I SA/Lu 313/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie - Anna Puton-Mazurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 6 lipca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi B. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nieuznania zarzutów wniesionych przez zobowiązanego postanawia : odmówić przyznania prawa pomocy. Wnioskiem o przyznanie prawa pomocy z dnia 11 maja 2012 r., złożonym na urzędowym formularzu, skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący podniósł, iż znajduje się w trudnych warunkach finansowych, w ubiegłych latach poniósł straty w gospodarstwie rolnym, ponadto część nieruchomości rolnej użytkuje syn. Wskazał również, iż wspiera finansowo bezrobotną córkę i ponosi wydatki na leczenie. W dalszej części urzędowego formularza wniosku podał, iż prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i utrzymuje się z emerytury w wysokości [...] zł netto. Wykazał, że w skład posiadanego majątku wchodzi nieruchomość rolna o pow. [...] ha. Na wezwanie referendarza sądowego skarżący nadesłał dodatkowe oświadczenie oraz dokumenty źródłowe w postaci kserokopii rachunków za energię elektryczną. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy stwierdził, co następuje: Zgodnie z unormowaniem art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. - Dz.U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej p.p.s.a., strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Oznacza to, że każda ze stron postępowania sądowoadministracyjnego, co do zasady ponosi koszty swojego udziału w postępowaniu przed sądem administracyjnym, chyba, że przepis szczególny zwalnia ją od tego obowiązku. W przedmiotowej sprawie brak jest unormowania prawnego, które zwalniałoby stronę od obowiązku ponoszenia kosztów postępowania. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Żądanie zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych jest żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Ciężar dowodu zaistnienia przesłanek z art. 246 § 1 pkt 2 spoczywa na osobie ubiegającej się o uzyskanie tego prawa, wobec czego powinna przedstawić argumentację, która potwierdzałaby jej niezdolność do wygospodarowania środków na pokrycie kosztów sądowych. Zaznaczyć należy, że zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach - z jednej strony z uwzględnieniem wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej zaś strony z uwzględnieniem jej możliwości finansowych. Na obecnym etapie postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie niniejszej do kosztów sądowych należy zaliczyć koszt wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł (§ 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 221, poz. 2193/). Pozostałe ewentualne koszty sądowe, tj.: wpis sądowy od potencjalnej skargi kasacyjnej, opłata kancelaryjna za odpis orzeczenia z uzasadnieniem doręczany na skutek zgłoszenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia i jego doręczenie, opłata sądowa od zażalenia, nie przekroczą każdorazowo kwoty 100 zł (§ 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych /Dz.U. Nr 221, poz.2192/ i § 2 ust. 1 pkt 7 i § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi) . Przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych oznacza, że ciężar tych kosztów w zakresie objętym prawem pomocy poniesie zamiast strony budżet państwa, czyli faktycznie inni obywatele. Koszty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych, a zwolnienie od ponoszenia tego rodzaju danin stanowi odstępstwo od konstytucyjnego i powszechnego obowiązku ich ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też instytucja przyznania prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych, stanowiąca pomoc państwa powinna być stosowana w sytuacjach wyjątkowych wobec osób, które pomimo największych starań, nie mogą tych kosztów uiścić ze względu na szczególnie trudną sytuację materialną (np. osób bezrobotnych, bez dochodów, nieposiadających majątku) Mając na uwadze sytuację materialną, rodzinną i zdrowotną skarżącego przedstawioną w urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz wynikającą z nadesłanych dokumentów, brak jest podstaw do uznania, że skarżący wykazał spełnienie przesłanek przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, posiada stałe źródło utrzymania - emeryturę oraz majątek nieruchomy: gospodarstwo rolne o pow. [...] ha fiz., tj. [...] ha przel., budynek mieszkalny o pow. [...] m2 oraz [...] ha lasu (wg. załączonego do wniosku nakazu płatniczego na łączne zobowiązanie pieniężne na 2012 r.). W oświadczeniu z dnia 25 czerwca skarżący podał, iż on sam użytkuje [...] ha, natomiast ok. [...] ha gruntów rolnych użytkuje syn nie przekazując mu w zamian żadnych świadczeń. Według oświadczenia skarżącego posiadana nieruchomość rolna nie przynosi mu dochodów, jednakże należy mieć na uwadze, że skarżący może czerpać z niej pożytki (np. płody rolne). Skarżący dysponuje dochodem z tytułu emerytury w kwocie [...] zł netto miesięcznie. Natomiast jak wynika z oświadczenia z dnia 25 czerwca 2012 r. skarżący do stałych miesięcznych kosztów utrzymania koniecznego zaliczył następujące wydatki: energia – ok. [...] zł; woda – [...] zł; leczenie – [...] zł (razem [...] zł). W ocenie referendarza brak jest podstaw aby do niezbędnych kosztów utrzymania skarżącego zaliczyć ponoszone przez niego koszty produkcji rolnej (ok. [...] zł). Nakłady na produkcję, czy też rozwój gospodarstwa rolnego nie mieszczą się bowiem w zakresie pojęciowym "koniecznych kosztów utrzymania" osoby fizycznej. Do takich kosztów nie można również zaliczyć kwot pieniężnych, którymi skarżący dobrowolnie wspomaga pełnoletnią córkę, nie prowadzącą z nim wspólnego gospodarstwa domowego. Porównując zatem wysokość miesięcznych dochodów netto skarżącego ([...] zł) do wykazanych przez niego miesięcznych wydatków na utrzymanie konieczne ([...] zł) przyjmując nawet, że skarżący ponosi jeszcze inne wydatki związane z utrzymaniem koniecznym, takie jak np. żywność (chociaż skarżący nie wykazał ich wysokości), stwierdzić należy, że skarżący jest w stanie ponieść koszty sądowe niniejszego postępowania, każdorazowo nieprzekraczające kwoty 100 zł, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. Reasumując powyższe, wobec niespełnienia przesłanek określonych przepisem art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a, brak jest podstaw do przyznania skarżącemu prawa pomocy w częściowym zakresie. Z powyższych względów oraz na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak na wstępie.