I SA/Lu 29/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Marcin Małek po rozpoznaniu w dniu 16 stycznia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi B. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] w przedmiocie pozostawienia bez rozpatrzenia wniosku o umorzenie zaległego podatku p o s t a n a w i a 1. umorzyć postępowanie sądowe w zakresie wniosku o ustanowienie adwokata z urzędu; 2. odmówić zmiany prawomocnego postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 24 maja 2013 r., sygn. akt I SA/Lu 29/13 w części odmawiającego stronie skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienie od kosztów sądowych. Prawomocnym postanowieniem z dnia 24 maja 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie przyznał B. B. prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata z urzędu, odmawiając jednocześnie zwolnienia go z kosztów postępowania. W wykonaniu tego postanowienia Okręgowa Rada Adwokacka w L. wyznaczyła dla skarżącego pełnomocnika w osobie adw. A. K. Wyrokiem z dnia 15 listopada 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę B. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] listopada 2012 r. w przedmiocie pozostawienia bez rozpatrzenia wniosku o umorzenie zaległego podatku. Na wniosek pełnomocnika skarżącego Sąd sporządził uzasadnienie wyroku, które zostało doręczone pełnomocnikowi strony w dniu 9 stycznia 2013 r. Następnie wnioskiem z dnia 14 stycznia 2014 r. (złożonym na urzędowym formularzu) skarżący ponownie zwrócił się o zwolnienie go z kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu. W tym zakresie podał, że prowadzi jednoosobowe, samodzielne gospodarstwo domowe, zamieszkuje w mieszkaniu o pow. 24 m2, posiada gospodarstwo rolne o pow. 6,68 ha fiz., utrzymuje się z emerytury w wysokości 1.562,70 zł netto, z której dokonywane są potrącenia. Wyjaśnił, że z gruntów rolnych nie uzyskuje dochodu, część z nich zaś użytkuje syn. Wskazał, że wspiera finansowo bezrobotną córkę i ponosi koszty utrzymania domu, który wymaga remontu. Dodał, że po drugim przebytym zawale serca musi "naskładać pieniędzy" na sanatorium. Referendarz sądowy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 244 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie do art. 243 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Przyznanie prawa pomocy wygasa ze śmiercią strony, która je uzyskała (art. 251 p.p.s.a.), albo może być przez sąd cofnięte w całości lub części, jeżeli okaże się, że okoliczności, na podstawie których je przyznano nie istniały lub przestały istnieć (art. 249 p.p.s.a.). W pierwszej kolejności zauważyć należy, że postanowieniem z dnia 24 maja 2013 r., sygn. akt I SA/Lu 29/13, przyznano skarżącemu prawo pomocy poprzez ustanowienie dla niego adwokata z urzędu, natomiast w pozostałym zakresie (zwolnienia z kosztów sądowych) wniosek oddalono. Postanowienie to jest prawomocne. Zażalenie na to postanowienie zostało bowiem oddalone przez Naczelny Sąd Administracyjny. Postanowienie to stało się podstawą do zwrócenia się przez Sąd do Okręgowej Rady Adwokackiej w L. o wyznaczenie dla skarżącego konkretnego pełnomocnika, którym został adw. A. K.. Wobec powyższego wskazać należy, że niezasadne jest zwracanie się do Sądu z kolejnym wnioskiem o ustanowienie pełnomocnika z urzędu (adwokata), ponieważ nie ma on możliwości ponownego rozstrzygania o przyznaniu prawa pomocy w sytuacji, gdy strona z takiego prawa już korzysta, a nie zostało ono cofnięte. Strona nie może skutecznie domagać się od sądu ustanowienia kolejnego pełnomocnika, ponieważ jej prawo w tym zakresie zostało skonsumowane prawomocnym postanowieniem sądu (B. Dauter, Metodyka pracy sędziego sądu administracyjnego, Warszawa 2012 r., s. 733). W sytuacji zatem gdy strona, której przyznano prawo pomocy zwróci się z ponownym wnioskiem pokrywającym się z zakresem przyznanego prawa pomocy, to postępowanie wszczęte w tym przedmiocie jest bezprzedmiotowe (por. postanowienie NSA z 25 czerwca 2008 r., I OZ 460/08, Lex nr 493791). Niepodobna bowiem wnioskodawcy ani niejako ponownie przyznać tego, co już mu przyznano prawomocnym orzeczeniem, ani tym bardziej tego odmówić, oddalając jego wniosek. W tej sytuacji pozostaje jedynie uznanie postępowania w przedmiocie ustanowienia adwokata z urzędu za bezprzedmiotowe, a takie postępowanie podlega umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., stosowanego w stosunku do postępowania wpadkowego w przedmiocie prawa pomocy na zasadach analogii. Natomiast co do wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych wskazać należy, że również w tym zakresie strona skorzystała z możliwości złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Kwestia zwolnienia od kosztów sądowych była już bowiem przedmiotem rozpoznania Sądu, który wniosek ten prawomocnie oddalił przywołanym na wstępie postanowieniem. W odniesieniu do takiego stanu rzeczy zastosowanie ma art. 170 p.p.s.a., który stanowi, że orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony ale także sąd. Wspomniana moc wiążąca orzeczenia w odniesieniu do sądów oznacza, że muszą one przyjmować, że dana kwestia kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu. Powyższe nie wyklucza jednak możliwości ponownego ubiegania się przez stronę o przyznanie prawa pomocy, z tym jednak wyjątkiem, iż rozpatrzenie takiego wniosku następuje w trybie art. 165 p.p.s.a. Stosownie do tego przepisu postanowienia niekończące postępowania w sprawie (a do takich należy rozstrzygnięcie w przedmiocie prawa pomocy) mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Analiza tych okoliczności winna być dokonana pod kątem przytoczenia przez wnioskodawcę nowych okoliczności faktycznych, nieznanych sądowi w chwili rozpoznawania pierwszego wniosku, które uzasadniałyby odmienną ocenę sytuacji strony i w konsekwencji - przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie. Przy czym, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie z kosztów sądowych w całości następuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Dokonując zaś takiej oceny referendarz sądowy doszedł do przekonania, że skarżący nie wykazał, aby nastąpiła zmiana jego sytuacji majątkowej, która powodowałaby brak możliwości poniesienia przez niego opłat sądowych. Należy bowiem wskazać, że zarówno w dacie rozpatrywania pierwszego wniosku jak i obecnie dochody gospodarstwa domowego wnioskodawcy są na tym samym poziomie. Taki sam jest majątek skarżącego. Również wysokość obciążeń finansowych związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego nie ulega jakiejkolwiek istotnej zmianie. Podobnie nie uległa zmianie sytuacja zdrowotna skarżącego. Tym samym przedstawiona w obecnym wniosku sytuacja skarżącego w żaden sposób nie różni się od okoliczności będących przedmiotem rozstrzygnięcia Sądu w prawomocnym postanowieniu z dnia 24 maja 2013 r. Ne można zatem przyjąć, że sytuacja finansowo-majątkowa skarżącego uległa pogorszeniu. Co więcej jak wynika z akt sprawy skarżący uiścił wpis sądowy od skargi, co świadczy, że jest w stanie zabezpieczyć środki na ewentualne przyszłe koszty sądowe, które co zostało wskazane w prawomocnym postanowieniu nie są w sprawie wysokie. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 i art. 165 w związku z art. 246 § 1 pkt 2 i art. 170 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.