I SA/Lu 324/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Kazubińska-Kręcisz Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Wałejko Asesor sądowy Jakub Polanowski (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 7 sierpnia 2024 r. sprawy ze skargi S. G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zamościu z dnia 5 marca 2024 r., nr SKO.PO/40/112/2023 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zamościu na rzecz S. G. kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżonym postanowieniem z 5 marca 2024 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Zamościu (dalej: Kolegium, organ odwoławczy) odmówiło S. G. (dalej: skarżący, strona) przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Burmistrza Frampola (dalej: Burmistrz, organ pierwszej instancji) z 23 marca 2023 r. w sprawie odmowy uchylenia własnej decyzji z 30 stycznia 2020 r. w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2020 r. W uzasadnieniu Kolegium wyjaśniło, że Burmistrz decyzją z 23 marca 2023 r., wydaną po wznowieniu postępowaniu na wniosek skarżącego, odmówił uchylenia własnej decyzji z 30 stycznia 2020 r. w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2020 r. Odwołanie od powyższej decyzji wraz z wnioskiem o doręczenie decyzji wydanej we wznowionym postępowaniu oraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania zostało przesłane do organu pierwszej instancji przez pełnomocnika skarżącego drogą elektroniczną w dniu 5 lipca 2023 r. Pełnomocnik skarżącego oświadczył, że decyzja dotychczas nie została oddana adresatowi przez osobę, która zobowiązała się do jej przekazania, a nadto nie można ustalić tożsamości tej osoby. Zdaniem pełnomocnika decyzja ta nie weszła do obrotu prawnego, gdyż nie została skutecznie doręczona podatnikowi. Kolegium stwierdziło, że w oparciu o znajdujące się w aktach sprawy zwrotne potwierdzenie odbioru decyzji wydanej we wznowionym postępowaniu podatkowym nie można ustalić statusu osoby, której doręczyciel oddał przesyłkę poleconą zawierającą decyzję podatkową i która podjęła się oddania przesyłki adresatowi. Jak wynika z treści zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłka została odebrana w dniu 27 marca 2023 r. przez osobę o nazwisku [...], imię jest nieczytelne. Doręczyciel nie oznaczył statusu tej osoby, a mianowicie czy doręczył przesyłkę pełnoletniemu domownikowi, sąsiadowi, czy dozorcy. W związku z tym Kolegium postanowieniem z 5 października 2023 r. zobowiązało Burmistrza do przedłożenia dowodów, z których wynikałoby, że decyzję wydaną we wznowionym postępowaniu otrzymał podatnik. Organ pierwszej instancji w dniu 26 lutego 2024 r. przesłał do Kolegium pismo Poczty Polskiej S.A. z 5 lutego 2024 r., z którego wynika, że przesyłka polecona adresowana do skarżącego na adres ul. [...], B. , została doręczona pod wskazanym adresem w dniu 27 marca 2023 r. W tym dniu odbiór pokwitowała A. G. jako dorosły domownik. W tej sytuacji Kolegium odrębnym postanowieniem stwierdziło, że odwołanie od decyzji Burmistrza z 23 marca 2023 r. zostało wniesione z uchybieniem terminu do wniesienia odwołania. Odnosząc się do wniosku skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania organ wskazał, że stosownie do art. 162 § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 ze zm.; dalej: O.p.) w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Stosownie zaś do § 2 tego samego przepisu - podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin. Przepis art. 162 O.p. kreuje zatem cztery przesłanki warunkujące możliwość przywrócenia terminu: uchybienie terminowi, wniesienie przez zainteresowanego wniosku o przywrócenie terminu z zachowaniem siedmiodniowego terminu do jego złożenia, uprawdopodobnienie przez stronę braku swojej winy oraz dopełnienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu czynności, dla której ustanowiony był przywracany termin. Przesłanki te muszą być spełnione łącznie, a instytucja procesowa przywrócenia terminu ma charakter wyjątkowy. W ocenie Kolegium trzy z wymienionych wyżej przesłanek zostały spełnione, jednak skarżący nie uprawdopodobnił braku swojej winy w uchybieniu terminu. Strona uzasadniła swój wniosek twierdząc, że decyzja nie została przekazana podatnikowi przez osobę odbierającą przesyłkę, a ponadto nie można ustalić tożsamości tej osoby. Jednak zostało ustalone że przesyłka polecona adresowana do skarżącego została doręczona pod wskazanym adresem w dniu 27 marca 2023 r. Odbiór przesyłki w tym dniu pokwitował dorosły domownik A. G.. Wobec powyższego, w ocenie Kolegium, skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w niedochowaniu terminu i nie uwiarygodnił, że zadbał w sposób należyty o własne interesy, co wyklucza możliwość przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej. W skardze do Sądu skarżący zarzucił naruszenie art. 149 w zw. z art. 148 § 1 pkt 2 w zw. z art. 162 § 1 O.p. poprzez odmowę przywrócenia terminu do wniesienia odwołania wskutek nieprawidłowego uznania, że zaskarżona decyzja organu pierwszej instancji weszła do obrotu prawnego, pomimo że nie została doręczona osobie uprawnionej do ich odbioru, ponieważ A. G. nie jest dorosłym domownikiem wspólnie zamieszkującym ze skarżącym ani osobą (pracownikiem) upoważnioną do odbioru korespondencji urzędowej w imieniu skarżącego. Skarżący – na wypadek przywrócenia terminu do złożenia odwołania – przedstawił zarzuty naruszenia szeregu przepisów Ordynacji podatkowej przez organ, który wydał decyzję w pierwszej instancji. Formułując przedstawione wyżej zarzuty skarżący wnosił o uchylenie zaskarżonych decyzji i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu pierwszej instancji z 30 stycznia 2020 r. w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2020 r. W przypadku przywrócenia terminu skarżący podtrzymywał odwołanie i wnosił o uchylenie w całości decyzji organu pierwszej instancji oraz orzeczenie co do istoty sprawy ewentualnie przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Wnosił także o zasądzenie od organu odwoławczego na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonym postanowieniu, wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej: p.p.s.a.), który stanowi, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Skarga jest zasadna, aczkolwiek Sąd uwzględnił ją z przyczyn, które nie zostały w niej wyrażone. Zgodnie bowiem z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz podstawą prawną wskazaną w skardze. Przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji możliwe jest tylko w sytuacji kiedy rzeczywiście nastąpiło uchybienie terminowi. W przypadku uchybienia terminowi do złożenia odwołania (art. 223 § 2 pkt 1 O.p.) organ odwoławczy ma obowiązek wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 O.p. Okoliczność, że równocześnie ze złożeniem odwołania strona złożyła wniosek o przywrócenie terminu do jego złożenia nie oznacza, że można rozstrzygnąć ten wniosek niezależnie od stwierdzenia uchybienia terminowi. Stwierdzenie uchybienia terminowi wyprzedza rozstrzygnięcie w sprawie wniosku o przywrócenie terminu, także w wówczas, gdy wniosek o przywrócenie terminu został złożony razem z odwołaniem albo później, ale zanim organ wydał postanowienie o stwierdzeniu uchybienia terminu. Przepis art. 228 § 1 pkt 2 O.p. ma charakter bezwarunkowy wynikający między innymi ze zwrotu "organ odwoławczy stwierdza". Stwierdzenie uchybienia terminu następuje z urzędu niezależnie od tego, czy organ odwoławczy dysponuje wnioskiem o przywrócenie terminu, czy też wniosek taki nie został złożony. Sąd rozpoznający sprawę podziela pogląd wyrażany w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, że wymogi logiki i ekonomiki procesowej nakazują przyjąć, że rozpatrzenie sprawy z wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania w trybie art. 162 O.p., jest na osi czasu etapem następującym po wydaniu postanowienia stwierdzającego uchybienie temu terminowi na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 O.p. niezależnie od tego, kiedy wniosek został złożony (po wniesieniu odwołania albo jednocześnie z nim). Zgodnie bowiem z art. 162 § 1 i § 2 O.p. podanie o przywrócenie terminu składa się po jego uchybieniu (ustaniu przyczyny uchybienia), przy czym takie przywrócenie następuje "w razie uchybienia terminu" (o ile strona uprawdopodobni brak winy w uchybieniu). Instytucja przywrócenia terminu została zatem przewidziana do takich sytuacji, w których już doszło do uchybienia terminu. Właśnie bowiem to uchybienie daje możliwość zawnioskowania o przywrócenie terminu. Jeśli zatem na tak postrzeganą instytucję prawną nałoży się, powszechnie akceptowany w orzecznictwie, obowiązek orzekania w sprawie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania, to nie powinno budzić większych i uzasadnionych wątpliwości, która ze spraw powinna obejmować badanie kwestii prawidłowości doręczenia, ustalenia daty początku biegu i końca terminu odwoławczego oraz ustalenia daty wniesienia odwołania. Wyniki takiego badania stanowią o dochowaniu lub przekroczeniu terminu, co w tym ostatnim przypadku skutkować powinno stwierdzeniem uchybienia terminowi do wniesienia odwołania (zob. wyroki NSA z: 8 sierpnia 2012 r., I FSK 1443/11, 29 sierpnia 2017 r., II FSK 2288/15 oraz 2 sierpnia 2022 r., I FSK 901/20). W rozpoznawanej sprawie Kolegium postanowieniem z 6 marca 2024 r. stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania skarżącego od decyzji Burmistrza z 23 marca 2023 r. w sprawie odmowy uchylenia własnej decyzji z 30 stycznia 2020 r. w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2020 r. Postanowienie to na, skutek skargi podatnika zostało uchylone wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjny w Lublinie z 7 sierpnia 2024 r., I SA/Lu 325/24. Sąd ustalił, że skarżący nie uchybił terminowi. Termin do złożenia odwołania nie rozpoczął biegu, ponieważ decyzja nie została wprowadzona do obrotu prawnego ze względu na brak jej skutecznego doręczenia. W związku z tym bezprzedmiotowy jest wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania. Rozstrzygnięcie wniosku o przywrócenie terminu w sytuacji gdy nie było jego uchybienia narusza przepis art. 162 O.p., według którego termin może być przywrócony jedynie w razie jego uchybienia. Zauważyć należy, że Kolegium wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania rozpoznało w dniu 5 marca 2024 r., natomiast uchybienie terminowi stwierdziło postanowieniem z 6 marca 2024 r., a więc w innej kolejności niż uzasadniona przedstawionymi wyżej rozważaniami. Biorąc pod uwagę wskazane wyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uchylił zaskarżone postanowienie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1935 ze zm.) zasądzając kwotę 580 zł, na którą składa się 100 zł z tytułu wpisu od skargi oraz 480 zł z tytułu wynagrodzenia radcy prawnego.