I SA/Lu 293/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Danuta Małysz po rozpoznaniu w dniu 11 grudnia 2012r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w sprawie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2008r. postanawia - odmówić przyznania M. W. prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, w terminie do jego opłacenia, skarżący złożył urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy (k-32-35 akt sądowych), zaznaczając w nim, że wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych (rubryka 4 pozycja pierwsza). Wyjaśnił, że jest zatrudniony w wymiarze ½ etatu z wynagrodzeniem, które ledwie wystarcza mu na skromne utrzymanie, ma zasądzone alimenty w kwocie 2000 zł na rzecz dziecka, przy czym wysokość alimentów była ustalona w oparciu o dochody uzyskiwane z działalności gospodarczej, która została zamknięta, dlatego zamierza wystąpić do sądu z wnioskiem o ich obniżenie, z uwagi na niskie wynagrodzenie i wysokość zasądzonych alimentów, w bieżącym utrzymaniu pomaga mu rodzina i znajomi, nie posiada oszczędności. Wykazał, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, uzyskuje wynagrodzenie za pracę w kwocie 375 zł (brutto), a w skład jego majątku wchodzi nieruchomość rolna o pow. 8,54 ha, obciążona hipoteką na kwotę ok. 30 milionów. Do wniosku załączył wypis z rejestru gruntów z dnia 6 czerwca 2012r. oraz oświadczenie, że koszt utrzymania lokalu, który wynajmuje, to kilkaset złotych miesięcznie, a pomoc rodziny i znajomych wynosi zależnie od miesiąca od kilku do kilkuset złotych. Na wezwanie referendarza sądowego dodatkowo oświadczył, że: - nie posiada majątku innego niż wykazana wcześniej nieruchomość, - nie występował o dopłaty dla producentów rolnych, - nie posiada rachunku bankowego, - na utrzymanie wydaje około 1000 zł miesięcznie, - wydatki na konieczne utrzymanie wynoszą około 800 zł (energia elektryczna – 100 zł, wyżywienie – 300 zł, czynsz z opłatami – 400 zł), - od rodziny i znajomych otrzymuje pomoc od kilkuset do tysiąca zł, - pomoc otrzymywana od rodziny polega na pomocy w zapewnieniu podstawowych potrzeb życiowych, jak jedzenie, środki czystości, ubrania, - mieszkanie wynajmuje w zamian za utrzymanie go w dobrym stanie. Odnośnie alimentów na dziecko wyjaśnił, iż nie są one potrącane z jego wynagrodzenia i obecnie z uwagi na złą sytuację finansową zamierza wystąpić do sądu o ich obniżenie (k-46-48). Postanowieniem z dnia 10 sierpnia 2012r. referendarz sądowy odmówił M. W. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W sprzeciwie, wniesionym w ustawowym terminie, skarżący zarzucił naruszenie art.246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r. poz.270), zwanej dalej "p.p.s.a.", przez jego niezastosowanie, pomimo że wykazał, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podniósł, że wysokość wydatków na konieczne utrzymanie wynosi ok. 800 zł miesięcznie, że wszystkie uzyskiwane dochody przeznacza na bieżące utrzymanie, że pomocy rodziny i znajomych polega na pomocy w zaspokojeniu podstawowych potrzeb życiowych, tj. jedzenie, środki czystości, ubrania, a czasem na przekazywaniu środków pieniężnych na niezbędne wydatki. Wyjaśnił nadto, że nie zaistniała potrzeba wystąpienia do sądu o obniżenie alimentów z uwagi na ustne porozumienie z matką dziecka, która zgodziła się na tymczasowe zawieszenie nałożonego obowiązku. Odnośnie posiadanej nieruchomości rolnej wskazał, że nie jest ona gospodarczo wykorzystywana i nie przynosi żadnych dochodów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Zgodnie z art.260 p.p.s.a. wniesienie sprzeciwu przez stronę powoduje, że zaskarżone postanowienie traci moc, a sąd na nowo rozpoznaje wniosek o przyznanie prawa pomocy. Wniosek skarżącego, będącego osobą fizyczną, zawiera żądanie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym w rozumieniu art.245 § 3 i art.246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Zgodnie przy tym z drugim z wymienionych przepisów przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W świetle powyższego, wnioskując o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym strona zobowiązana jest przekonująco wykazać, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Winno to nastąpić przez przedstawienie dokładnych i rzetelnych danych o stanie rodzinnym, majątkowym i dochodach w oświadczeniu zawartym w formularzu urzędowym PPF (por.: art.252 § 1 i 2 p.p.s.a.), a także w dodatkowych oświadczeniach i dokumentach, do złożenia których strona została wezwana na podstawie art.255 p.p.s.a. Jest to istotne, gdyż instytucja prawa pomocy ma służyć zapewnieniu dostępu do sądu osobom (podmiotom) ubogim, które rzeczywiście nie są w stanie ponieść ciężaru finansowego związanego z prowadzeniem sprawy przed sądem administracyjnym. Zdaniem sądu, dane podane przez skarżącego w niniejszej sprawie nie dają podstaw do stwierdzenia, że nie jest on w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, bowiem przedstawiane przez niego dane o dochodach i stanie majątkowym w kontekście twierdzeń o ponoszonych wydatkach nie są wiarygodne. Wskazać należy, że według danych przedstawionych przez skarżącego uzyskuje on wynagrodzenie w kwocie 323,58 zł netto (375 zł brutto), a ponosi tylko na konieczne utrzymanie wydatki w kwocie raz określanej na około 1000 zł, a raz – na 800 zł (por. oświadczenia, k-46, 48), co nie jest bez znaczenia, gdy się weźmie pod uwagę twierdzenia strony o uzyskiwanej pomocy od rodziny i znajomych, której wartość skarżący szacuje raz na kilka do kilkuset złotych (k-44), a innym razem na kilkaset do tysiąca zł (k-48). Już tylko te rozbieżności w ujawnianych przez skarżącego informacjach o wysokości wydatków i źródłach ich finansowania czynią twierdzenia skarżącego niewiarygodnymi. Zdaniem sądu, skarżący dokładnie i rzetelnie nie wyjaśnił, w jaki sposób finansuje nadwyżkę wydatków, o których mowa, na dochodami ze stosunku pracy. W ocenie sądu nie zasługuje również na uznanie za wiarygodne twierdzenie skarżącego odnośnie braku jakiegokolwiek gospodarczego wykorzystania należącej do niego nieruchomości rolnej o powierzchni 8,54 ha. Wątpliwe wydaje się, że będąc w tak trudnym, jak przedstawiane, położeniu finansowym skarżący nie czyni starań, aby z posiadania tego majątku uzyskiwać niewielkie choćby korzyści, czy to przez samodzielną uprawę gruntów, czy też przez oddanie w dzierżawę. Również twierdzenia skarżącego w zakresie zobowiązań alimentacyjnych nie mogą być ocenione jako wiarygodne, gdyż całkowicie nieracjonalnym działaniem byłoby zarówno niewystępowanie przez skarżącego o zmniejszenie alimentów, gdy zarabia jedynie 375 zł brutto i nie ma innych dochodów ani oszczędności, jak i wyrażenie w takich okolicznościach przez matkę dziecka zgody na "tymczasowe zawieszenie" uiszczania tych świadczeń. Z kolei, gdyby skarżący uiszczał jednak alimenty, chociażby w części, to oznaczałoby to, iż posiada możliwości płatnicze, których nie ujawnił ubiegając się o przyznanie prawa pomocy. Podsumowując stwierdzić należy, że z analizy twierdzeń skarżącego wynika, iż nie przedstawił on swojej sytuacji materialnej, poziomu uzyskiwanych środków finansowych, w sposób wyczerpujący i odpowiadający rzeczywistości. Brak jest zatem podstaw do przyjęcia, że skarżący wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania w niniejszej sprawie bez uszczerbku koniecznego utrzymania dla siebie i rodziny. Biorąc powyższe pod uwagę orzeczono jak na wstępie.