I SA/Lu 296/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Achrymowicz, Sędziowie NSA Anna Kwiatek,, NSA Irena Szarewicz-Iwaniuk (sprawozdawca), Protokolant Stażysta Radosław Kot, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 25 listopada 2009 r. sprawy ze skargi M. D. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie płatności dla gospodarstwa niskotowarowego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji ARiMR w [...] utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] z dnia [...] o wstrzymaniu płatności dla gospodarstwa niskotowarowego w roku 4 i 5. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że w dniu 7 marca 2005 r. do Biura Powiatowego ARiMR w [...] wpłynął Wniosek M. D. o pomoc finansową na działanie wspieranie gospodarstw niskotowarowych. W ramach wszczętego na wniosek postępowania administracyjnego, wniosek przeszedł kontrolę kompletności oraz kontrolę administracyjną. W dniu [...] organ I instancji wydał decyzję o przyznaniu płatności dla gospodarstwa niskotowarowego w kwocie 4 818,66 zł. Przyznana płatność miała być wypłacana w okresie 5 kolejnych lat, z następującymi zastrzeżeniami: 1/ kwota płatności podlegała przeliczeniu z kwoty ustalonej w Euro zgodnie z zasadami określonymi w art. 4 ust. 2 rozporządzenia 2808/1998/WE z dnia 22 grudnia 1998 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania agromonetarnego systemu dla Euro w rolnictwie /Dz. Urz. WE L 349, z 24.12.1998, ze zm./, a jej wysokość w złotych w kolejnych latach mogła ulegać zmianą. 2/ zgodnie z § 8 rozporządzenia z dnia 7 grudnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. z 2004 r. Nr 286 poz. 2870 ze zm.), zwane dalej Rozporządzeniem, warunkiem wypłaty płatności w czwartym i piątym roku będzie zrealizowanie przedsięwzięcia zgodnie z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego nie później niż w terminie 6 miesięcy od dnia wypłaty trzeciej płatności. Oświadczenie o zrealizowaniu przedsięwzięcia należy złożyć w ciągu 7 dni od upływu ww. terminu. Wymaganym załącznikiem do tego oświadczenia będzie dokument potwierdzający zrealizowanie zadeklarowanego przedsięwzięcia. Zastrzeżenia te wskazane zostały w doręczonej beneficjentowi decyzji. W dniu [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w [...] wydał decyzję o wstrzymaniu płatności dla gospodarstwa niskotowarowego w 4 i 5 roku. Wstrzymanie płatności uzasadnione zostało niezłożeniem przez M. D. Oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięcia zgodnie z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego, powołując § 8 rozporządzenia RM z dnia 7 grudnia 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarstw niskotowarowych, objętej planem rozwoju obszarów wiejskich. W odwołaniu od powyższej decyzji strona stwierdziła, że "(...) Duże obciążenie psychiczne oraz stres ujemnie wpłynęły na stan mojego zdrowia, co również utrudniało bieżące funkcjonowanie. W tej sytuacji problem oświadczenia zwyczajnie umknął mojej uwadze (...)". Do odwołania został załączony: akt Notarialny Repertorium A Nr [...] z dnia 15 stycznia 2007 r. i zaświadczenie lekarskie z dnia 4 marca 2009 r. Rozpatrując odwołanie Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR wskazał, że szczegółowe warunki i tryb udzielania pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych oraz przestrzenny zasięg wdrażania tego działania, uregulowany został w powołanym wyżej rozporządzeniu. W myśl § 3 ust 1 pkt 3 rozporządzenia płatność dla gospodarstwa niskotowarowego jest udzielana producentowi rolnemu, będącemu osobą fizyczną, który prowadził przez okres co najmniej 3 lat przed złożeniem wniosku, działalność rolniczą w zakresie produkcji roślinnej lub zwierzęcej (...), a w dniu złożenia wniosku prowadził działalność rolniczą, w gospodarstwie rolnym niskotowarowym o wielkości ekonomicznej, co najmniej 2 EJW (ESU) i nie więcej niż 4 EJW (ESU), stanowiącym przedmiot odrębnej własności jego albo jego małżonka, albo przedmiot ich współwłasności oraz zobowiąże się do: realizacji przedsięwzięć mających na celu restrukturyzację gospodarstwa niskotowarowego (....), oraz do nieprzenoszenia własności gospodarstwa niskotowarowego przez okres 5 lat od dnia przyznania płatności. Stosownie do § 8 ust. 1 ww. rozporządzenia, płatność dla gospodarstwa niskotowarowego w czwartym i piątym roku wypłaca się, jeżeli producent rolny zrealizował przedsięwzięcia zgodnie z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego, nie później niż w terminie 6 miesięcy od dnia wypłaty płatności dla gospodarstwa niskotowarowego w trzecim roku realizacji planu, oraz złożył kierownikowi Biura Powiatowego Agencji, oświadczenie o zrealizowaniu przedsięwzięć zgodnie z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego. Oświadczenie, składa się na formularzu udostępnionym przez Agencję w terminie 7 dni od upływu określonego wyżej terminu. Do oświadczenia, dołącza się dokumenty potwierdzające ukończenie realizacji przedsięwzięć określonych w planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego (§ 8 ust. 2 i 3 rozporządzenia). W sprawie niniejszej wypłata płatności dla gospodarstwa niskotowarowego w trzecim roku realizacji planu nastąpiła w dniu 21 kwietnia 2008 r., w związku z tym, określony przepisami prawa 6 miesięczny termin na zrealizowanie przedsięwzięcia zgodnie z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego (zakup lub dzierżawa gruntu rolnego) upłynął 21 października 2008 r. Ostatecznym terminem na złożenie oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięć zadeklarowanych we wniosku i planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego był zatem dzień 28 października 2008 r. W tym terminie M. D. nie złożył (osobiście lub za pośrednictwem poczty) wymaganego prawem oświadczenia. Odnosząc się do powyższego organ odwoławczy wskazał, że zarówno 7 dniowy termin na złożenie oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięć zadeklarowanych we wniosku i planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego (§ 8 ust. 2 ww. rozporządzenia) jak i 6 miesięczny termin na zrealizowanie przedsięwzięcia zgodnie z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego (§ 8 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia) są terminami prawa materialnego i jako takie nie mogą być przez organy prowadzące postępowanie modyfikowane. Jednocześnie podkreślono, że w odniesieniu do tego ostatniego terminu przepisy prawa przewidują odstępstwo od tej zasady polegające na tym, że płatność dla gospodarstwa niskotowarowego w czwartym i piątym roku może być wypłacona, jeżeli realizacja przedsięwzięć określonych w planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego była niemożliwa ze względu na zaistnienie chociażby jednej z następujących okoliczności: 1) długotrwała niezdolność do pracy producenta rolnego; 2) wystąpienie klęski żywiołowej; 3) zniszczenie budynków inwentarskich w gospodarstwie na skutek ognia lub innych zdarzeń losowych, w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnego i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych; 4) wystąpienie choroby zakaźnej zwierząt w gospodarstwie niskotowarowym producenta rolnego (§ 9 ust. 2 rozporządzenia). W przypadku, gdy realizacja przedsięwzięć określonych w planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego była niemożliwa ze względu na zaistnienie ww. okoliczności, zamiast oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięć zadeklarowanych we wniosku i planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego, producent rolny składa oświadczenie o zaistnieniu tych okoliczności (§ 9 ust. 3 rozporządzenia). Podsumowując organ odwoławczy wskazał, że w przedmiotowej sprawie nie zostały spełnione warunki konieczne do wypłaty płatności z tytułu wsparcia gospodarstwa niskotowarowego w czwartym i piątym roku realizacji planu, określone w przepisie § 8 ust. 1 pkt 2 w związku z § 8 ust. 2 rozporządzenia. Odnosząc się do treści odwołania organ II instancji podkreślił, że jest związany przepisami prawa, nie może w tej sytuacji odstąpić od ich przestrzegania powołując się na słuszny interes strony. W rozpatrywanej sprawie przepisy prawa jasno precyzują skutki niedotrzymania warunków określonych w § 8 ust. 1 rozporządzenia, o których wnioskodawca został poinformowany w decyzji z dnia [...]. o przyznaniu płatności dla gospodarstwa niskotowarowego. Ponadto M. D. składając Wniosek o pomoc finansową na działanie wspieranie gospodarstw niskotowarowych oświadczył, że znane są mu zasady przyznawanie płatności dla gospodarstwa niskotowarowego (sekcja XI Wniosku ). Reasumując i mając na uwadze w/w przepisy prawa organ odwoławczy podkreślił, że podnoszone przez stronę okoliczności nie miały wpływu na rozstrzygnięcie oraz, że jego ocena, co do istoty sprawy jest taka sama, jak rozstrzygnięcie organu I instancji, tzn., że w przedmiotowej sprawie wydanie decyzji o wstrzymaniu płatności dla gospodarstwa niskotowarowego w roku 4 i 5 było uzasadnione w świetle ustalonych okoliczności faktycznych i prawnych. Na powyższą decyzję M. D. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie zarzucając jej naruszenie: - § 8 ust. 2 Rozporządzenia, wobec nie dostarczenia mu przez ARiMR formularza "oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięcia", co spowodowało, że 7-dniowy termin do złożenia w/w oświadczenia do chwili obecnej nie rozpoczął swojego biegu, - § 9 ust. 1 rozporządzenia przez błędne przyjęcia, że nie dotrzymał terminu do złożenia "oświadczenia" specjalnej treści, w sytuacji, gdy jednocześnie ARMiR nie dostarczyła specjalnego formularza tego oświadczenia, - art. 8 kpa (mając na uwadze fakt, że w/w decyzje są oparte na art. 104 kpa i art. 138 kpa), wobec podejmowania przez organy administracyjne działań w rzeczywistości nie zmierzających do pogłębienia zaufania do organów państwowych, lecz do wywołania niekorzystnych dla strony skutków prawnych w drodze nałożenia obowiązku złożenia "oświadczenia" na specjalnym formularzu, który nie został doręczony stronie, mimo zrealizowania przedsięwzięcia, - art. 9 kpa przez zaniechanie przez organ administracji pouczenia, o potrzebie złożenia oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięcia, a przede wszystkim, nie doręczenie skarżącemu formularza, na którym powinien złożyć oświadczenie. Wobec powyższego skarżący wniósł o uchylenie zarówno zaskarżonej jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i umorzenie postępowania w zakresie decyzji o wstrzymaniu płatności dla gospodarstwa niskotowarowego w 4 i 5 roku. W uzasadnieniu skarżący jeszcze raz podkreślił, że w pełni zrealizował przedsięwzięcie objęte planem rozwoju, czego nie kwestionowały organy administracji. Jednak organ I instancji, do dnia dzisiejszego nie dostarczył stosownego formularza pozwalającego na złożenie oświadczenia o zrealizowanym przedsięwzięciu. Podkreślił przy tym, że w Agencji stosowanych jest szereg różnych formularzy "oświadczeń", a w związku z tym, organ powinien doręczyć mu odpowiedni formularz albo przy wydaniu decyzji przyznającej płatności albo wiedząc o upływie terminu realizacji przedsięwzięcia. Jednak żadna z tych sytuacji nie miała miejsca w sprawie niniejszej. Zatem działanie organu w sprawie niniejszej stanowiło jaskrawe naruszenie podstawowych zasad postępowania administracyjnego, o których mowa w art. 8 i 9 kpa Wobec powyższego w ocenie skarżącego nie było podstaw, aby przyjąć, że upłynął 7-dniowy termin do złożenia oświadczenia, a co za tym idzie wydania decyzji o pozbawieniu płatności w 4 i 5 roku. W odpowiedzi na skargą Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR wniósł o jej oddalenie podtrzymując, co do zasady argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Skarżący oraz jego pełnomocnik w kolejnych pismach procesowych podtrzymali swoją argumentację związaną z ciążącym na organie administracji obowiązkiem dostarczenia rolnikowi stosownego formularza Oświadczenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, zważył co następuje: Skarga w sprawie niniejszej nie jest zasadna, bowiem zaskarżona decyzja prawa nie narusza. Podstawą prawną decyzji w sprawie niniejszej jest § 9 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. z 2004 r. Nr 286 poz. 2870 ze zm.), zwane dalej rozporządzeniem. W § 9 ust. 1 rozporządzenia sformułowana została generalna zasada zgodnie z którą, płatność dla gospodarstwa niskotowarowego podlega wstrzymaniu w czwartym i piątym roku jej wypłaty, jeżeli producent rolny nie dotrzymał warunków określonych w § 8 ust. 1 rozporządzenia obejmujących: 1) realizację przedsięwzięcia zgodnie z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego, nie później niż w terminie 6 miesięcy od dnia wypłaty płatności dla gospodarstwa niskotowarowego w trzecim roku realizacji planu, 2) złożenia kierownikowi Biura Powiatowego Agencji, właściwemu ze względu na miejsce zamieszkania producenta rolnego, oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięć zgodnie z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego. Oświadczenie o zrealizowaniu przedsięwzięć zgodnie z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego składa się na formularzu udostępnionym przez Agencję, wraz z dokumentami potwierdzającymi ukończenie realizacji przedsięwzięć określonych w planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego (§ 8 ust. 2 i 3 Rozporządzenia). Odstępstwo od tej zasady przewidziane jest jedynie w nielicznych, taksatywnie wymienionych w § 9 ust. 2 rozporządzenia wypadkach, związanych z wystąpieniem nadzwyczajnych okoliczności uniemożliwiających realizację zadeklarowanych przedsięwzięć. W sytuacjach takich zamiast oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięcia producent rolny składa oświadczenie o zaistnieniu tych okoliczności. W spawie niniejszej bezsporne jest, że mimo upływu przewidzianego w ww. przepisach terminu do złożenia stosownego oświadczenia M. D. oświadczenia takiego nie złożył do chwili obecnej. Z akt sprawy wynika jedynie, że do złożonego w dniu 6 marca 2009 r. do Biura Powiatowego ARiMR w [...] odwołania dołączone zostały dwa dokumenty: akt notarialny z dnia 15 stycznia 2007 r. dokumentujący zakup nieruchomości na powiększenie gospodarstwa rolnego oraz zaświadczenie lekarskie z dnia 4 marca 2009 r. o stanie zdrowia skarżącego (k. 56 i 57 akt administracyjnych). W takim stanie faktycznym i prawnym stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji prawa nie narusza, bowiem zaistniały okoliczności przewidziane przepisami prawa do wstrzymania płatności w 4 i 5 roku, a to wobec niezłożeni oświadczenia, którego złożenie jest warunkiem koniecznym kontynuacji przyznanej dopłaty w 4 i 5 roku. Nie można uznać za uzasadnione twierdzenia skarżącego odnośnie ciążącego na organie administracji obowiązku dostarczenia wnioskodawcy odpowiedniego formularza oświadczenia o realizacji przedsięwzięć wynikających z planu rozwoju gospodarstwa niskotowarowego, bowiem obowiązku takiego, wbrew twierdzeniom skargi, nie można wywieść z § 8 ust 2 rozporządzenia. Z § 8 ust. 2 rozporządzenia wynika bowiem, że stosowne oświadczenie "składa się na formularzu udostępnionym przez Agencję". Użyte w ww. przepisie sformułowanie "udostępnić" oznacza "czynić coś dostępnym, łatwiejszym do osiągnięcia, umożliwić korzystanie z czegoś" (Wielki Słownik Języka Polskiego pod redakcją Edwarda Polańskiego Krakowskie Wydawnictwo Naukowe str. 859). Oznacza to, iż w przypadku zwrócenia się do Agencji, ma ona obowiązek uczynić dostępnym formularz oświadczenia zainteresowanemu, umożliwić mu jego pobranie. W żadnym zaś razie z przepisu tego nie można wywieść, iż na Agencji ciążył obowiązek doręczenia rolnikowi formularza oświadczenia przed upływem terminu, o którym mowa w § 8 rozporządzenia. Wobec powyższego nie znajduje oparcia w przepisach prawa twierdzenie skarżącego, o obowiązku dostarczenia skarżącemu przez organ administracji odpowiedniego formularza oświadczenia, ani tym bardziej wywodzone z tego twierdzenia daleko idące skutku w postaci wstrzymania biegu terminu do złożenia oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięcia. Sąd nie podziela również zarzutów skarżącego dotyczących naruszenia przez organy administracji art. 8 i 9 kpa. Powołane przepisy nakładają na organy prowadzące postępowania obowiązek działania w sposób pogłębiający zaufanie obywateli do organów państwa oraz obowiązek należytego i wyczerpującego informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków objętych postępowaniem. W okolicznościach niniejszej sprawy wskazania wymaga, że skarżący pouczony został o warunkach jakie musi spełnić oraz terminie, aby otrzymać wypłatę przyznanej mu płatności w 4 i 5 roku, co bezspornie wynika z treści doręczonej mu decyzji z dnia [...]. Dokonując interpretacji powołanych wyżej przepisów należy podkreślić, że ciążący na organach administracji obowiązek informowania strony o jej sytuacji prawnej nie zwalnia samej strony od zachowania należytej staranności w związku z prowadzeniem swoich spraw, a z ich treści nie można wywieść, iż poza obowiązkiem informowania, na organie ciąży nadto obowiązek przypominania, prawidłowo poinformowanej strony, o upływie terminu, w którym ma wykonać określone czynności, aby na skutek swojej bezczynności nie poniosła szkody. W tym kontekście wskazać należy, że z akt sprawy niniejszej wynika, że strona nie podejmowała żadnych czynności zmierzających do złożenia wymaganego prawem oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięcia w terminie, a oświadczenie takie nie zostało przez nią złożone na żadnym etapie postępowania (do odwołania dołączony został jedynie akt notarialny dokumentujący zakup nieruchomości na powiększenie gospodarstwa rolnego oraz zaświadczenie o stanie zdrowia). Ocena, iż strona nie zrealizowała wynikających z przepisów prawa obowiązków warunkujących wypłatę płatności w 4 i 5 roku realizacji przedsięwzięcia, o których została poinformowana w decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] z dnia [...] o przyznaniu płatności dla gospodarstwa niskotowarowego (decyzja doręczona stronie 17 lutego 2006 r.) była zatem uprawniona, a zaskarżona decyzja prawa nie narusza. W związku z powyższym na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), należało orzec jak w sentencji.