I SA/Lu 325/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Achrymowicz, Sędziowie WSA Krystyna Czajecka-Szpringer, NSA Anna Kwiatek (sprawozdawca), Protokolant Referent stażysta Paulina Zając, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 15 listopada 2011 r. sprawy ze skargi P. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, na podstawie art. 228 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm. – dalej: "op") stwierdziło niedopuszczalność zażalenia P.S. na postanowienie Wójta Gminy z dnia [...] w przedmiocie wezwania do uzupełnienia wniosku. Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia i akt sprawy, w dniu 11 listopada 2010 r. skarżący złożył wniosek o umorzenie zaległości podatkowych w podatku od nieruchomości rolnej położonej w M., którą nabył wraz z siostrą, w spadku po matce. We wniosku wyjaśnił, że z powodu choroby – padaczki, na którą cierpi od urodzenia nie jest w stanie zająć się pracą na roli, i że jest na rencie inwalidzkiej. Wójt Gminy, w trybie art. 155 op, postanowieniem z dnia 26 listopada 2010 r., wezwał skarżącego do uzupełnienia wniosku przez złożenie dowodów obrazujących jego aktualną sytuację majątkową, finansową, zdrowotną, mieszkaniową i rodzinną, jednocześnie wyjaśniając, co może być takim dowodem i wskazując, że dowody te można dostarczyć osobiście lub przesłać pocztą w terminie siedmiu dni od doręczenia niniejszego postanowienia. Równocześnie Wójt Gminy pouczył skarżącego o możliwości zastosowania sankcji z art. 262 op w postaci kary porządkowej w wysokości do [...] w przypadku nie zastosowania się do wezwania oraz, że od przedmiotowego postanowienia nie służy zażalenie. P. S. złożył zażalenie na powyższe postanowienie, w którym zarzucił, że czuje się zastraszony i jego zdaniem każde postanowienie podlega zaskarżeniu. W jego ocenie, powinien zostać wezwany do uzupełnienia wniosku, w trybie art. 169 § 1 op, jedynie pod rygorem pozostawienia podania bez rozpatrzenia, a nie jakichkolwiek kar. Wraz z zażaleniem skarżący dołączył do akt kserokopie wnioskowanych przez organ dowodów. Uznając niedopuszczalność zażalenia organ I instancji, w trybie art. 239 w związku z art. 228 § 1 pkt 1 i art. 237 op, przekazał zażalenie wraz z aktami sprawy organowi odwoławczemu Samorządowe Kolegium Odwoławcze, stwierdzając niedopuszczalność zażalenia zaskarżonym postanowieniem, w pierwszej kolejności odwołało się do art. 228 § 1 pkt 1 op i wykładni niedopuszczalności odwołania ( zażalenia) oraz wskazało, że zgodnie z art. 236 op na wydane w toku postępowania postanowienia służy zażalenie gdy ustawa tak stanowi. Wyjaśniło, że z art. 155 op nie wynika, iż wezwanie wystosowane w tym trybie ma mieć formę postanowienia, jednakże organ I instancji pomimo wydania postanowienia w tym przedmiocie, prawidłowo pouczył stronę, że nie służy na nie zażalenie. Skoro zażalenie nie służy, to złożenie takiego środka jest niedopuszczalne. Kolegium podzielając stanowisko organu I instancji, że zażalenie na powyższą czynność organu (wezwanie w trybie art.155 op) jest niedopuszczalne uznało, iż w przedmiotowej sprawie wystąpiła przesłanka z art. 228 § 1 op o charakterze przedmiotowym - brak przedmiotu zaskarżenia (postanowienia). W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, P.S. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia, stwierdzenie dopuszczalności zażalenia i uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia, celem wyjaśnienia zasadności samej kary i jej wysokości. W uzasadnieniu skargi P. S. wyjaśnił, że od urodzenia jest chory na padaczkę, a doręczenie postanowienia o ewentualnym zastosowaniu kary porządkowej spowodowało u niego pogorszenie stanu zdrowia. Skarżący wskazał, że chce wiedzieć, czy takie działanie organu jest zgodne prawem i wyraził stanowisko, że brak możliwości zaskarżenia postanowienia stawia podatnika na straconej pozycji w stosunku do organu, który "karę ukrywa" wykluczając złożenie zażalenia. . W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył co następuje: Skarga nie jest zasadna, gdyż zaskarżone postanowienie prawa nie narusza. Wbrew zarzutom skargi, działanie organu zgodne jest z prawem. Jak wynika z akt, skarżący złożył wniosek o umorzenie zaległości podatkowych w podatku od nieruchomości. Zainicjował zatem postępowanie podatkowe, zgodnie z regulacją art. 165 § 1 op. Zgodnie natomiast z regulacją art. 122, art. 187 § 1 i art. 180 § 1 op w toku postępowania organ podejmuje wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, zbierając niezbędny materiał dowodowy do jej rozstrzygnięcia i dopuszczając jako dowód wszystko co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Zakres prowadzonego postępowania podatkowego i kierunku postępowania dowodowego (tez dowodowych), często wyznacza treść regulacji materialnoprawnej – w tym przypadku art. 67a § 1 pkt 3 op. Zgodnie z tym przepisem organ podatkowy, na wniosek podatnika (...) w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. W tych okolicznościach i mając na względzie przytoczone powyżej obowiązki organu wynikające głównie z art. 122 i art. 187 § 1 op oraz fakt, że postępowanie zostało zainicjowane na wniosek strony organ zobowiązany był wezwać skarżącego do przedłożenie posiadanych przez niego dowodów, istotnych dla rozstrzygnięcia wniosku o przyznanie ulgi. To bowiem podatnik ma wykazać a organ ocenić, w kontekście zgromadzonego materiału dowodowego, zaistnienie bądź nie ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego. Szereg informacji dotyczących stanu faktycznego sprawy posiada podatnik, a organ podatkowy jako gospodarz postępowania ma obowiązek zebrać dowody i ustalić stan faktyczny. Działanie organu w tym względzie umożliwia właśnie regulacja art. 155 § 1 op, a nie jak twierdzi skarżący art. 169 § 1 op, gdyż brak dowodów, nie stanowi braku formalnego podania (wniosku) o jakim mowa w tym przepisie. Dlatego też prawidłowo organ podatkowy zastosował art. 155 § 1, zgodnie z którym organ podatkowy może wezwać stronę lub inne osoby do złożenia wyjaśnień, zeznań lub dokonania określonej czynności osobiście, przez pełnomocnika lub na piśmie, jeżeli jest to niezbędne dla wyjaśnienia stanu faktycznego lub rozstrzygnięcia sprawy i prawidłowo pouczył o możliwości zastosowania sankcji z art. 262 § 1 op w postaci kary porządkowej. Wyjaśnienia są istotnym, doraźnym środkiem umożliwiającym komunikację organu podatkowego ze stroną. Mogą stanowić podstawę do ustalenia procesowo istotnych okoliczności, jednak nie mogą same tworzyć podstawy rozstrzygnięcia organu podatkowego, co do istoty sprawy. Działanie organu w trybie art. 155 § 1 op dodatkowo umacnia regulacja art. 181 op zawierając przykładowy katalog dowodów w postępowaniu podatkowym i art. 189 § 1 op, zgodnie z którym organ podatkowy może wyznaczyć stronie termin do przedstawienia dowodu będącego w jej posiadaniu. Takie postępowanie organu pozostaje również w zgodzie z dyspozycją z art. 123 § 1 op, zgodnie z którym organ podatkowy obowiązany jest zapewnić stronie czynny udział w każdym stadium postępowania (...). Prawidłowa również, jest ocena organu odwoławczego, że z art. 155 op nie wynika, iż wezwanie wystosowane w tym trybie ma mieć formę postanowienia, tym bardziej zaskarżalnego zażaleniem. Dlatego też skoro już organ I Instancji nadał wezwaniu charakter postanowienia, choć jak wskazano brak podstawy do podjęcia takiego rozstrzygnięcia, to prawidło pouczył o braku jego zaskarżalności. Zgodnie z art. 236 § 1 op na wydane w toku postępowania postanowienie służy zażalenie, gdy ustawa tak stanowi. W tych okolicznościach nie jest dowolna ocena organu odwoławczego, że w przedmiotowej sprawie zażalenie na powyższą czynność organu - wezwanie do przedłożenia dowodów - było niedopuszczalne, z uwagi na brak przedmiotu zaskarżenia - postanowienia w rozumieniu art. 216 op w związku z art. 236 § 1 op. Wobec powyższego na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji