I SA/Lu 321/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Irena Szarewicz-Iwaniuk, Sędziowie WSA Halina Chitrosz,, WSA Jerzy Drwal (sprawozdawca), Protokolant Referent stażysta Radosław Kot, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 3 listopada 2010 r. sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. w R. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...]., wydaną na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy Ordynacja podatkowa, Dyrektor Izby Celnej w [...] rozpatrzył odwołanie C. P. i utrzymał w mocy własną decyzję Nr [...] z dnia [...] września 2009r., odmawiającą wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją Dyrektora Izby Celnej w [...] Nr [...] z dnia [...] grudnia 2008r., utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w [...] z dnia [...] sierpnia 2008r., nr [...] dotyczącą przeniesienia na C. P. odpowiedzialności za zobowiązania (zaległości podatkowe w podatku akcyzowym) "A" spółki z o.o.. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz z akt sprawy wynikało, że w dniu [...] sierpnia 2009r. wpłynęło pismo tejże Spółki zawierające wniosek złożony na podstawie art. 240 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej o wznowienie postępowania w sprawie przeniesienia odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe na członka zarządu, C. P. jako osoby trzeciej. Spółka argumentowała, że została pominięta (i nie brała udziału) w tym postępowaniu, co narusza zasadę wymienioną w art. 240 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej. Po rozpoznaniu wniosku Dyrektor Izby Celnej decyzją z dnia [...] września 2009 r. odmówił wznowienia postępowania z argumentacją, że Spółka nie miała statusu strony w przedmiotowym postępowaniu. W odwołaniu od powyższej decyzji zarzucono naruszenie przepisów - art. 121 § 1, art. 122, art. 124, art. 133 § 1, art. 187, art. 191, art. 240 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej - poprzez prowadzenie postępowania w sposób nierówno traktujący interes podatnika i Skarbu Państwa, niepodjęcie wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, rozstrzygnięcie wątpliwości w sprawie na niekorzyść skarżącego, nie wyjaśnienie skarżącemu zasadności przesłanek, którymi organ celny kierował się przy załatwieniu sprawy, nie przyznanie skarżącemu statusu strony, brak wyczerpującego rozpatrzenia całości materiału dowodowego w niniejszej sprawie, przekroczenie granicy swobodnego uznania, dokonanie oceny zebranego materiału dowodowego niezgodnie z wymaganiami wiedzy, doświadczenia życiowego i logiki. Odnosząc się do zarzutów odwołania, Dyrektor Izby Celnej w [...] wyjaśnił, że wznowienie postępowania jest instytucją dającą możliwość ponownego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy podatkowej zakończonej ostateczną decyzją (od której nie służy odwołanie w administracyjnym toku postępowania), jeżeli postępowanie, w którym została ona wydana, było dotknięte wadą określoną w art. 240 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa. Zgodnie z tym artykułem, w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli: 1) dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe; 2) decyzja wydana została w wyniku przestępstwa; 3) decyzja wydana została przez pracownika lub organ podatkowy, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 130 - 132; 4) strona nie z własnej winy nie brała udziału w postępowaniu; 5) wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nieznane organowi, który wydał decyzję; 6) decyzja wydana została bez uzyskania wymaganego prawem stanowiska innego organu; 7) decyzja została wydana na podstawie innej decyzji lub orzeczenia sądu, które zostały następnie uchylone lub zmienione w sposób mogący mieć wpływ na treść wydanej decyzji; 8) została wydana na podstawie przepisu, o którego niezgodności z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej, ustawą lub ratyfikowaną umową międzynarodową orzekł Trybunał Konstytucyjny; 9) ratyfikowana umowa o unikaniu podwójnego opodatkowania lub inna ratyfikowana umowa międzynarodowa, której stroną jest Rzeczpospolita Polska, ma wpływ na treść wydanej decyzji; 10) wynik zakończonej procedury wzajemnego porozumiewania lub procedury arbitrażowej, prowadzonych na podstawie ratyfikowanej umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania lub innej ratyfikowanej umowy międzynarodowej, której stroną jest Rzeczpospolita Polska, ma wpływ na treść wydanej decyzji; 11) orzeczenie Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości ma wpływ na treść wydanej decyzji. Stosownie do art. 241 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej, wznowienie postępowania z przyczyny wymienionej w art. 240 § 1 pkt 4 następuje tylko na żądanie strony wniesione w terminie miesiąca od dnia powzięcia wiadomości o wydaniu decyzji. Stroną postępowania zakończonego ostateczną decyzją Dyrektora Izby Celnej w [...] nr [...] z dnia [...] grudnia 2008r. był C. F. P.. Tymczasem żądanie wznowienia postępowania pochodzi od Spółki, która nie miała statusu strony w w/w postępowaniu. Wobec tego Dyrektor Izby Celnej w [...] był zobligowany do odmowy wznowienia postępowania. Organ argumentował dalej, że instytucja wznowienia postępowania stanowiąca odstępstwo od ustanowionej w art. 128 Ordynacji podatkowej zasady trwałości decyzji podatkowych, ma na celu, co do zasady, stworzenie możliwości prawnej ponownego rozstrzygnięcia sprawy zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w wyniku którego została wydana ta decyzja, było dotknięte kwalifikowanymi, wadami procesowymi, których enumeratywne wyliczenie zawiera art. 240 § 1 Ordynacji podatkowej. Wada taka występuje między innymi, kiedy strona nie z własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Stosownie do art. 243 § 1 Ordynacji podatkowej, w razie dopuszczalności wznowienia postępowania organ podatkowy wydaje postanowienie o wznowieniu postępowania. W myśl art. 243 § 2 Ordynacji podatkowej, postanowienie stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przesłanek wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania, pierwszą i podstawową kwestią która powinna być rozstrzygnięta przez organ podatkowy jest ustalenie, czy faktycznie w sprawie wystąpiła jedna z przesłanek wznowienia postępowania, wskazanych w art. 240 § 1 Ordynacji podatkowej. Dopiero zaistnienie takiej przesłanki stwarza organowi podatkowemu podstawę do przeprowadzenia postępowania co do istoty sprawy. Podstawą prawną wniosku strony był przepis art. 240 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej. Przesłanka wznowienia postępowania określona w tym przepisie zostaje spełniona zarówno wtedy, gdy strona w ogóle nie brała udziału w postępowaniu, jak i wtedy, gdy nie brała udziału w niektórych czynnościach istotnych dla rozstrzygnięcia. Natomiast brak winy ("nie z własnej winy") ma miejsce m.in. wówczas, gdy organ administracji nie zawiadamia strony o przeprowadzanych dowodach (art. 190), czy też o możliwości wypowiedzenia się, co do przeprowadzonych dowodów, by okoliczność faktyczną można było uznać za udowodnioną (art. 192). Zgodnie z art. 133 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa, stroną w postępowaniu podatkowym jest podatnik, płatnik, inkasent lub ich następca prawny, a także osoby trzecie, o których mowa w Dziale III Rozdziale 15 niniejszego aktu, które z uwagi na swój interes prawny żądają czynności organu podatkowego, do której czynność organu podatkowego się odnosi lub której interesu prawnego działanie organu podatkowego dotyczy. Na gruncie wskazanego przepisu ustawodawca operuje pojęciami odnoszącymi się do kategorii podmiotów jako stron postępowania, które funkcjonują już na gruncie języka prawnego, jako definicje ustawowe (podatnik, płatnik, inkasent), bądź stanowią kategorie charakteryzujące się cechami jasno i wyraźnie określonymi w przepisach ordynacji podatkowej (następcy prawni, osoby trzecie). Status wskazanych kategorii podmiotów, jako stron postępowania podatkowego determinowany jest, jak wynika z art. 133 Ordynacji podatkowej, interesem prawnym. Kwestia ta ma więc podstawowe znaczenie z punktu widzenia kwalifikowania statusu wskazanych podmiotów, jako strony postępowania. Kryterium tej kwalifikacji jest interes prawny rozumiany, jako wynikający z prawa materialnego, zgodny z nim i przez nie chroniony i opierający się na konkretnej normie prawa materialnego. W związku z powyższym, stroną postępowania jest więc tylko i wyłącznie ten podmiot, którego interes prawny (uprawnienie lub obowiązek) podlega konkretyzacji poprzez jego materializację w postępowaniu podatkowym. W rozumieniu art. 133 Ordynacji podatkowej, wskazane w nim podmioty są stroną postępowania, o ile tego rodzaju ich status ma związek z konkretnym zobowiązaniem podatkowym. Powyższe w dostatecznym stopniu wyjaśnia, iż decyzja organu podatkowego I instancji z dnia [...] września 2009r. winna pozostać w obrocie prawnym. W skardze sądowej Spółka powtórzyła zarzuty zawarte w odwołaniu od powyższej decyzji Dyrektora Izby Celnej w [...]. W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie. Sąd zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Z treści art. 240 § 1 Ordynacji podatkowej wynika, że wznowienie postępowania podatkowego dopuszczalne jest tylko w sprawach zakończonych ostateczną decyzją. Powyższy artykuł zawiera zamknięty katalog przesłanek, które obligują organ podatkowy do wznowienia postępowania. M.in. z powyższego artykułu wynika, iż podlega ono wznowieniu, jeżeli strona nie z własnej winy nie brała udziału w postępowaniu (art. 240 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej). Zgodnie z jej art. 241 § 2 pkt 1, wznowienie postępowania z przyczyny wymienionej w art. 240 § 1 pkt 4 następuje tylko na żądanie strony wniesione w terminie miesiąca od dnia powzięcia wiadomości o wydaniu decyzji. Prawidłowo wskazał organ odwoławczy, iż w myśl art. 133 § 1 Ordynacji podatkowej, stroną w postępowaniu podatkowym jest podatnik, płatnik, inkasent lub ich następca prawny, a także osoby trzecie, o których mowa w art. 110 – 117a, które z uwagi na swój interes prawny żądają czynności organu podatkowego, do której czynność organu podatkowego się odnosi lub której interesu prawnego działanie organu podatkowego dotyczy. W świetle dyspozycji tego przepisu, konstrukcja strony postępowania opiera się na kryterium interesu prawnego. Interes ten ma wynikać z przepisów prawa materialnego, być z nimi zgodny oraz przez nie chroniony. Poza tym ma bazować na konkretnej normie prawa materialnego. Oznacza to, że stroną postępowania jest wyłącznie ten podmiot, którego uprawnienia lub obowiązki podlegają skonkretyzowaniu w postępowaniu podatkowym. Prowadzi to do wniosku, że w rozumieniu art. 133 § 1 Ordynacji podatkowej, wymienione w tym przepisie podmioty są stroną postępowania podatkowego, jeśli jego przedmiotem jest indywidualizacja uprawnień lub obowiązków tych podmiotów. W postępowaniu zakończonym ostateczną decyzją Dyrektora Izby Celnej w [...] nr [...] z dnia [...] grudnia 2008r. rozstrzygnięto kwestię odpowiedzialności C. P. jako osoby trzeciej za zaległości podatkowe Spółki w podatku akcyzowym. Zatem postępowanie to odnosiło się do obowiązków C. P., a nie Spółki. W tych okolicznościach nie miała ona legitymacji procesowej w postępowaniu, w którym organ orzekał w trybie art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej, regulującym odpowiedzialność solidarną członków zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością za jej zaległości podatkowe. Żądanie wznowienia postępowania pochodziło od Spółki, która nie miała statusu strony w postępowaniu zakończonym w/w ostateczną decyzją z dnia [...] grudnia 2008 r. Zaskarżona decyzja o odmowie wznowienia tego postępowania była więc rozstrzygnięciem uzasadnionym i prawidłowym. Z tych też względów Sąd oddalił skargę na mocy art. 151 p.p.s.a.