I SA/Lu 281/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Chitrosz, Sędziowie WSA Krystyna Czajecka-Ryniec, NSA Irena Szarewicz-Iwaniuk /spr./, Protokolant sekr. sąd. Marta Ścibor, po rozpoznaniu w dniu 15 grudnia 2004 r. sprawy ze skargi "[...]" S. A. w L. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania od decyzji umarzającej postępowanie restrukturyzacyjne. - oddala skargę Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Skarbowej, działając na podstawie art. 228 § 1 pkt. 1 ordynacji podatkowej, stwierdził niedopuszczalność odwołania Prezesa Zarządu "[...]" S.A. w upadłości od decyzji Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego nr [...] z dnia [...] stycznia 2004r. umarzającej postępowanie w sprawie restrukturyzacji zaległości podatkowych w podatku VAT oraz rozłożenia na raty opłaty restrukturyzacyjnej. W uzasadnieniu swojego postanowienia wskazał, iż decyzją z dnia [...] stycznia 2004r. organ I instancji umorzył postępowanie wszczęte na wniosek "[...]" S.A. z dnia [...] listopada 2002r. w sprawie restrukturyzacji zaległości podatkowych oraz rozłożenia na raty opłaty restrukturyzacyjnej, a to w związku z wydanym przez Sąd Rejonowy postanowieniem z dnia [...] września 2003r. sygn. akt [...] o ogłoszeniu upadłości "[...]" S.A. w L. Od tej decyzji Prezes Zarządu "[...]" S.A. w L. w upadłości – A. C. wniósł odwołanie. Odwołania tego nie poparł syndyk masy upadłości "[...]" S.A. w L. W tej sytuacji, powołując się na treść art.133 ordynacji podatkowej, art. 20 § 1 i art. 90 rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 24 października 1934r. – Prawo upadłościowe, na podstawie art. 228 § 1 pkt. 1 ordynacji podatkowej Dyrektor Izby Skarbowej orzekł jak w postanowieniu. Na powyższe postanowienie Prezes Zarządu "[...]" S.A. w L. w upadłości wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. Żądając uchylenia decyzji Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] kwietnia 2004r. nr [...] w sprawie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania z dnia [...] lutego 2004r. wniesionego na decyzję z dnia [...] stycznia 2004r. nr [...] umarzającą postępowanie w sprawie restrukturyzacji zaległości podatkowej w podatku VAT oraz rozłożenia na raty opłaty restrukturyzacyjnej podnosił, iż postanowienie o ogłoszeniu upadłości nie jest prawomocne, a wydane ono zostało z naruszeniem przepisów prawa upadłościowego. Spółka nadal prowadzi działalność gospodarczą w oparciu o postanowienie Sądu Rejonowego z dnia [...] grudnia 2003r. Mając na uwadze przepis art. 133 ordynacji podatkowej, będący kontynuacją konstrukcji strony postępowania zawartej w art. 9 ust. 1 rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 28 marca 1928r. o postępowaniu administracyjnym, definiującym osobę interesowną, w jego ocenie, powinien być uznany za stronę postępowania, jako legitymujący się interesem faktycznym. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie. Podnosił, iż reprezentant upadłego może działać wyłącznie w toku właściwego postępowania upadłościowego prowadzonego przez Sąd Gospodarczy, nie może zaś występować w innych postępowaniach dotyczących masy upadłościowej, gdyż prawo to przysługuje wyłącznie syndykowi masy upadłości. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia pod względem jego zgodności z prawem – art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 53, poz. 1270 ze zm.) stwierdzić należało, iż zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Nie jest w sprawie sporne, iż postanowieniem z dnia [...] września 2003r. Sąd Rejonowy VIII Wydział Gospodarczy ogłosił upadłość Spółki Akcyjnej "[...]" w L. ( k.- 9 akt podatkowych ). Stosownie do art. 536 ustawy z dnia 28 lutego 2003r. Prawo upadłościowe i naprawcze ( Dz. U. Nr 60, poz. 535 ze zm.), w sprawach, w których ogłoszono upadłość przed dniem wejścia w życie ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe. Upadłość Spółki Akcyjnej "[...]" została zatem ogłoszona przed 1 października 2003r., a zatem dla oceny legitymacji procesowej skarżącego w rozpoznawanej sprawie zastosowanie znajdowały przepisy rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 24 października 1934r. Prawo upadłościowe ( Dz. U. z 1991r. Nr 118, poz. 512 ze zm.). Stosownie do art. 15 powołanego rozporządzenia data postanowienia sądu jest datą ogłoszenia upadłości. Wszystkie skutki prawne, które prawo upadłościowe, bądź przepisy innych ustaw łączą z dniem ogłoszenia upadłości należy zatem wiązać z wymienionym w postanowieniu o ogłoszeniu upadłości dniem jego wydania. Jedynie w przypadkach, gdzie przepis ustawy skutki ogłoszenia upadłości wiąże wyraźnie z innym dniem, tam miarodajny jest ów inny wymieniony dzień ( np. art. 110 pr. upadłościowego ). Brak prawomocności postanowienia Sądu o ogłoszeniu upadłości nie ma zatem znaczenia w rozpoznawanej sprawie. Jednym ze skutków ogłoszenia upadłości jest, iż na skutek ogłoszenia upadłości upadły traci z samego prawa zarząd oraz możność korzystania i rozporządzania majątkiem, należącym do niego w dniu ogłoszenia upadłości. Majątek ten stanowi masę upadłości – art. 20 § 1 powołanego rozporządzenia. Ustanowiony przez sąd syndyk obejmuje majątek upadłego, zarządza nim, reprezentuje masę upadłości na zewnątrz i przeprowadza likwidację majątku masy – art. 90 powołanego rozporządzenia. Materialnoprawne uregulowania przewidziane w art. 20 § 1 i art. 90 prawa upadłościowego pozostają w korelacji z przepisem art. 60 tego prawa, mającego postać normy o charakterze procesowym. Zgodnie z art. 60 prawa upadłościowego, postępowanie dotyczące mienia wchodzącego w skład masy może być wszczęte i dalej prowadzone jedynie przez syndyka lub przeciwko niemu. W literaturze przedmiotu nie jest sporne, że w zakresie postępowań określonych w art. 60 prawa upadłościowego, w tym dotyczących mienia wchodzącego w skład masy upadłości, wyłączną legitymację procesową ma wcześniej ustanowiony syndyk. Chodzi tu o wypadek tzw. podstawienia procesowego o charakterze bezwzględnym. Istotą tego podstawienia jest to, że w procesie zamiast podmiotu będącego stroną w znaczeniu materialnoprawnym występuje jako strona w znaczeniu procesowym inny – wskazany w ustawie - podmiot. Tym samym dochodzi do eliminacji możliwości występowania w postępowaniu strony w znaczeniu materialnoprawnym, przy czym eliminacja ta ma charakter trwały ( bezwzględny ) i pozbawia stronę w znaczeniu materialnoprawnym w ogóle inicjowania określonej kategorii postępowań ( por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14 lutego 2003r. IV CKN 1750/00 publ. Pr. Bankowe 2003/7-8/25 ). Taka sytuacja, z mocy art. 60 powołanego rozporządzenia, następuje w zakresie postępowań dotyczących mienia wchodzącego w skład masy upadłości. Wyłączną legitymację procesową w tym zakresie uzyskuje ex lege syndyk upadłego. Prowadzi on postępowanie na rzecz upadłego, lecz w imieniu własnym. Nie jest w sprawie sporne, iż syndyk masy upadłości "[...]" S.A. w L. nie wniósł odwołania od doręczonej mu decyzji organu I instancji z dnia [...] stycznia 2004r. umarzającej postępowanie restrukturyzacyjne wszczęte na wniosek "[...]" S.A. w L. w dniu [...] listopada 2002r., bowiem wyraźnie wynika to z pisma syndyka z dnia [...] marca 2004 r. (k.-29 ). Stosownie do art. 228 § 1 pkt. 1 ordynacji podatkowej, organ odwoławczy stwierdza w formie postanowienia niedopuszczalność odwołania. Niedopuszczalność odwołania z przyczyn podmiotowych występuje w wypadku wniesienia odwołania przez osobę niemającą zdolności do czynności prawnych ( taka sytuacja w sprawie nie zachodzi ) lub przez podmiot niemający legitymacji do wniesienia odwołania. Jak wyżej wskazano, od ogłoszenia upadłości w zakresie postępowań dotyczących mienia wchodzącego w skład masy upadłości wyłączną legitymację procesową tak w postępowaniu cywilnym jak i administracyjnym uzyskuje ex lege syndyk upadłego, nie ma jej zaś podmiot w stosunku do którego upadłość ogłoszono. Strona skarżąca powołuje się na to, że powinna być traktowana jako strona ze względu na treść art. 133 ordynacji podatkowej, który to przepis jest "kontynuatorem" art. 9 ust. 1 rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 28.03.1928r. o postępowaniu administracyjnym, które definiowało tzw. "osobę interesowną". Wg niej "osoby interesowne" to podmioty legitymujące się interesem faktycznym, co wskazuje, iż znajduje się ona w kręgu tych osób. Ponadto mieści się ona w kategorii osób wskazanych w art. 110-117 ordynacji podatkowej. Odnosząc się do tego poglądu wskazać należy, iż pojęcie strony zdefiniowane w art. 133 § 1 ordynacji podatkowej opiera się na kryterium interesu prawnego, a nie faktycznego. Upadły podmiot nie mieści się zaś w żadnej z kategorii osób wymienionych w art. 110-117 ordynacji podatkowej. Tak więc interes faktyczny, na który powołuje się strona skarżąca nie mógł być przesłanką oceny jej legitymacji procesowej w rozpoznawanej sprawie. Nawet przyjmując, iż ocena, czy strona skarżąca posiada legitymację do wniesienia odwołania powinna nastąpić w toku postępowania odwoławczego zakończonego wydaniem decyzji umarzającej to postępowanie na podstawie art. 233 § 1 pkt. 3 ordynacji podatkowej, a nie w toku czynności wstępnych, nie wpływa ujemnie na sytuację strony skarżącej. Mając na uwadze wyżej przytoczone argumenty, na podstawie art. 151 powołanej na wstępie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało skargę oddalić i orzec jak w sentencji.