I SA/Lu 30/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Kwiatek (spr.), Sędziowie NSA Ewa Gdulewicz, NSA Władysław Sobuś, Protokolant asyst. Monika Bartmińska, po rozpoznaniu w dniu 25 czerwca 2004 r. sprawy ze skargi J. C. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności osób trzecich za zobowiązania podatkowe Sp. z o.o. "[...]" z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych za 2000 r. i podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2000 r. oddala skargę Zaskarżoną decyzją Dyrektor Izby Skarbowej, po rozpoznaniu odwołanie J. C., utrzymał w mocy decyzję Urzędu Skarbowego w Z. z dnia [...] orzekającą odpowiedzialność solidarną za zobowiązania podatkowe spółki z o.o. "[...]" w Z. z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych za 2000 r. w kwocie 179.007 zł, z tytułu podatku od towarów i usług za luty, marzec, maj, październik i grudzień 2000 r., w łącznej kwocie 82.429,30 zł wraz z należnymi odsetkami za zwłokę i kosztami egzekucyjnymi. W uzasadnieniu decyzji przywołano treść art. 116 ordynacji podatkowej (Dz. U. z 1997 r. Nr 137, poz. 926 ze zm.) i wskazano, że spółka "[...]" nie uiściła zaległości podatkowych, określonych ostatecznymi decyzjami z dnia [...] grudnia 2001 r., z tytułu podatku dochodowego za 2000 r. i podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2000 roku. W postępowaniu egzekucyjnym stwierdzono bezspornie, że nie jest możliwe wyegzekwowanie zaległości podatkowych od spółki. Egzekucja przeciwko spółce okazała się bezskuteczna wobec braku majątku. Na podstawie akt rejestrowych spółki "[...]" ustalono, że J. C. pełnił funkcję członka jej zarządu od dnia [...] grudnia 1998 r. do dnia [...] marca 2001 r., a więc w czasie, w którym powstały zobowiązania podatkowe objęte wydanymi wobec spółki decyzjami ostatecznymi. Ustosunkowując się do zarzutów odwołania organ wskazał, że istnienie zaległości podatkowych spółki za 2000 r. ustalone zostało decyzjami Inspektora Kontroli Skarbowej z dnia [...] grudnia 2001 r., stąd o braku tych zaległości nie mogło przesądzać zaświadczenie Urzędu Skarbowego w Z. z dnia [...] marca 2001 r. potwierdzające brak zaległości podatkowych na dzień jego wydania. Za nieistotną uznał organ również okoliczność niepobierania w 2000 r. wynagrodzenia z tytułu pełnionej funkcji wiceprezesa zarządu spółki i ewentualność, że w czasie prowadzonego wobec spółki postępowania podatkowego posiadała ona jeszcze majątek pozwalający na pokrycie zaległości podatkowych. Organ wskazał, że dla zwolnienia od odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki członek zarządu musi wykazać mienie spółki istniejące w momencie, gdy toczy się postępowanie w przedmiocie jego odpowiedzialności za te zaległości, a o braku majątku świadczy również postanowienie Sądu Rejonowego w Z. z dnia [...] lutego 2003 r. umarzające postępowanie w przedmiocie upadłości spółki "[...]". Co do zarzutu o braku realnego wpływu na działania spółki, a tym samym braku winy w niezłożeniu we właściwym czasie wniosku o upadłość lub postępowanie układowe, organ podniósł, że zgodnie z uchwałą zgromadzenia wspólników z dnia [...] lutego 2000 r. zmieniono umowę w zakresie reprezentacji spółki, upoważniając do składania oświadczeń woli w imieniu spółki jednoosobowo również wiceprezesa spółki. Organ wskazał też, że na podstawie informacji udzielonej przez Sąd Rejonowy – Sąd Gospodarczy w Z. ustalił, iż wniosek o otwarcie postępowania układowego z dnia [...] września 2001 r. został spółce zwrócony wobec nie usunięcia w terminie jego braków, a tym samym był bezskuteczny. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie J. C. wnosił o uchylenie wydanych w sprawie decyzji, zarzucając naruszenie art. 116 ordynacji podatkowej przez niewłaściwą jego interpretację oraz art. 121 § 1, art. 122, art. 123 § 1, art. 125, art. 180, art. 181, art. 187 i art. 188 ordynacji podatkowej przez pominięcie szeregu faktów mających istotne znaczenie dla sprawy. Skarżący wskazał, że przed odejściem z funkcji wiceprezesa zarządu spółki spłacił wszystkie jej zobowiązania wobec Skarbu Państwa i uzyskał stosowne zaświadczenia na tę okoliczność, a równocześnie, wobec niekorzystnej sytuacji spółki po aresztowaniu w lutym 2001 r., jej prezesa opracował i przekazał swojemu następcy projekt wniosku o przeprowadzenie postępowania układowego, przy czym nie było winą skarżącego, iż wniosek ten (składany w czerwcu 2001 r. i następnie w październiku 2001 r.) był bezskuteczny. Zdaniem skarżącego w sprawie istotnym również było, że nie miał on możliwości udziału w postępowaniu prowadzonym wobec spółki i zakończonym decyzjami wymiarowymi, które to decyzje wydane zostały z naruszeniem prawa i jedynie wskutek zaniedbania następcy skarżącego nie zostały od nich złożone odwołania. Dowolnym było również nieuwzględnienie podnoszonej przez skarżącego okoliczności, że pomimo posiadania przez spółkę znacznego majątku zarówno na dzień rozpoczęcia likwidacji jak i po jej zakończeniu, organy skarbowe nie podjęły żadnych działań w celu wyegzekwowania zaległości podatkowych (ich zabezpieczenia), a ustalenie obecnie na co majątek ten został przeznaczony jest niemożliwe z uwagi na kradzież głównego komputera firmy. Zdaniem skarżącego, organy podatkowe powinny ustalić czy posiadane przez spółkę udziały innych podmiotów o znacznej wartości zostały sprzedane, bo jeżeli nie, to można z nich spłacić przynajmniej część zobowiązań spółki. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga nie mogła być uwzględniona, gdyż zaskarżona decyzja zgodna jest z prawem i wydana została z zachowaniem wymogów procedury podatkowej określonych w dziale IV ordynacji podatkowej. Materialnoprawną podstawę wydanej w sprawie decyzji stanowi art. 116 ordynacji podatkowej, zgodnie z którym za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja przeciwko spółce okaże się bezskuteczna, chyba, że członek zarządu wykaże, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie układowe albo, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości oraz niewszczęcie postępowania układowego nastąpiło nie z jego winy, bądź też wskaże on mienie, z którego egzekucja jest możliwa (§ 1 tego artykułu). Odpowiedzialność członków zarządu spółki obejmuje zobowiązania podatkowe, które powstały w czasie pełnienia przez nich obowiązków członków zarządu spółki (§ 2). Przepis w powyższym brzmieniu miał w sprawie zastosowanie w związku z art. 21 ustawy o zmianie ustawy – Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. 2002 r. Nr 169, poz. 1387), a to wobec faktu, iż zaległość podatkowa spółki powstała przed dniem wejścia w życie tej ustawy (przed 1 stycznia 2003 r.). Stosownie do art. 116 ordynacji podatkowej, aby zaistniała prawna możliwość orzeczenia o odpowiedzialności członka zarządu spółki z o.o., organ podatkowy obowiązany jest wykazać jedynie okoliczność pełnienia obowiązków członka zarządu w czasie powstania zobowiązania podatkowego, które przerodziło się w dochodzoną zaległość podatkową spółki oraz bezskuteczność egzekucji przeciwko spółce. Zasada solidarnej odpowiedzialności członków zarządu spółki z o.o. oznacza, że stosownie do art. 366 § 1 Kodeksu cywilnego w związku z art. 91 ordynacji podatkowej, organ podatkowy może żądać całości lub części świadczenia od wszystkich dłużników łącznie, od kilku z nich lub od każdego z osobna. Niekwestionowane w sprawie ustalenia, że skarżący w 2000 r. pełnił obowiązki członka zarządu spółki "[...]", a od dnia [...] lutego 2000 r. (po zmianie umowy spółki) upoważniony był do jednoosobowego reprezentowania spółki oraz, że egzekucja wobec spółki okazała się bezskuteczna (v. protokół czynności egzekucyjnych podejmowanych w marcu i czerwcu 2002 r.), uprawniały do wszczęcia postępowania wobec skarżącego w przedmiocie ustalenia jego odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki. Materiał dowodowy sprawy, zgromadzony z udziałem skarżącego pozwalał na ocenę, iż funkcję wiceprezesa zarządu pełnił on faktycznie, a nie nominalnie jak twierdził, mimo, że do stycznia 2001 r., nie pobierał wynagrodzenia. O rzeczywistym sprawowaniu funkcji członka zarządu i pełnej orientacji w sprawach spółki, nie tylko jako współudziałowca, świadczą złożone przez skarżącego dokumenty, w tym protokół z dnia [...] kwietnia 2001 r. przekazania spraw z zakresu zarządu następcy skarżącego. Skarżący nie kwestionował również, że prowadzona przeciwko spółce "[...]" egzekucja należności, określonych decyzjami z dnia [...] grudnia 2001 r., była bezskuteczna wobec braku środków majątkowych podlegających zajęciu, a równocześnie, że ewentualnego mienia pozostałego po likwidacji spółki (nie rozliczonego) nie może on wskazać z uwagi na zaginięcie (kradzież) dokumentacji spółki. W toku postępowania skarżący twierdził, że spółka wszczęła postępowanie układowe składając wniosek do Sądu już w dniu [...] marca 2001 r., co okazało się nieprawdą, a następnie, że wniosek taki (dwukrotnie składany) był bezskuteczny. Prawidłową więc była ocena organów podatkowych, że skarżący nie wykazał, iż bez jego winy nie wszczęto postępowania zapobiegającego upadłości. W kontekście art. 116 ordynacji podatkowej, bez znaczenia była okoliczność uzyskania przez skarżącego zaświadczenia o braku zaległości podatkowych spółki na dzień [...] marca 2001 r. oraz przyczyn z powodu których spółka nie wniosła odwołań od decyzji określających jej zobowiązania podatkowe za 2000 r. Z tych przyczyn, na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270), orzeczono jak w sentencji.