I SA/Lu 296/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Kazubińska-Kręcisz Sędziowie WSA Krystyna Czajecka-Szpringer (sprawozdawca) Asesor sądowy WSA Agnieszka Kosowska Protokolant Starszy asystent sędziego Karolina Orłowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 października 2021 r. sprawy ze skargi K. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania K. N. (strona, podatnik, skarżący) od decyzji Prezydenta Miasta L. z [...] r. w sprawie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz akt sprawy wynika, że organ pierwszej instancji określił stronie wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w kwocie [...]zł miesięcznie za okres od lutego 2019 r. do końca miesiąca poprzedzającego miesiąc, w którym następuje zmiana danych niezbędnych do określenia wysokości tej opłaty. Organ pierwszej instancji wskazał, że strona w wyznaczonym terminie nie wywiązała się z obowiązku złożenia deklaracji za gospodarowanie odpadami komunalnymi, Prezydent Miasta działając na podstawie art. 165 § 1, § 2 i § 4 Ordynacji podatkowej [...] grudnia 2020 r. wydał z urzędu postanowienie o wszczęciu postępowania podatkowego w sprawie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi z nieruchomości położonej w L. przy ulicy [...]. Organ ustalił, że podatnik zamieszkuje wskazaną nieruchomość wraz z drugą osobą tworząc jedno gospodarstwo domowe. Nieruchomość zabudowana jest budynkiem wielorodzinnym. Przedstawione ustalenia zostały poczynione w oparciu o informacje przekazane przez Zarząd Nieruchomości Komunalnych w L.. Określając wysokość opłaty za okres od lutego 2019 r. przyjęto stawkę opłaty w wysokości [...] zł miesięcznie ustalając, że w budynku wielorodzinnym przy ulicy [...] zamieszkują dwie osoby, a odpady zbierane są w sposób selektywny. Rozpoznając odwołanie strony od powyższej decyzji Kolegium przytoczyło brzmienie art. 3 ust. 2, art. 6h, art. 6m, art. 6i ust. 1 pkt 1, art. 6q ust. 1, art. 6o ust. 1 i ust. 4 ustawy z 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (tj. Dz. U. z 2018 r., poz. 1454, "u.c.p.g."). Organ podatkowy zwrócił też uwagę na uchwałę Rady Miasta L. N. [...]/2018 z [...] grudnia 2018 r. w sprawie wyboru metody ustalenia opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz stawki tej opłaty (Dz. Urz. Woj. L. . z 2019 roku, poz. 145) mocą, której zmieniono stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Kolegium podkreśliło, że okoliczność zamieszkiwania przez stronę na nieruchomości przy ulicy [...] w L. nie jest przez nią kwestionowana, a sporna jest jedynie okoliczność nieprodukowania odpadów komunalnych (odpady organiczne są wywożone na działkę i robiony jest z nich kompost, a odpady nieorganiczne nie są produkowane). Organ drugiej instancji zwrócił uwagę, że zgodnie z przepisami u.c.p.g., opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi powstaje z mocy samego prawa. Ustawodawca przyjął więc założenie, że zamieszkiwanie na nieruchomości jest równoznaczne z wytwarzaniem odpadów. Zatem samo zamieszkiwanie na nieruchomości rodzi obowiązek ponoszenia przedmiotowej opłaty. Sposób ustalenia jej wysokości opiera się na systemie deklaracji, w której podmiot zobowiązany samodzielnie oblicza wysokość opłaty. Opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi ma charakter daniny publicznej, nakładanej w drodze ustawy. Jest oderwana od faktycznej ilości wytwarzanych odpadów. Obowiązek uiszczenia jest zaś związany z samym posiadaniem nieruchomości, a nie z faktem powstawania odpadów, czy ich odbieraniem. Nie zgadzając się z decyzją Kolegium strona złożyła na nią skargę, w której podniosła, że od lat jest nękana przez Prezydenta [...] opłatami za gospodarowanie odpadami komunalnymi, organ ignoruje jej pisma, nie przesyła odwołania do WSA oraz nie odpisuje na jej listy. Strona wyjaśniła, że nie podpisywała żadnej umowy związanej z odpadami komunalnymi ponieważ odpady organiczne wywozi na działkę robiąc z nich kompost, a odpadów nieorganicznych nie produkuje. Skarżący zaznaczył, że nie ma przepisu Konstytucji zmuszającego do korzystania z usług Prezydenta [...] w zakresie wywozu śmieci. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W niniejszej sprawie sporna była kwestia ustalenia skarżącemu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w wysokości [...] zł miesięcznie za okres od lutego 2019 r. do końca miesiąca poprzedzającego miesiąc, w którym następuje zmiana danych niezbędnych do określenia wysokości tej opłaty, dotyczącej nieruchomości położonej przy ul. [...] w L.. Zdaniem skarżącego opłata została ustalona przez organ nienależnie ponieważ nie produkuje on odpadów nieorganicznych, a odpady organiczne wywozi na działkę. W ocenie organu skarżący, który użytkuje ww. nieruchomość i nią włada, zgodnie z przepisami u.c.p.g. zobowiązany jest do uiszczania opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi dotyczącymi tej nieruchomości. Podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji są obowiązujące w spornym okresie podatkowym przepisy ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz przepisy prawa miejscowego obowiązujące na terenie L. gdzie położona jest ww. nieruchomość. Zgodnie z art. 6h u.c.p.g., właściciele nieruchomości, o których mowa w art. 6c, są obowiązani ponosić na rzecz gminy, na terenie której są położone ich nieruchomości, opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Stosownie zaś do art. 6c ust. 1 u.c.p.g. gminy są obowiązane do zorganizowania odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy. Należy podkreślić, że użyte określenie "właściciel" na gruncie komentowanej ustawy ma szersze znaczenie niż wynikałoby to z prawa cywilnego. Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 2 u.c.p.g. ilekroć w ustawie jest mowa o właścicielach nieruchomości - rozumie się przez to także współwłaścicieli, użytkowników wieczystych oraz jednostki organizacyjne i osoby posiadające nieruchomości w zarządzie lub użytkowaniu, a także inne podmioty władające nieruchomością. Z kolei pod pojęciem władania nieruchomością rozumie się możliwość korzystania z nieruchomości. W myśl art. 336 Kodeksu cywilnego, posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jako właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny). Pod pojęciem właściciela będzie się zatem mieścił również podmiot faktycznie władający nieruchomością. Oznacza to, że w odniesieniu do pojedynczej nieruchomości osób spełniających kryterium ustawowe uznania za właściciela może być kilka. Ustawa tymczasem nie rozstrzyga, która z nich będzie zobowiązana do uiszczenia opłaty, co jednakże w rozpoznawanej sprawie nie jest istotne. Sąd podkreśla, że jak zasadnie ustaliły organy a czego nie kwestionuje skarżący to on jest użytkownikiem ww. nieruchomości i faktycznie nią włada i stale ją zamieszkuje i te ustalenia nie są sporne. Sąd wskazuje, że w myśl art. 6m ust. 1 u.c.p.g., właściciel nieruchomości jest obowiązany złożyć do wójta, burmistrza lub prezydenta miasta deklarację o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w terminie 14 dni od dnia zamieszkania na danej nieruchomości pierwszego mieszkańca lub powstania na danej nieruchomości odpadów komunalnych. Deklaracja zawiera dane niezbędne do określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi (ust. 1a tego przepisu). Opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi w zmienionej wysokości uiszcza się za miesiąc, w którym nastąpiła zmiana. W przypadku nieruchomości zamieszkanych opłata za odpady komunalne należna jest za każdy miesiąc, w którym na danej nieruchomości zamieszkuje mieszkaniec, zaś w przypadku nieruchomości niezamieszkanych, na których powstają odpady, opłata należna jest za każdy miesiąc, w którym na danej nieruchomości powstały odpady komunalne (art. 6i u.c.p.g.). Należy mieć na uwadze, że podmioty zobowiązane do uiszczenia opłaty nie mają swobody kształtowania treści stosunku prawnego, w szczególności wysokości opłaty, ewentualnego jej obniżenia lub odstąpienia od niej oraz terminu zapłaty. Elementy te określa bowiem ustawa oraz akt prawa miejscowego w zakresie wskazanym w ustawie (art. 6k i art. 6I u.c.p.g.). Ustawodawca przyjął założenie, że zamieszkiwanie na nieruchomości jest równoznaczne z wytwarzaniem odpadów. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 21 kwietnia 2021 r., sygn. akt II FSK 36/20 opłata nie jest świadczeniem wzajemnym uiszczanym za wykonaną przez gminę usługę, lecz wynika z ustawowego obowiązku partycypowania przez właścicieli nieruchomości w kosztach gospodarowania odpadami komunalnymi ponoszonymi przez gminę, na terenie której położona jest nieruchomość stanowiąca przedmiot własności podmiotu zobowiązanego do zapłaty tej opłaty. Zgodnie z art. 6o u.c.p.g. w razie niezłożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi albo uzasadnionych wątpliwości co do danych zawartych w deklaracji wójt, burmistrz lub prezydent miasta określa, w drodze decyzji, wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, biorąc pod uwagę dostępne dane właściwe dla wybranej przez radę gminy metody, a w przypadku ich braku - uzasadnione szacunki, w tym w przypadku nieruchomości, na których nie zamieszkują mieszkańcy, średnią ilość odpadów komunalnych powstających na nieruchomościach o podobnym charakterze (ust. 1). Opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi w wysokości określonej w decyzji, o której mowa w ust. 1, obowiązuje do końca miesiąca poprzedzającego miesiąc, w którym następuje zmiana danych niezbędnych do określenia wysokości tej opłaty (ust. 2). Po doręczeniu decyzji, o której mowa w ust. 1, złożenie deklaracji nie jest dopuszczalne, jeżeli nie następuje zmiana danych niezbędnych do określenia wysokości tej opłaty, w tym stawki opłaty (ust. 3). Właściciel nieruchomości wobec którego została wydana decyzja, o której mowa w ust. 1, w przypadku zmiany danych jest obowiązany do złożenia deklaracji, dotyczy to również przypadku zmiany stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi (ust. 4). W rozpoznawanej sprawie uchwałą Rady Miasta L. nr [...] z [...] grudnia 2018 r. w sprawie wyboru metody ustalenia opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz stawki tej opłaty (Dz. Urz. Woj. L. . z 2019 r. poz., 145) zmieniono stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Skarżący pomimo wezwania organu nie złożył wymaganej deklaracji. Wobec czego organ po przeprowadzonym postępowaniu ustalił, że na terenie przedmiotowej nieruchomości zamieszkują dwie osoby, przyjmując stawkę w wysokości [...] zł miesięcznie (§ 2 ust. 2 pkt 2 wskazanej uchwały) ustalając jednocześnie, że w budynku wielorodzinnym przy ulicy [...] odpady zbierane są selektywnie. Należy pamiętać, że opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi, do uiszczania której na rzecz gminy lub ich związków obowiązany jest właściciel nieruchomości, jest daniną publiczną w konstytucyjnym rozumieniu, nie ma charakteru podatkowego, ma charakter lokalny, gdyż w całości stanowi dochód gminy (art. 6r ust. 1 u.c.p.g.) i nakładana jest w celu zaspokajania potrzeb lokalnej społeczności (wyrok TK z 28 listopada 2013 r., K 17/12). Mając na uwadze powyższe Sąd podzielił stanowisko organów, że w sytuacji gdy kwestie własnościowe nieruchomości nie są sporne, a skarżący nie złożył wymaganych deklaracji dotyczących odpadów komunalnych zasadne jest określenie skarżącemu wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Tym samym Sąd uznał, że organy prawidłowo ustaliły skarżącemu w niniejszej sprawie wysokość ww. opłaty w kwocie [...]zł miesięcznie za okres od lutego 2019 r. do końca miesiąca poprzedzającego miesiąc, w którym następuje zmiana danych niezbędnych do określenia wysokości opłaty. Odnosząc się do twierdzenia skarżącego, że nie ma on obowiązku uiszczania opłaty za gospodarowanie odpadami, bowiem nie podpisywał w tym zakresie żadnej umowy ponownie należy wskazać, że opłata ta nie jest ceną za wykonaną usługę. Uprawnienie do pobierania opłat nie wynika z umowy cywilnoprawnej zawartej pomiędzy gminą i właścicielem nieruchomości, lecz z przepisów ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz unormowań zawartych w uchwałach rady gminy. Mając powyższe na uwadze, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, ze zm., "p.p.s.a.").