I SA/Lu 294/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Erwin Srebrny po rozpoznaniu w dniu 11 września 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi W.S. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] 2009 r., nr [...] w przedmiocie płatności dla gospodarstwa niskotowarowego - w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. postanawia: odmówić W.S. przyznania prawa pomocy. W.S. wezwany do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 200 zł po uzupełnieniu braków formalnych złożył na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Z uzasadnienia wniosku wynika, iż skarżący nie może ponieść wydatku wpisu sądowego ponieważ ma na utrzymaniu rodzinę. Pomaga również w utrzymaniu wnuczki ponieważ mąż jego córki uchyla się od płacenia alimentów. Dochody gospodarstwa rolnego są niskie m.in. z powodu zalania upraw. Wspólne gospodarstwo domowe wnioskodawcy liczy [...] osób. Majątek wspólnego gospodarstwa stanowi dom o powierzchni ok. [...] m2 i mieszkanie o powierzchni [...] m2, własna nieruchomość rolna o powierzchni [...] ha i dzierżawiona o powierzchni [...] ha. Dzieci ([...]) pracują dorywczo za granicą. Ojciec skarżącego pobiera emeryturę w wysokości ok. [...] zł miesięcznie. Deklarując dochody swojego gospodarstwa domowego wnioskodawca oświadczył, iż z pracy w gospodarstwie rolnym i z pracy dorywczej uzyskuje dochód w wysokości około [...] zł miesięcznie. Jego żona uzyskuje dochody z pracy dorywczej w wysokości około [...] zł miesięcznie. Natomiast córka osiąga dochód z pracy dorywczej w wysokości około [...] zł rocznie. Żona i córka obecnie przebywają poza miejscem zamieszkania. W myśl art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej "ppsa" jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W związku z tym, że złożone na urzędowym formularzu PPF oświadczenie w ocenie referendarza sądowego budziło wątpliwości stwierdzono, że zachodzi konieczność doprecyzowania jej sytuacji finansowej poprzez złożenie dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych. Dlatego też, wezwano skarżącą do nadesłania: zaświadczenia właściwego urzędu gminy informującego o wielkości posiadanych gruntów rolnych w hektarach fizycznych i przeliczeniowych, zaświadczenia o sytuacji rodzinnej wnioskodawcy wydane przez właściwą do spraw opieki społecznej jednostkę organizacyjna gminy, oświadczenia jednoznacznie wskazującego, którzy z członków jego rodziny zamieszkują razem z nim i pozostają we wspólnym gospodarstwie domowym oraz wykazanie wysokości ich miesięcznych dochodów, oświadczenia wyjaśniającego, gdzie położne jest wykazane we wniosku mieszkanie o powierzchni [...] m2 i czy jest użytkowane w sposób przynoszący dochód, a jeśli tak to jaka jest wysokość dochodu z tego tytułu, oświadczenia czy i w jakiej wysokości otrzymał odszkodowanie za zniszczenie (zalanie) upraw, oświadczenia czy w związku z uchylaniem się ojca dziecka córki od płacenia alimentów otrzymuje zaliczkę alimentacyjną, oświadczenia czy zadeklarowany łączy dochód rodziny w wysokości [...] zł jest dochodem miesięcznym czy rocznym, oświadczenia skarżącego w zakresie stałych miesięcznych kosztów utrzymania gospodarstwa domowego oraz do oświadczenia jakie środki majątkowe (budynki, maszyny, urządzenia, samochody) posiada w związku z prowadzeniem działalności rolniczej. Mimo prawidłowego doręczenia wezwania w sposób prawem przewidziany (k. nr 31) w zakreślonym terminie wnioskodawca żądanych dodatkowych oświadczeń i dokumentów nie nadesłał. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie stwierdził, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 ppsa przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Strona wnosząc o zwolnienie od kosztów sądowych, wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym – art. 245 § 3 ppsa. Podkreślenia wymaga, iż przyznanie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym w zakresie całkowitym lub częściowym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie jej udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście i obiektywnie niemożliwe, z przyczyn niezależnych od niej lub spowodować może uszczerbek utrzymania koniecznego dla strony. Przyznanie prawa pomocy oznacza, że ciężar kosztów postępowania w zakresie objętym prawem pomocy poniesie zamiast strony budżet państwa, czyli faktycznie inni obywatele. W ocenie referendarza sądowego, przedstawione przez stronę skarżącą na urzędowym formularzu oświadczenie na okoliczność jej sytuacji finansowej nie dawało podstaw do pełnej i prawidłowej oceny braku możliwości poniesienia kosztów sądowych w tej sprawie. Składane przez stronę skarżącą oświadczenie stanowi środek dowodowy, za pomocą którego strona wykazuje zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy, dlatego powinno ono zawierać dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach oraz o stanie rodzinnym (art. 252 § 1 ppsa). W rozpoznawanej sprawie ten warunek nie został spełniony. Strona skarżąca dochodząc swego prawa na drodze sądowej może ubiegać się o przyznanie jej prawa pomocy, jednak dla skuteczności złożonego w tej materii wniosku zobowiązana jest spełnić przesłanki określone przepisami prawa, regulującymi instytucję prawa pomocy – między innymi wymogu unormowanego w art. 252 § 1 w związku z art. 255 ppsa. Złożony wniosek o przyznanie prawa pomocy nie odpowiadał obowiązkom wynikającym z treści zacytowanych wyżej przepisów i nie pozwalał na stwierdzenie, iż strona skarżąca wykazała, że nie może w ogóle ponieść kosztów sądowych toczącego się postępowania. Sytuacja finansowa strony musiała być zbadana tym bardziej, że skarżący w złożonym wniosku na urzędowym formularzu nie wskazywał faktów, z których by wynikało, iż wniosek jest zasadny. Dlatego też konieczne było wezwanie strony skarżącej do nadesłania ww. dodatkowych dokumentów. Wnioskodawca nie wykonując w ogóle wezwania do nadesłania dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych odnoszących się do możliwości uzyskiwania dochodów, ilości osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym jak również kosztów utrzymania nie wykazała by zachodziły przyczyny uzasadniające przyznanie mu prawa pomocy. Uniemożliwiło to referendarzowi sądowemu pełną i rzetelną analizę możliwości poniesienia przez siebie kosztów sądowych w tej sprawie. Konsekwencją takiego działania strony jest odmowa przyznania prawa pomocy. Biorąc pod uwagę powyższe, działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, należało orzec jak na wstępie.