I SA/Lu 301/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie - Anna Puton-Mazurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 2 sierpnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. D. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi K. D. P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej postanawia: I. Przyznać K. D. P. prawo pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od opłat sądowych powyżej kwoty [...] zł ([...] złotych). II. Odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. W złożonej skardze pełnomocnik skarżącego zawarł jednocześnie wniosek o zwolnienie skarżącego od kosztów sądowych. Do skargi załączono wypełniony urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym skarżący zaznaczył, iż domaga się zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku złożonego na urzędowym formularzu skarżący podniósł, że w ostatnim czasie uległ wypadkowi (na potwierdzenie czego przedłożył kserokopię dokumentacji lekarskiej), co utrudnia mu prowadzenie działalności gospodarczej. Wskazał, iż jedynym jego majątkiem jest mieszkanie o pow. [...] m2, zakupione w całości za kredyt. Odnośnie źródeł utrzymania podał, iż z prowadzonej jednoosobowej działalności gospodarczej osiąga dochód w kwocie [...] zł brutto. Ponadto na wezwanie referendarza sądowego nadesłane zostały dokumenty źródłowe: wyciąg z rachunku bankowego skarżącego za okres od 7 marca do 31 maja 2011 r.; umowa kredytu mieszkaniowego z dnia [...] r. wraz z harmonogramem spłat oraz dodatkowe oświadczenia w zakresie miesięcznych kosztów utrzymania i posiadanego majątku. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy stwierdził, co następuje: Wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy zasługuje na uwzględnienie jedynie w części. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych jest żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 245 § 3 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie od opłat sądowych w całości lub części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W pierwszej kolejności podnieść należy, że zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach – z jednej strony z uwzględnieniem występujących w danej sprawie obciążeń finansowych, z drugiej strony zaś z uwzględnieniem możliwości finansowych strony wnioskującej o prawo pomocy. Odnosząc powyższe na grunt sprawy niniejszej stwierdzić należy, że do kosztów sądowych na obecnym etapie sprawy należy wpis sądowy od skargi stanowiący 1 % podanej wartości przedmiotu zaskarżenia ([...] zł) tj. [...] zł, wyliczony zgodnie z unormowaniem § 1 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 221, poz. 2193/). Pozostałe ewentualne koszty sądowe, które mogą, ale nie muszą wystąpić tj. opłata kancelaryjna za odpis orzeczenia z uzasadnieniem doręczony na skutek wniosku o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia, opłata sądowa od zażalenia nie przekroczą każdorazowo kwoty 100 zł, zaś wpis sądowy od potencjalnej skargi kasacyjnej będzie wynosił połowę wpisu sądowego od skargi (§ 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych /Dz.U. Nr 221, poz. 2192/ oraz § 2 ust. 1 pkt 7 i § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Ponadto oceniając możliwości płatnicze strony, referendarz miał na względzie, że skarżący w dwóch innych sprawach o sygn. akt: I SA/Lu 300/11 i I SA/Lu 299/11 również wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych (koszt wpisu sądowego od skargi w sprawie I SA/Lu 300/11 wynosi [...] zł, a w sprawie I SA/Lu 299/11 – [...] zł). Porównując wielkość kosztów sądowych w sprawie niniejszej (przy uwzględnieniu wysokości kosztów sądowych w pozostałych sprawach, w których skarżący wniósł skargi) do możliwości płatniczych skarżącego, stwierdzić należy, że nie jest on w stanie ponieść kosztów opłat sądowych powyżej kwoty [...] zł bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. Z oświadczenia złożonego na urzędowym formularzu wynika, że skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, nie ma nikogo na utrzymaniu. Jest właścicielem mieszkania o pow. [...] m2, za które spłaca kredyt. Utrzymuje się z dochodu z prowadzonej jednoosobowej działalności gospodarczej w kwocie [...] zł miesięcznie. Nie posiada innych nieruchomości, co wykazał w oświadczeniu z 3 czerwca 2011 r. W piśmie pełnomocnika skarżącego z dnia 30 maja 2011 r. widnieje informacja jakoby skarżący pozostawał [...], jednakże mimo zapewnienia pełnomocnika nie zostało przedstawione stosowne postanowienie sądu o zastosowaniu tego środka. Dlatego też za kolejnym oświadczeniem skarżącego z dnia 3 czerwca 2011 r. przyjęto, że ponosi on koszty utrzymania gospodarstwa domowego i koszty prowadzenia działalności gospodarczej. W wyżej wymienionym oświadczeniu skarżący wskazał na następujące wydatki: energia elektryczna – [...] zł; czynsz, woda i ogrzewanie – [...] zł; telefon – [...] zł; żywność – [...] zł; leki – [...] zł; koszty ZUS i księgowości – [...] zł; kredyt mieszkaniowy – [...] zł; kredyt konsumpcyjny – [...] zł. Łącznie koszty te wynoszą [...] zł. Jednakże brak jest podstaw aby do kosztów utrzymania koniecznego zaliczyć koszt opłat ZUS i księgowości, które bezpośrednio są związane z prowadzoną przez skarżącego działalnością gospodarczą. Trudno również uznać za konieczny wydatek opłatę telefonu na poziomie [...] zł miesięcznie. Mając na uwadze zasady doświadczenia życiowego oraz podane fakty (prowadzenie przez skarżącego jednoosobowego gospodarstwa domowego, posiadanie mieszkania o pow. [...] m2), mało wiarygodne jest również oświadczenie skarżącego o ponoszeniu miesięcznie kwoty [...] zł tytułem opłat za energię elektryczną. W ocenie referendarza, do kosztów utrzymania koniecznego nie można także zaliczyć kosztów kredytu konsumpcyjnego, a więc zaciągniętego na cele inne niż związane z realizacją podstawowych potrzeb życiowych, jak np. kredyt mieszkaniowy. Zobowiązania prywatnoprawne nie mają pierwszeństwa przed zobowiązaniami publicznymi, do których należą koszty sądowe prowadzonych przez siebie spraw. Z powyższych względów wydatki związane z utrzymaniem koniecznym skarżącego będą o ok. [...] zł niższe niż wykazane w oświadczeniu z 3 czerwca 2011 r. Wreszcie oceniając sytuację finansową skarżącego, nie można pominąć faktu, iż jak wynika z wyciągu konta bankowego skarżącego, jego konto jest stale zasilane przez osobą prywatną znaczącymi kwotami pieniężnymi (w dniu 7 kwietnia 2011 r. – [...] zł; w dniu 20 kwietnia 2011 r. – [...] zł, w dniu 5 maja 2011 r. [...] zł; w dniu 12 maja 2011 r. – [...] zł; w dniu 31 maja 2011 r. – [...] zł). Z analizy operacji finansowych dokonywanych na tym koncie wynika, że przekazywane skarżącemu środki pieniężne były wykorzystywane do spłaty rat zaciągniętych przez niego kredytów. Tym samym, skoro zobowiązania kredytowe skarżącego nie były w ostatnich miesiącach spłacane z dochodu uzyskiwanego przez skarżącego z prowadzonej działalności gospodarczej, ale z innych środków, to można uznać, że miesięczny budżet skarżącego nie był obciążony wydatkiem na spłatę raty kredytu mieszkaniowego w wysokości [...] zł, jak również spłatę kredytu konsumpcyjnego. W tym stanie rzeczy przyjąć należy, że w dyspozycji skarżącego pozostają wolne środki pieniężne, które może przeznaczyć na poniesienie kosztów sądowych w części. Z tych względów oraz na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w punkcie I postanowienia. Jednocześnie brak jest podstaw do przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie całkowitego zwolnienia od kosztów sądowych. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych w całości ma zastosowanie w przypadku osób ubogich, które ze względu na sytuację życiową (nieuzyskiwanie żadnych dochodów lub bardzo niski dochód, brak majątku), mimo największych starań, nie są w stanie wygospodarować środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów sądowych. W oparciu o dane zawarte w urzędowym formularzu i nadesłanych dokumentach, stwierdzić należy, że sytuacja materialna skarżącego nie należy do skrajnie trudnych. Skarżący ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe, nie ma nikogo na utrzymaniu, posiada majątek nieruchomy, osiąga dochód z prowadzonej działalności gospodarczej. W tej sytuacji uiszczenie opłat sądowych, do kwoty [...] zł w sprawie niniejszej (i w pozostałych sprawach, w których skarżący wniósł skargi), leży w granicach realnych możliwości finansowych strony. Z powyższych względów oraz na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy, p.p.s.a., orzeczono jak w pkt II postanowienia.