I SA/Lu 298/12

PostanowienieWSA w Lublinie2012-05-18

Skład orzekający: Anna Puton-Mazurkiewicz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy skarżący, prowadzący działalność gospodarczą, może uzyskać prawo pomocy w zakresie częściowym (zwolnienie od wpisu sądowego) pomimo posiadania dochodów i majątku, jeśli koszty postępowania sądowego uszczuplą jego zdolność do utrzymania siebie i rodziny?
Ratio decidendi
Skarżący może uzyskać prawo pomocy w zakresie częściowym, polegające na zwolnieniu od wpisu sądowego, jeśli wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Posiadanie dochodów z działalności gospodarczej i majątku nie wyklucza przyznania prawa pomocy w części, jeśli suma kosztów sądowych, w tym w innych równoległych sprawach, przekracza jego możliwości finansowe w danym okresie.
Stan faktyczny
Skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, domagając się zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie dotyczącej podatku od towarów i usług. W uzasadnieniu wskazał na trudną sytuację finansową związaną z prowadzoną działalnością gospodarczą, posiadaniem zobowiązań i chorobą żony. Wykazał posiadany majątek w postaci udziału w domu i samochodów. Sąd rozpoznał wniosek, biorąc pod uwagę sytuację materialną i rodzinną skarżącego oraz wielkość obciążeń finansowych.
Rozstrzygnięcie
I. Przyznano K. S. prawo pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie w całości od wpisu sądowego od wniesionej skargi. II. Odmówiono przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie.

Pełny tekst orzeczenia

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie - Anna Puton-Mazurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 18 maja 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi K. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za wrzesień 2008 r. postanawia: I. Przyznać K. S. prawo pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie w całości od wpisu sądowego od wniesionej skargi. II. Odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, w terminie do jego opłacenia, skarżący złożył na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy. Na wezwanie sądu skarżący uzupełnił braki formalne wniosku o przyznanie prawa pomocy zakreślając w nim, iż domaga się zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu złożonego wniosku skarżący podniósł, że nie jest w stanie opłacić wpisów sądowych we wszystkich sprawach, w których wniósł skargi, ponieważ prowadzona przez niego działalność gospodarcza jest jedynym źródłem utrzymania, a w miesiącach od marca do czerwca utrzymanie firmy przewyższa osiągany przychód. Wskazał, że nie ma zdolności kredytowych, a posiada zobowiązania wobec rodziny z tytułu egzekucji wydanych decyzji na kwotę ok. [...] zł. Podał, że jego żona pozostająca z nim we wspólnym gospodarstwie domowym jest osobą bezrobotną i chorą. W dalszej części urzędowego formularza wniosku, w rubryce dotyczącej stanu majątkowego wykazał, że należy do niego udział w [...] części domu o pow. [...] m2, ponadto jest właścicielem samochodu marki [...] (r. prod. [...]) oraz współwłaścicielem samochodu marki [...] (r. prod. [...].). Z kolei do majątku odrębnego żony należy udział w [...] części mieszkania o pow. [...] m2. Poza tym majątkiem skarżący i jego żona nie posiadają innych nieruchomości, jak również zasobów finansowych (oszczędności, papierów wartościowych, itp.). Jedynym źródłem utrzymania rodziny jest dochód z prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej w wysokości ok. [...] zł miesięcznie. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy stwierdził, co następuje: Wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy zasługuje na uwzględnienie jedynie w części. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. - Dz.U. z 2012 r. nr 0, poz. 270), zwanej dalej p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych jest żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 245 § 3 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie od opłat sądowych w całości lub części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Na wstępie podnieść należy, że na dzień złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie niniejszej skarżący złożył wnioski o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych jeszcze w trzech sprawach (I SA/Lu 299/12; I SA/Lu 300/12; I SA/Lu 301/12). W przedmiotowej sprawie do kosztów sądowych na obecnym etapie sprawy należy wpis sądowy od skargi w kwocie [...] zł (§ 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 221, poz. 2193/). Pozostałe ewentualne koszty sądowe, które mogą, ale nie muszą wystąpić tj. opłata kancelaryjna za odpis orzeczenia z uzasadnieniem, opłata sądowa od zażalenia, wpis sądowy od potencjalnej skargi kasacyjnej nie przekroczą każdorazowo kwoty 100 zł (§ 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych /Dz.U. Nr 221, poz. 2192/ oraz § 2 ust. 1 pkt 7 i § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Koszty sądowe w pozostałych sprawach, w których złożone zostały wnioski o przyznanie prawa pomocy kształtują się identycznie. Łączny koszt wpisów sądowych od wniesionych skarg, w sprawach w których skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy wynosi [...] zł. Mając na względzie z jednej strony przedstawioną w urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy, sytuację materialną i rodzinną skarżącego, z drugiej zaś strony wielkość obciążeń finansowych w sprawie niniejszej (przy uwzględnieniu wysokości kosztów sądowych w pozostałych sprawach, w których wniósł o przyznanie prawa pomocy), stwierdzić należy, że skarżący nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania - kosztów wpisu sądowego od wniesionej skargi, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z tych względów oraz na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w punkcie I postanowienia. Jednocześnie brak jest podstaw do przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie całkowitego zwolnienia od kosztów sądowych. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych w całości ma zastosowanie w przypadku osób ubogich, które ze względu na sytuację życiową (brak dochodów, brak majątku), mimo największych starań, nie są w stanie wygospodarować środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów sądowych. W oparciu o oświadczenie złożone na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy stwierdzić należy, że sytuacja materialna skarżącego nie należy do skrajnie trudnych. Skarżący ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe, posiada majątek nieruchomy (udział w [..] części domu o pow. [...] m2) i ruchomy (samochody), prowadzi działalność gospodarczą przynoszącą stały dochód. Z kolei żona skarżącego posiada majątek odrębny (udział w [...] części mieszkania o pow. [...] m2, który może być wykorzystywany w sposób przynoszący dochód (np. poprzez wynajem). W tej sytuacji uiszczenie pozostałych kosztów sądowych (nie przekraczających każdorazowo 100 zł), które nie muszą być wydatkowane na obecnym etapie postępowania, leży w granicach realnych możliwości finansowych skarżącego. Podnieść ponadto należy, że spór w sprawie niniejszej prowadzony jest co najmniej od sześciu miesięcy (decyzja organu I instancji z [...] r.) i niewątpliwie skarżący jako czynny podmiot gospodarczy może w strukturze planowania wydatków związanych z prowadzoną przez siebie działalnością gospodarczą uwzględnić koszty z nim związane. Z powyższych względów oraz na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7, p.p.s.a. orzeczono jak w pkt II postanowienia.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło