I SA/Lu 302/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Erwin Srebrny po rozpoznaniu w dniu 13 lutego 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Z.Ż. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] 2008 r., Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące III-VI, VIII-XII [...] r. - w zakresie wniosku o zmianę wskutek zmiany okoliczności pkt. II postanowienia z dnia 30 czerwca 2008 r. odmawiającego przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie (k. nr 61); postanawia: odmówić [...] zmiany pkt. II postanowienia z dnia 20 czerwca 2008 r. w przedmiocie prawa pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 22 października 2008 r. oddalił skargę strony na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej. W zakreślonym terminie wraz ze skargą kasacyjną od ww. wyroku skarżący złożył na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku skarżący podnosi, iż obecnie jedyne źródło jego utrzymania stanowi renta z tytułu częściowej niezdolności do pracy w wysokości [...] zł netto. Wydatki na leki i opiekę lekarską wynoszą około 100-150 zł miesięcznie. Wnioskodawca oświadczył, iż zamieszkuje żoną we wspólnym gospodarstwie domowym i nie ma na utrzymaniu innych osób. Dzieci zamieszkują w jednym domu, ale prowadzą odrębne gospodarstwa domowe. Wnioskodawca podkreślił w uzasadnieniu, iż uwagi na bardzo wysoki wpis sądowy nie jest w stanie uiścić tak znacznej sumy. Skarżący uważa za zasadne zwolnienie jego z kosztów sądowych w szczególności z uwagi na konstytucyjny obowiązek zapewnienia prawa do sądu. Obciążenie kosztami sądowymi oznaczałoby możliwość pozbawienie jego dostępu do tego prawa. Dodatkowo obowiązek poniesienia kosztów sądowych spowodowałoby u wnioskodawcy brak płynności finansowej, co zagrozić by mogłoby jego podstawowym interesom życiowym. Wnioskodawca podniósł również, iż na wcześniejszym etapie postępowania przyznano mu prawo pomocy. Natomiast jego sytuacja majątkowa jest jeszcze trudniejsza. Według złożonego oświadczenia dotyczącego stanu majątkowego wnioskodawcy jak i osób pozostających we wspólnym gospodarstwie do skarżącego w skład tego majątku wchodzi samochód ciężarowy [...] o wartości około [...] zł. Natomiast z żoną pozostaje w stanie rozdzielności majątkowej. Wskazując na źródło dochodów wspólnego gospodarstwa domowego skarżący wskazał na kwotę [...] zł brutto pochodzącą z tytułu jego renty. Natomiast jego żona nie osiąga w ogóle dochodów z tytułu działalności gospodarczej. W niniejszej sprawie istotne jest to, że jest to kolejny wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy. Pierwszy wniosek o przyznanie prawa pomocy został rozpoznany postanowieniem referendarza sądowego z dnia 30 czerwca 2008 r. na mocy, którego przyznano skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie w całości od wpisu sądowego od wniesionej skargi (pkt. I) oraz odmówiono przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie ( pkt. II). W związku z tym, iż od ww. postanowienia referendarza sądowego nie wniesiono sprzeciwu postanowienie to ma skutki prawomocnego orzeczenia sądu. Z kolei art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej "ppsa" stanowi, iż postanowienia niekończące postępowania w sprawach (a takie niewątpliwie stanowi postępowanie w przedmiocie prawa pomocy - przypis własny) mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Przez pojęcie "zmiany okoliczności sprawy" należy rozumieć wszelkie zmiany występujące zarówno w okolicznościach faktycznych sprawy jak i w obowiązującym prawie. Muszą to być jednak takie zmiany, które uzasadniają zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia. To na stronie spoczywa ciężar wykazania, że znajduje się ona w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie Sądu (referendarza sądowego) w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę wykazane. Biorąc pod uwagę powyższe, w oparciu o przedłożony przez skarżącego [...] wraz ze skargą kasacyjną kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy w tym samym zakresie, należało potraktować jako wniosek o zmianę pkt. II postanowienia w przedmiocie prawa pomocy z dnia 20 czerwca 2008 r. odmawiający skarżącemu przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie wskutek zmiany okoliczności. Dlatego też stwierdzono, iż zachodzi konieczność zbadania czy jego sytuacja finansowa, majątkowa oraz rodzinna zmieniła się wskutek zmiany okoliczności faktycznych sprawy. W związku z tym, wezwano wnioskodawcę do nadesłania: zaświadczenia właściwego organu podatkowego (np. na formularzu ZAS-DF) o wysokości uzyskanego dochodu z prowadzonej przez żonę skarżącego działalności gospodarczej w 2008 r. (np. na podstawie okazanych organowi ewidencji podatkowych) oraz do oświadczenia wskazującego w jaki sposób sytuacja finansowa (majątkowa) skarżącego uległa pogorszeniu w stosunku do poprzedniej sytuacji będącej przedmiotem rozpoznania (postanowienie z dnia 20 czerwca 2008 r.) na wcześniejszym etapie postępowania dotyczącego przyznania prawa pomocy w tej sprawie. Z nadesłanej odpowiedzi pełnomocnika skarżącego wynika, iż obecnie nie jest możliwe nadesłanie żądanego zaświadczenia o wysokości dochodu z prowadzonej przez żonę skarżącego działalności gospodarczej. Przyczyną jest to, że organ podatkowy nie dysponuje wszystkimi informacjami pochodzącymi m.in. z ZUS ( brak PIT 11) i nie może wydać takiego zaświadczenia. Jednocześnie załączono oświadczenie podpisane przez wnioskodawcę i jego żonę wskazujące na pogorszenie jego sytuacji majątkowej. W nadesłanym oświadczeniu skarżący podnosi, iż jego żona nie może dokonać rocznego rozliczenia z uwagi na to, iż nie dotarła do niej deklaracja z ZUS dotycząca zasiłku chorobowego. Jednocześnie wnioskodawca oświadczył, iż dochody jego żony na podstawie książki przychodów i rozchodów wynoszą miesięcznie [...] zł. Sytuacja finansowa od 20 czerwca 2008 r. uległa pogorszeniu także wskutek jego trzech pobytów w szpitalu. Ponadto, wnioskodawca wskazał, iż dostał pismo z ZUS informujące, że jego prawo do renty ustaje z dniem [...] r. Rozpoznając kolejny złożony wniosek referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie stwierdził co następuje: Cytowana wyżej ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi co do zasady nie ogranicza strony co do ilości wniosków o przyznanie prawa pomocy jakie może ona składać w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Zgodnie z dyspozycją art. 259 § 3 ppsa jeżeli nie wniesiono sprzeciwu albo wniesiony sprzeciw został prawomocnie odrzucony, zarządzenia i postanowienia, o których mowa w § 1 (m.in. postanowienia referendarza sądowego, którymi przyznano lub odmówiono przyznania prawa pomocy), mają skutki prawomocnego orzeczenia sądu. Skutkiem tego jest związanie prawomocnym orzeczeniem stron i sądu – w przypadku postępowania o przyznanie prawa pomocy toczącego się przed referendarzem sądowym, zasada ta odnosi się do wnoszącego o przyznanie prawa pomocy i referendarza sądowego, który wydał prawomocne orzeczenie (art. 170 ppsa). Prawomocność orzeczeń wydanych w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy powoduje, że zarówno strona wnosząca ponownie o przyznanie prawa pomocy jak i referendarz sądowy związani są oceną prawną sytuacji finansowej, majątkowej i rodzinnej wnoszącego o przyznanie prawa pomocy zawartą w prawomocnym orzeczeniu w przypadku wniesienia ponownego wniosku o przyznanie prawa pomocy, jeżeli ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy złożony został przez tą samą stronę a jej sytuacja finansowa, majątkowa i rodzinna nie uległa pogorszeniu, zaś ponowny wniosek dotyczy przyznania prawa pomocy w tym samym zakresie, co uprzednio prawomocnie rozpoznany wniosek. Dlatego też, kierując się wskazaniami wynikającymi z art. 165 ppsa złożony wraz ze skargą kasacyjną kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy w tym samym co uprzednio zakresie potraktowano jako wniosek o zmianę pkt. II postanowienia odmawiającemu skarżącemu przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie wskutek zmiany okoliczności. Biorąc to pod uwagę, działając na podstawie art. 165 w związku z art. 255 ppsa wezwano skarżącego m.in. do nadesłania oświadczenia wskazującego w jaki sposób jego sytuacja finansowa (majątkowa) uległa pogorszeniu w stosunku do poprzedniej sytuacji będącej przedmiotem rozpoznania na wcześniejszym etapie postępowania. Z nadesłanego oświadczenia można wywieść, iż dochody skarżącego nie zmieniły się w sposób istotny od dochodów ległych u podstaw wydania postanowienia z dnia 30 czerwca 2008 r. odmawiających w pkt. II przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Ze złożonego oświadczenia wynika jednoznacznie, iż żona skarżącego nadal prowadzi swoją działalność gospodarczą i uzyskuje z tego tytułu dochody. Także informacja o braku nadesłanej deklaracji z ZUS dotyczącej zasiłku chorobowego może świadczyć także o tym, iż w dniu złożenia kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy żona wnioskodawcy uzyskiwała z tego tytułu dochody. Z uwagi na to stwierdzić należy, iż brak jest podstaw do zmiany pkt. II postanowienia z dnia 30 czerwca 2008 r. odmawiającemu skarżącemu przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie wskutek braku zmiany okoliczności sprawy. Biorąc pod uwagę powyższe, działając na podstawie art. 165 w związku z art. 258 § 1 i § 3 ppsa, należało orzec jak na wstępie.