ww. umowy. Wobec powyższego SKO nie może zasadnie twierdzić, że sprzedaż biletów przez M. B., w związku z dowożeniem uczniów do szkół, pozostawała poza zakresem umowy z Gminą J. z dnia [...]. Jest to bowiem stanowisko niezgodne z treścią analizowanej umowy, z której jednoznacznie wynika, że od M. B. będą nabywane bilety miesięczne, według cen wynikających z formularza cenowego, wyłącznie na podstawie list zbiorowych. Skoro Gmina J., jako zamawiający, zobowiązała się do nabywania biletów od M. B., jako przewoźnika, to, w ocenie Sądu, nie może budzić wątpliwości, że przedmiotem tej umowy była sprzedaż przez M. B. biletów ulgowych związanych z dowożeniem uczniów do szkół. Jednocześnie wartość tych biletów była wkalkulowana w kwotę wynagrodzenia wypłacanego M. B. na podstawie rozważanej umowy (o cenach biletów będzie jeszcze mowa w dalszych rozważaniach).
W ocenie Sądu, stanowisko SKO odnośnie przedmiotu umowy M. B. z Gminą J. jest pozbawione uzasadnienia także w świetle treści Specyfikacji Istotnych Warunków Zamówienia (umowa z dnia [...] pomiędzy M. B. a Gminą J. została zawarta w trybie przetargu nieograniczonego, do czego nawiązuje m.in. § 1 tej umowy). Otóż w pkt III tego dokumentu (dalej jako SIWZ), który dotyczy przedmiotu zamówienia, wyraźnie stwierdzono, że dowóz uczniów do szkół będzie obejmował 235. uczniów, autobusy będą zatrzymywać się na wyznaczonych przystankach, z autobusów przewożących uczniów, w miarę wolnych miejsc, będą mogły korzystać także inne osoby na ogólnych zasadach, a z tytułu dowożenia uczniów przewoźnik będzie pobierał wynagrodzenie w kwocie wynikającej z wartości nabywanych biletów miesięcznych szkolnych za przejazdy uczniów, na podstawie list imiennych uczniów, które przedłoży zamawiający (w tym przypadku Gmina J.) przy zakupie biletów. Jednocześnie zaznaczono, że przewoźnik podpisze z Gminą oddzielną umowę dzierżawy autobusu. Zatem twierdzenie SKO, że umowa M. B. z Gminą J. nie obejmowała sprzedaży biletów w związku z dowożeniem uczniów do szkół (który to dowóz miała obowiązek zapewnić Gmina) jest sprzeczne także z treścią SIWZ.
Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że argumentacja SKO w żadnym razie nie dowodzi naruszenia art. 5a ustawy o ulgowych przejazdach. Zgodnie z tym unormowaniem w przypadku nabywania przez gminę biletów miesięcznych dla dzieci w celu wykonania obowiązku określonego w art. 14a ust. 3 oraz art. 17 ust. 3 ustawy o systemie oświaty (Dz. U.04.256.2572 ze zm. – dalej jako ustawa o systemie oświaty) uwzględnia się ulgi, o których mowa w art. 4 ust. 6 i art. 5 ust. 1. Natomiast z treści umowy M. B. z Gminą J., a wcześniej ze SIWZ, wynika niewątpliwe, że Gmina J. - zamawiający – miała nabywać od przewoźnika na podstawie list zbiorowych bilety dla uczniów objętych dowożeniem, a M. B. - przewoźnik – miała sprzedawać bilety.
Podsumowując, nie jest zgodne z prawem stanowisko SKO, w którym przyjmuje, że umowa z dnia 9 sierpnia 2012 r. pomiędzy Gminą J. a M. B. nie obejmowała sprzedaży biletów przez M. B. w związku z dowożeniem uczniów do szkół, zapewnianym przez Gminę. W ocenie Sądu, zapatrywanie SKO w tej mierze jest dowolne, niezgodne z treścią zgromadzonych dokumentów, których wiarygodność dotąd nie została podważona. Natomiast co do samych przesłanek z art. 14a ust. 3 czy art. 17 ust. 3 ustawy o systemie oświaty, SKO nie wykazało, by droga dziecka z domu do przedszkola czy do szkoły nie nakładała na Gminę J. obowiązku zapewnienia transportu na zasadach określonych w tych unormowaniach.
Przedstawione wyżej stanowisko, przyjęte przez Sąd, w myśl którego umowa M. B. z Gminą J. z dnia [...] w sposób niewątpliwy obejmowała sprzedaż przez M. B. biletów w związku z dowożeniem uczniów do szkół, zapewnianym przez Gminę, skoro Gmina zobowiązała się te bilety nabywać od przewoźnika, otwiera kolejną istotną kwestię dla wyniku nin. sprawy, a dotyczącą cen biletów stosowanych przez M. B.. Również w tym zakresie, według Sądu, stanowisko SKO nie spełnia kryterium legalności.
W celu dokonania oceny prawnej zapatrywania SKO odnośnie cen biletów stosowanych przez M. B. w związku z dowożeniem uczniów do szkół, trzeba raz jeszcze odwołać się do treści umów M. B. z Gminą J. z dnia [...] i z Województwem L. z dnia [...]. W myśl postanowień tej pierwszej M. B. zobowiązała się nie tylko do dowożenia uczniów do szkół (§ 1 ww. umowy), ale również do udostępnienia autobusów wraz z obsługą dla potrzeb przewozu młodzieży w związku z innymi okolicznościowymi wyjazdami na wycieczki, pielgrzymki, turnieje, konkursy itp. na terenie kraju do określonej liczby kilometrów (§ 7 ww. umowy). Rzeczywiście, w myśl analizowanej umowy, wynagrodzenie dla M. B. zostało określone w stałej kwocie 8.390,63 zł brutto miesięcznie. W § 4 tej umowy postanowiono, że wysokość wynagrodzenia jest wynikiem liczby uczniów korzystających z dowozu do szkół (235) oraz ceny biletów miesięcznych w kwotach ustalonych w formularzu cenowym. Jednocześnie w dalszej kolejności zaznaczono, że liczba uczniów rzeczywiście dowożonych do szkół w poszczególnych miesiącach może być mniejsza, ale nie powoduje to zmiany wysokości wynagrodzenia dla M. B. Powstała w ten sposób różnica między wysokością umówionego wynagrodzenia a wartością sprzedanych biletów w określonym miesiącu została przez strony ww. umowy (M. B. i Gminę J.) potraktowana jako należność dla M. B. za zupełnie inne świadczenia, polegające na udostępnianiu autobusów w związku z okolicznościowymi wyjazdami uczniów, zupełnie bez związku z realizowaniem przez Gminę J. obowiązku zapewnienia dowozu uczniów do szkół na zasadach określonych w art. 5a ustawy o ulgowych przejazdach w powiązaniu z art. 17 ust. 3 ustawy o systemie oświaty.
Z przytoczonych postanowień umowy, zawartej przez M. B. z Gminą J. w dniu [...], w ocenie Sądu, wynika jednoznacznie, że obejmowała ona dwa odrębne przedmioty. Pierwszy, można powiedzieć zasadniczy, dotyczył dowozu uczniów do szkół i to ściśle w związku z nim M. B. zawarła umowę z dnia [...] z Województwem L. o refundację honorowanych ulg przy sprzedaży biletów. Drugi z kolei obejmował okazjonalne udostępnianie autobusów w przypadku okolicznościowych wyjazdów uczniów i to świadczenie M. B. na rzecz Gminy J. pozostawało zupełnie poza zakresem ww. umowy z Województwem L., a w konsekwencji nie miało żadnego powiązania z warunkami sprzedaży biletów i ubiegania się o refundację w związku z honorowaniem ulg uczniowskich przy dowożeniu uczniów do szkół.
Wynika z nich także, że stała kwota wynagrodzenia dla M. B. odpowiadała wartości sprzedanych biletów tylko wtedy, gdy w danym miesiącu z dowożenia do szkół korzystali wszyscy uczniowie, tj. 235 osób. Natomiast w miesiącach, w których liczba korzystających z dowożenia do szkół przez M. B. była mniejsza, to wartość sprzedaży znajdowała odzwierciedlenie nie w stałej kwocie wynagrodzenia wypłacanego M. B., ale w wydrukach z kas rejestrujących. Trzeba przy tym zwrócić uwagę, że w umowie z dnia 21 grudnia 2012 r. z Województwem L. wyraźnie postanowiono, iż sprzedaż biletów objętych refundacją będzie dokumentowana na potrzeby realizacji tej umowy właśnie poprzez przedstawienie wydruków z kas rejestrujących, a w razie wątpliwości organu mogą być żądane od przewoźnika inne jeszcze dokumenty (por. w szczególności § 5, § 6 tej umowy). Wobec tego nie ma znaczenia, z punktu widzenia warunków refundacji, że M. B. otrzymywała stałą kwotę wynagrodzenia dokumentowaną fakturami, skoro w określonych miesiącach kwota wynagrodzenia mogła obejmować i obejmowała nie tylko wartość sprzedanych biletów, ale również inne odrębne świadczenia obojętne dla ubiegania się o refundację, a ponadto wartość sprzedanych biletów M. B. miała obowiązek dokumentować dla potrzeb ubiegania się o refundację wydrukami z kas rejestrujących, nie zaś fakturami od zamawiającego. Zatem dla ustalenia czy M. B. stosowała ceny zgodne z umową z dnia [...] z Województwem L. SKO miało obowiązek przeanalizować wydruki z kas rejestrujących, dokumentujące sprzedaż biletów, uprawniającą do uzyskania refundacji, czego dotąd nie uczyniło. Natomiast z argumentacji organu I instancji wynika, że M. B. ubiegała się o refundację w okresach od stycznia do czerwca 2013 r., podając wartość sprzedanych biletów na podstawie wydruków z kas rejestrujących, odróżniając stałą kwotę wynagrodzenia, wynikającego z umowy z dnia [...], od wartości sprzedanych biletów dla potrzeb uzyskania refundacji na podstawie umowy z dnia [...] (por. też pismo Urzędu Marszałkowskiego WL z dnia [...]). Organ I instancji zakwestionował dowodowe znaczenie tych wydruków z kas rejestrujących, rzecz jednak w tym, że tego stanowiska nie wywiódł ze zgromadzonych dowodów, z ich oceny w całokształcie i w granicach ustawowej swobody. Wobec tego samo przekonanie organu I instancji należy ocenić jako dowolne.
Podsumowując, dotychczasowe stanowisko SKO dotyczące cen biletów stosowanych przez M. B. jest zbyt daleko idącym uproszczeniem, wynikającym przede wszystkim z pominięcia pełnej treści umów M. B. z Gminą J., a następnie z Województwem L..
Odnosząc się jeszcze do pisma Wójta Gminy J. z dnia [...], w którym stwierdza, że stała kwota wynagrodzenia dla M. B. dotyczyła usługi dowozu uczniów do szkół, to trzeba zauważyć, iż zupełnie pomija on usługę udostępniania autobusów na potrzeby okazjonalnych wyjazdów dzieci, o której postanowiono w umowie z dnia [...] i sposób rozliczenia z tego tytułu z M. B.. Jeśli zatem ww. pismo Wójta Gminy J. SKO chciało traktować jako zmianę postanowień umowy z dnia [...], to należało wyjaśnić czy i kiedy doszło do takiej zmiany, czy też pismo Wójta zawiera jedynie nieścisłe informacje. SKO zaniechało analizy tej kwestii.
W tych okolicznościach, zdaniem Sądu, SKO istotnie naruszyło art. 7, art. 8, art. 12 § 1, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. w zw. z art. 67 u.f.p.
Z tych powodów zaskarżona decyzja podlegała uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) przy zastosowaniu art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.12.270 ze zm. - dalej jako p.p.s.a.). Orzeczenie o kosztach obejmuje wyłącznie wpis od skargi na zasadzie art. 200 tej ustawy, bowiem pełnomocnik M. B. nie złożył do terminu rozprawy włącznie prawidłowego dokumentu umocowania i został tymczasowo dopuszczony do udziału w sprawie na zasadzie art. 44 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło