I SA/Lu 290/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Czajecka-Szpringer Sędziowie WSA Wiesława Achrymowicz WSA Andrzej Niezgoda (sprawozdawca) Protokolant Sekretarz sądowy Ewelina Piskorek po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 23 czerwca 2017 r. sprawy ze skargi L. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania podatkowego - oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] Dyrektor Izby Skarbowej, dalej: "Dyrektor Izby Skarbowej", "organ odwoławczy", po rozpatrzeniu odwołania L. S., dalej: "podatnik", "strona", "skarżący", od decyzji Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], w sprawie odmowy wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] utrzymał w mocy decyzję wydaną w pierwszej instancji. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz akt sprawy wynika, że wskazana wyżej decyzją z dnia [...] Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w P., dalej: "Naczelnik Urzędu Skarbowego", z dnia [...] określającą zobowiązanie podatkowe strony w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2009 r., w kwocie [...] zł. W dniu [...] sierpnia 2016 r., wpłynął wniosek strony, reprezentowanej przez pełnomocnik (żonę podatnika) z dnia [...] lipca 2016 r. o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej powołana wyżej ostateczną decyzją Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...]. Jako podstawę wniosku o wznowienie postępowania wskazano art. 240 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej, powołując się na fakt, iż strona nie z własnej winy nie brała udziału w postępowaniu, co miało wpływ na treść wydanej decyzji. Zdaniem pełnomocnik podatnik bez własnej winy nie brał udziału w postępowaniu z uwagi na wiek, przebyty uraz neurologiczny oraz depresję. Dyrektor Izby Skarbowej po dokonaniu oceny zgromadzonego materiału dowodowego, decyzją z dnia [...] odmówił wznowienia postępowania. Od powyższej decyzji zostało złożone w ustawowym terminie odwołanie. W wyniku jego rozpatrzenia organ odwoławczy na wstępie przytoczył brzmienie przepisów art. 128, art. 240 § 1 pkt 4, 241 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej. Następnie organ odwoławczy stwierdził, że strona może skutecznie wystąpić z wnioskiem o wznowienie postępowania na podstawie art. 240 § 1 pkt 4 w związku z art. 241 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej w terminie jednego miesiąca od dnia powzięcia wiadomości o wydaniu decyzji. Z materiału dowodowego wynika, iż ostateczna decyzja Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] w przedmiocie określenia podatnikowi zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2009 r., w kwocie [...] zł została skutecznie doręczona pełnomocnikowi strony – w dniu 1 sierpnia 2014 r., co zostało potwierdzone jej własnoręcznym podpisem na zwrotnym potwierdzeniu odbioru. Wobec powyższego organ stwierdził, że wiadomość o wydaniu ostatecznej decyzji Dyrektora Izby Skarbowej została powzięta w dniu 1 sierpnia 2014 r., a nie jak twierdzi pełnomocnik w odwołaniu oraz we wniosku o wznowienie postępowania, w dniu 27 czerwca 2016 r. Organ stwierdził zatem, że termin jednego miesiąca na wniesienie żądania strony w przedmiocie wznowienia postępowania liczony od dnia 1 sierpnia 2014 r,- zgodnie z art. 12 § 3 Ordynacji podatkowej - upłynął z dniem 1 września 2014 r. Z akt sprawy wynika, iż wniosek o wznowienie postępowania z dnia [...] lipca 2016 r., wpłynął do organu pierwszej instancji w dniu [...] sierpnia 2016 r., i zawierał braki formalne (brak podpisu oraz pełnomocnictwa). Wobec powyższego w dniu 16 sierpnia 2016 r., wezwano stronę do usunięcia braków. Za pośrednictwem poczty wpłynął kolejny, prawidłowy pod względem formalnym wniosek z dnia 7 września 2016 r., (data wpływu do Organu – 12 września 2016 r.). Dyrektor Izby Skarbowej podkreślił, że słusznie zauważył organ pierwszej instancji, iż złożenie wniosku nastąpiło z przekroczeniem ustawowego terminu, o którym mowa w art. 241 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej, niemal o 2 lata. W świetle powyższego brak jest dopełnienia ustawowej przesłanki wznowienia postępowania w postaci terminowego wniesienia żądania wznowienia postępowania, co powoduje niedopuszczalność jego wznowienia. Organ zauważył, iż okoliczności na które powołuje się pełnomocnik, tj. m.in. podeszły wiek i stan zdrowia podatnika w ocenie organu odwoławczego nie zmieniają powyższej oceny. Jak wyżej wskazano decyzję ostateczną doręczono nie podatnikowi, ale pełnomocnikowi, który jak wynika z materiałów sprawy reprezentował mocodawcę zarówno w postępowaniu podatkowym poprzedzającym jej wydanie, jak i reprezentuje stronę w niniejszym postępowaniu wznowieniowym. Pełnomocnictwo oznacza prawo prowadzenia w czyimś zastępstwie pewnych spraw, reprezentowanie, czyli występowanie, działanie w imieniu mocodawcy. Organ zaznaczył, że w żaden sposób - poza gołosłownymi twierdzeniami - nie uprawdopodobniono, aby pełnomocnik, który skutecznie reprezentował i reprezentuje nadal podatnika, ze względu na stan zdrowia, cyt. "nie miał świadomości doniosłości" czynności związanej z doręczeniem tylko tego jednego, konkretnego pisma. Zauważyć przy tym należy, iż treść uzasadnienia zarówno wniosku o wznowienie, jak i odwołania jest w tym zakresie wewnętrznie sprzeczna. Z jednej bowiem strony argumentuje się, że w dniu 27 czerwca 2016 r. pełnomocnik odebrał przesyłkę z Urzędu Skarbowego, a następnie odnalazł w mieszkaniu kilkadziesiąt nieotwartych decyzji, wezwań i innych pism odebranych osobiście przez podatnika, z drugiej natomiast nie kwestionuje się niezaprzeczalnego faktu odbioru przez pełnomocnik, tj. A. D. – S. (również osobiście w dniu 1 sierpnia 2014 r.) przedmiotowej decyzji Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...]. Strona nie zgodziła się z decyzją Dyrektora Izby Skarbowej i złożyła na nią skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wnosząc o jej uchylenie wraz z poprzedzającym ją rozstrzygnięciem organu pierwszej instancji. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie: - art. 233 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji pomimo, iż w przedmiotowej sprawie zachodziły podstawy do jego uchylenia, co nastąpiło wskutek błędnego uznania, iż termin jednego miesiąca na wniesienie żądania strony w przedmiocie wznowienia postępowania liczony od dnia 1 sierpnia 2014 r. upłynął z dniem 1 września 2014 r.; - art. 241 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej poprzez dokonanie jego błędnej wykładni i uznanie, że termin do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania biegnie dla strony od dnia doręczenia jej decyzji, a nie od dnia, w którym faktycznie powzięła ona wiadomość o treści rozstrzygnięcia; - art. 120, art. 121 § 1, art. 122, art. 180 § 1, art. 181, art. 187 § 1, art. 191 Ordynacji podatkowej poprzez dowolną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego oraz poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego i niewyjaśnienie okoliczności faktycznych mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, polegające na błędnym uznaniu, iż momentem, w którym pełnomocnik powzięła wiadomość o ostatecznej decyzji był moment doręczenia jej rozstrzygnięcia; - art. 120, art. 121 § 1, art. 122, art. 187 § 1, art. 191, art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 Ordynacji podatkowej poprzez zaniechanie podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu ustalenia prawidłowego stanu faktycznego sprawy, w szczególności poprzez zaniechanie przeprowadzenia przez organ postępowania wyjaśniającego, mającego na celu weryfikację twierdzeń strony oraz pełnomocnika w zakresie powoływanej przez nich argumentacji dotyczącej stanu zdrowia, problemów psychicznych, emocjonalnych, dolegliwości związanych z podeszłym wiekiem, co doprowadziło do arbitralnego przekonania organu, iż doręczenie pełnomocnikowi decyzji ostatecznej było tożsame z powzięciem przez nią wiadomości o jej treści; - art. 121 § 1 w zw. z art. 124 Ordynacji podatkowej poprzez naruszenie zasady zaufania do organów i przekonywania przejawiające się w wydaniu bezzasadnego rozstrzygnięcia o odmowie wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją, w którym to postępowaniu strona nie brała udziału nie ze swojej winy. W uzasadnieniu skargi strona skarżąca rozwinęła i poparła stosownym orzecznictwem wskazane powyżej zarzuty. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym rozstrzygnięciu. Na rozprawie pełnomocnik skarżącego podnosiła, iż żona skarżącego nie zapoznała się z treścią decyzji ze względu na swój stan zdrowia - leczenie psychiatryczne na tle epilepsji i schizofrenii, wskazując równocześnie, że podatnik ani jego małżonka nie zostali ubezwłasnowolnieni w całości ani częściowo. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podatnika nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja odpowiada prawu. W pierwszej kolejności należy zauważyć, iż spór podatnika z organem w sprawie niniejszej sprowadza się do zagadnienia od kiedy należy liczyć ustawowy termin jednego miesiąca, w którym podatnik ma prawo złożyć wniosek o wznowienie postępowania z powołaniem się na przesłankę z art. 240 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej. W ocenie organu, momentem wyznaczającym początek terminu przewidzianego w art. 241 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej był dzień, w którym pełnomocnik (a jednocześnie wówczas domownik) skarżącego odebrała korespondencję organu z dnia [...] w której mieściła się ostateczna decyzja. W ocenie Sądu należy zgodzić się z organem podatkowym. Przede wszystkim należy zwrócić uwagę, iż zgodnie z treścią art. 240 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli strona nie z własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Z kolei, jak o tym stanowi, art. 241 § 1 tej ustawy, wznowienie postępowania następuje z urzędu lub na wniosek strony. Natomiast z 241 § 2 pkt 1 wynika, iż wznowienie postepowania z przyczyny wymienionej z art. 240 § 1 pkt 4 następuje tylko na żądanie strony wniesione w terminie miesiąca od dnia powzięcia wiadomości o wydaniu decyzji. Według zaś art. 243 Ordynacji podatkowej w razie dopuszczalności wznowienia postępowania organ podatkowy wydaje postanowienie o wznowieniu postępowania (§ 1). Postanowienie to stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przesłanek wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia sprawy (§ 2). Odmowa wznowienia postępowania następuje zaś w drodze decyzji (§ 3). Podkreślić trzeba, ze powyższe regulacje prawne dotyczą nadzwyczajnego postępowania podatkowego, które ma charakter szczególny i należy dostrzegać jego odrębność oraz węższy zdecydowanie zakres w stosunku do zwykłego postępowania wymiarowego kończącego się ostateczną decyzją. Prowadzenie takiego nadzwyczajnego postępowania podatkowego stanowi odstępstwo od mającej podstawowe znaczenie zasady trwałości decyzji ostatecznych, zawartej w art. 128 Ordynacji podatkowej. Zgodnie z powołanym przepisem decyzje, od których nie służy odwołanie w postępowaniu podatkowym, są ostateczne. Mogą być one weryfikowane wyłączne w ramach jednego z nadzwyczajnych trybów postępowania. Przy tym w związku z zasadą trwałości decyzji ostatecznych nadzwyczajne postępowanie podatkowe może być wdrażane wyłącznie w sytuacjach ściśle określonych przez ustawodawcę. W przeciwieństwie do zwykłego postępowania wymiarowego, przedmiotem wznowienia postępowania podatkowego, jako trybu nadzwyczajnego, jest w pierwszej kolejności ustalenie czy objęta wznowieniem dotychczasowa decyzja została wydana przy kwalifikowanym naruszeniu prawa, ujętym w zamkniętym katalogu podstaw wznowienia zawartym w art. 240 § 1 Ordynacji podatkowej. Dopiero stwierdzenie jednej z podstaw wznowienia postępowania podatkowego uprawnia organ podatkowy do ponownego orzekania co do istoty sprawy, i to tylko w granicach istniejącej podstawy wznowienia, czego wyrazem jest decyzja o treści wskazanej w art. 245 § 1 Ordynacji podatkowej. Odnosząc się zaś do istoty sporu między podatnikiem, a organem podatkowym trzeba zauważyć, iż podatnik domagał się wznowienia postępowania podatkowego na podstawie tej przesłanki, że strona nie z własnej winy nie brała udziału w postępowaniu (art. 240 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej). W związku z tym podkreślić należy, iż poza sporem pozostaje fakt doręczenia decyzji ostatecznej z dnia [...] w dniu 1 sierpnia 2014 r. do rąk pełnomocnik podatnika, która jest małżonką podatnika, wówczas wspólnie z nim zamieszkującą. Zgodnie z treścią art. 241 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej miesięczny termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania podatkowego na podstawie przesłanki z art. 240 § 1 pkt 4 tej ustawy rozpoczyna bieg od dnia powzięcia wiadomości o wydaniu decyzji. W ocenie Sądu, w sprawie niniejszej pełnomocnik podatnika powziął wiadomość o wydaniu decyzji w dniu 1 sierpnia, tj. w dniu doręczenia mu decyzji. W świetle normy zawartej w treści art. 241 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej nie ma bowiem żadnego znaczenia czy podatnik bądź jego pełnomocnik chcieli zapoznać się z doręczoną decyzją, czy też nie. Ważne jest natomiast to, że otrzymując decyzję w dniu 1 sierpnia 2014 r. pełnomocnik i podatnik mogli się z nią zapoznać, tym samym powziąć wiadomość nie tylko o fakcie wydania decyzji, ale również zapoznać się z treścią zawartego w niej rozstrzygnięcia i jego motywami. Zdaniem Sądu powzięcie wiadomości o wydaniu decyzji, do czego nawiązuje art. 241 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej, nie może być utożsamiane z chwilą, w której strona postępowania podatkowego lub jej pełnomocnik zechcieli otworzyć otrzymaną od organu podatkowego korespondencję i zapoznać się z jej treścią. Istotny natomiast w sprawie niniejszej, z rozważanego punktu widzenia, jest bezsporny fakt otrzymania przez pełnomocnik decyzji od organu z dniu 1 sierpnia 2014 r., który przy racjonalnym postępowaniu adresata oznacza powzięcie wiadomości o wydaniu decyzji. Rację ma zatem organ podatkowy twierdząc, że od tejże daty, tj. od dnia 1 sierpnia 2014 r., należało liczyć termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, o którym mowa w art. 241 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej, a wobec tego upłynął on w dniu 1 września 2014 r. W konsekwencji słusznie również organ ocenił, iż wniosek podatnika, złożony w dniu [...] lipca 2016 r. (według daty nadania na stemplu pocztowym), jest spóźniony. Prawidłowo więc, na podstawie art. 243 § 3 Ordynacji podatkowej, organ podatkowy wydał decyzję odmawiającą wznowienia postępowania. Zauważyć ponadto można, że twierdzenia pełnomocnik podatnika, iż otrzymanej korespondencji podatnik nie otwierał i chował ją ze względu na stan zdrowia, a o wydaniu decyzji pełnomocnik dowiedziała się otrzymując zawiadomienie o zastosowaniu środka egzekucyjnego w 2016 r. i wtedy wiedzę o wydaniu decyzji ostatecznej mogła przekazać podatnikowi, nie zasługują na uznanie. Decyzję doręczono bowiem nie podatnikowi, ale jego żonie pełniącej funkcję pełnomocnika (i wówczas jego domownikowi). Wobec tego nie mają również znaczenia zły stan zdrowia podatnika i jego słaby kontakt z Polską. Odnosząc się do twierdzeń o stanie zdrowia żony podatnika, występującej jako jego pełnomocnik w postępowaniu zakończonym decyzją ostateczną oraz w postępowaniu wznowieniowym należy, po pierwsze, zauważyć, że twierdzenia te nie zostały odniesione do konkretnego okresu ani w żaden sposób nie zostały udokumentowane. Po drugie, uwzględnić należy, że to żona podatnika, działając wcześniej jako jego pełnomocnik w postępowaniu zakończonym decyzją ostateczną, podjęła się również funkcji pełnomocnika w sprawie niniejszej; złożyła wniosek w wznowienie postępowania z dnia [...] lipca 2016 r., następnie wniosła w dniu [...] października 2016 r. odwołanie od decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną, wreszcie w dniu 6 lutego 2017 r. wniosła do sądu administracyjnego skargę na decyzję z dnia [...]. Sąd nie ma zaś żadnych podstaw do tego aby uznać, że działała w tym zakresie bez należytego rozeznania. Twierdzenia dotyczące zdrowia pełnomocnik podatnika, zdaniem Sądu, nie mają zatem wpływu na ocenę zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. Z wyżej przedstawionych powodów skarga, jako niezasadna, podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.).