I SA/Lu 316/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Erwin Srebrny po rozpoznaniu w dniu 21 sierpnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi F.M. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] 2009 r., nr [...] w przedmiocie płatności dla gospodarstwa niskotowarowego - w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. postanawia: odmówić F.M. przyznania prawa pomocy. F.M. wezwany do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 200 zł od wniesionej skargi złożył na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy zakreślając żądanie zwolnienia od kosztów sądowych. Z uzasadnienia wniosku wynikało, iż skarżący jest w ciężkiej sytuacji finansowej, ponieważ jego dochód jest bardzo niski. Rodzina wnioskodawcy utrzymuje się jedynie z gospodarstwa rolnego oraz z dowozu mleka. Gospodarstwo jest niewielkie i opłacalność jego jest niska. Na wnioskodawcy ciąży obowiązek opłacania składek KRUS w wysokości [...] zł za kwartał oraz podatek od umowy zlecenia od prowadzonej działalności gospodarczej tzn. dowóz mleka do skupu. Dochód z tego tytułu wynosi [...] zł miesięcznie. Natomiast w związku z posiadaniem gospodarstwa rolnego wnioskodawca płaci podatek od gruntów rolnych w wysokości [...] zł za kwartał. Wpływ na trudną sytuację materialną wnioskodawcy ma również sytuacja zdrowotna rodziny co wymaga dużych nakładów. Wnioskodawca utrzymuję również syna, który się uczy co wiąże się również z ponoszeniem nakładów. Majątek wnioskodawcy stanowi dom o powierzchni [...] m2 oraz nieruchomość rolna o powierzchni [...] ha. Wskazując na wysokość dochodów wspólnego gospodarstwa domowego liczącego trzy osoby wnioskodawca podał, iż jego żona uzyskuje dochód z dowozu mleka w wysokości [...] zł brutto ([...] zł netto). Natomiast skarżący utrzymuje się z pracy w gospodarstwie rolnym nie wskazując na wysokość uzyskiwanych z tego tytułu dochodów. W myśl art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej "ppsa" jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W celu dokonania prawidłowej oceny sytuacji materialnej i możliwości płatniczych osoby ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy niezbędne jest dokładne ustalenie stanu majątkowego, wysokości osiąganych miesięcznych dochodów i ponoszonych wydatków. W urzędowym formularzu wnioskodawca zadeklarował, iż posiada gospodarstwo rolne o pow. [...] ha, natomiast z akt administracyjnych (zaświadczenie Urzędu Gminy z [...] 2005r. /k-18 akt adm./), wynika także, że jest właścicielem gospodarstwa o pow. [...] ha fiz. ([...] ha przelicz.). Ponadto podnosząc w urzędowym formularzu, iż wnioskodawca ponosi wydatki na leczenie i wydatki na kształcenie syna, nie podano ich wysokości. Nie wykazano również jakie skarżący posiada budynki i inne środki majątkowe związane z prowadzeniem działalności rolniczej. Informacje zawarte w urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy okazały się zatem niewystarczające do oceny zasadności złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy, wobec czego konieczne jest nadesłanie nw. dokumentów. W związku z tym, wezwano skarżącego do nadesłania: zaświadczenia właściwego urzędu gminy informującego o wielkości posiadanego gospodarstwa rolnego w hektarach fizycznych i przeliczeniowych, bądź decyzji wymiarowej podatku rolnego na 2009r.; wyciągów z posiadanych przez skarżącego i jego żonę rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy poprzedzających złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy, a w przypadku ich nieposiadania, złożenie stosownego oświadczenia; oświadczenia skarżącego w zakresie stałych miesięcznych wydatków ponoszonych na leczenie i na kształcenie syna (jeśli posiada to przedłożenie dokumentów potwierdzających te wydatki - dowody zapłaty, faktury VAT, itp.) oraz do oświadczenia skarżącego wykazującego, jakie środki majątkowe (budynki, maszyny, urządzenia, samochody) posiada w związku z prowadzeniem działalności rolniczej. W zakreślonym w ww. wezwaniu terminie do nadesłania dodatkowych dokumentów skarżący uiścił wymagany wpis sądowy od wniesionej skargi. Natomiast żądanych dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych nie nadesłał. Postanowieniem Sądu z dnia 31 lipca 2009 r. umorzono postępowanie w przedmiocie przyznania prawa pomocy w zakresie wpisu sądowego od skargi. W związku z tym, należało jednak rozpoznać wniosek strony o przyznanie prawa pomocy w zakresie poza uiszczony wpis sądowy. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie stwierdził, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 ppsa przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Przyjęty do rozpoznania wniosek strony o zwolnienie od kosztów sądowych poza uiszczony wpis sądowy jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym – art. 245 § 3 ppsa. Podkreślenia wymaga, iż przyznanie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym w zakresie całkowitym lub częściowym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie jej udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście i obiektywnie niemożliwe, z przyczyn niezależnych od niej lub spowodować może uszczerbek utrzymania koniecznego dla strony. Przyznanie prawa pomocy oznacza, że ciężar kosztów postępowania w zakresie objętym prawem pomocy poniesie zamiast strony budżet państwa, czyli faktycznie inni obywatele. W ocenie referendarza sądowego, przedstawione przez stronę skarżącą na urzędowym formularzu oświadczenie na okoliczność jej sytuacji finansowej nie dawało podstaw do pełnej i prawidłowej oceny braku możliwości poniesienia kosztów postępowania w tej sprawie. Złożony wniosek o przyznanie prawa pomocy nie odpowiadał obowiązkom wynikającym z treści zacytowanych wyżej przepisów i nie pozwalał na stwierdzenie, iż strona skarżąca wykazała, że nie może w ogóle ponieść kosztów sądowych. Dlatego też konieczne było wezwanie strony skarżącej do nadesłania ww. dodatkowych dokumentów. Wnioskodawca nie wykonując w ogóle wezwania do nadesłania dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych odnoszących się do jego sytuacji finansowej nie wykazał by zachodziły przyczyny uzasadniające przyznanie jemu prawa pomocy. Uniemożliwiło to referendarzowi sądowemu pełną i rzetelną analizę możliwości poniesienia przez stronę pozostałych poza uiszczonym wpisem od wniesionej skargi kosztów sądowych (potencjalny wpis od zażalenia, potencjalna opłata kancelaryjna za odpis wyroku z uzasadnieniem, potencjalny wpis od skargi kasacyjnej). Konsekwencją takiego działania strony jest odmowa przyznania prawa pomocy. Biorąc pod uwagę powyższe, działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, należało orzec jak na wstępie.