I SA/Lu 327/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Czajecka-Szpringer, Sędziowie WSA Małgorzata Fita (sprawozdawca), NSA Anna Kwiatek, Protokolant Referent Paulina Zając, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 5 października 2012 r. sprawy ze skargi B. G. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia wyjaśnień co do treści postanowienia oddala skargę. I SA/Lu 327/12 Uzasadnienie Postanowieniem z dnia [...] wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm.) dalej Kpa i art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. nr 229, poz. 1954 ze zm.) dalej upea, Dyrektor Izby Skarbowej dalej DIS utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego dalej NUS, z dnia [...] w sprawie odmowy udzielenia B. G. wyjaśnień, co do treści postanowienia z dnia [...] wydanego w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego W uzasadnieniu DIS wyjaśnił, że NUS postanowieniami z dnia [...] o numerach: -[...] umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych wymienionych w tym rozstrzygnięciu, -[...] odmówił umorzenia postępowanie egzekucyjne prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o numerach: [...], od [...] do [...], od [...] do [...], od [...] do [...], od [...] do [...], [...], od [...] do [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] [...], od [...] do [...], [...] od [...] do [...], [...], od [...] do [...] i [...]. Ww. postanowienia doręczono zobowiązanemu w dniu 12 grudnia 2011 r. Pismem z dnia 19 grudnia 2011 r. wniesionym na podstawie art. 113 § 3 Kpa, zobowiązany zgłosił wątpliwości, co do treści postanowienia [...] zarzucając, że z rozstrzygnięcia nie wynika jakiego okresu i jakiej "kwoty" dotyczy odmowa umorzenia postępowania egzekucyjnego, ani co było przyczyną modyfikacji numerów tytułów wykonawczych. Podkreślił ponadto, że postanowienie jest niezrozumiałe, nie zawiera "opisania" orzeczeń stanowiących podstawę wystawienia tytułów wykonawczych, dat ich opracowania, kwot i okresu jakiego dotyczą. Z tego względu zobowiązany poprosił o nadesłanie kserokopii upomnień i tytułów wykonawczych wraz z dowodami ich doręczenia, gdyż w oparciu o numery tytułów wykonawczych nie może ustosunkować się do otrzymanego rozstrzygnięcia. Postanowieniem z dnia [...] NUS odmówił udzielenia wyjaśnień, co do treści postanowienia z dnia [...] [...]. Ponadto pismem z tej samej daty wezwał zobowiązanego do wskazania dokumentów, których kserokopii żąda oraz uiszczenia opłaty skarbowej. W dniu 23 stycznia 2012 r. zobowiązany wniósł zażalenie na ww. postanowienie o odmowie udzielenia wyjaśnień, uzupełnione pismem z dnia 30 stycznia 2012 r. W uzasadnieniu wyjaśnił, że organ egzekucyjny odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie dwudziestu dziewięciu tytułów wykonawczych, nie wskazując daty ich wystawienia, kwoty dochodzonej należności, terminu od którego nalicza się odsetki za zwłokę oraz stawki tych odsetek, a także bez podania podstawy prawnej. Zarzucił, że osiemdziesiąt osiem tytułów wykonawczych zostało wystawionych z naruszeniem art. 27 § 1 pkt 3 i 4 upea na podstawie deklaracji, zamiast na podstawie decyzji. Poinformował, że w sprawie składek ZUS toczy się postępowanie przed Sądem Wojewódzkim VIII Wydział Ubezpieczeń, co oznacza, że nie ma prawomocnych decyzji dotyczących należności wobec ZUS. W piśmie z dnia 30 stycznia 2012 r. dodatkowo podnosił, że z rozstrzygnięcia z dnia [...] [...] nie wynika jaka kwota podlega egzekucji administracyjnej, od kiedy jest wymagalna, czy tytuł wykonawczy jest "prawomocny" i został właściwie doręczony a także czy zawiera pouczenie, o którym mowa w art. 27 upea. Ponadto stwierdził, że nie doręczono mu w dniu 24 maja 2007 r. sześćdziesięciu pięciu upomnień przedegzekucyjnych, ani w dniu 29 października 2007 r. sześćdziesięciu sześciu decyzji. Wskazał, że gdyby rozstrzygnięcie w sprawie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego było zrozumiałe, nie wystąpiłby o udzielenie wyjaśnień co do jego treści. Rozpatrując złożone zażalenie DIS wskazał, że zgodnie z art. 113 § 2 Kpa organ, który wydał decyzję, wyjaśnia w drodze postanowienia na żądanie organu egzekucyjnego lub strony wątpliwości, co do treści decyzji. Z przepisu tego jasno wynika, że jeżeli strona postępowania, występująca jako adresat postanowienia ma wątpliwości, co do jego treści, a w konsekwencji trudności z właściwą oceną sytuacji prawnej, ma prawo do uzyskania odpowiedniego wyjaśnienia. Powołany przepis nie precyzuje wprawdzie wątpliwości, które podlegają wyjaśnieniu, skoro jednak mają one dotyczyć treści postanowienia, to jest oczywiste, że organ zobowiązany jest wyjaśnić postanowienie, gdy jest ono niejednoznaczne lub sformułowane w sposób utrudniający ustalenie sensu rozstrzygnięcia sprawy. Celem instytucji uregulowanej w art. 113 § 2 Kpa jest usunięcie niejasności, co do treści rozstrzygnięcia, poprzez wyjaśnienie zgłoszonych przez stronę wątpliwości co do znaczenia użytych w postanowieniu wyrażeń, sformułowań bądź zastosowanych skrótów. W postępowaniu o wyjaśnienie wątpliwości, niedopuszczalne jest natomiast dokonywanie nowej oceny stanu faktycznego lub prawnego, prowadzące do merytorycznych zmian rozstrzygnięcia. W ocenie DIS, postanowienie z dnia [...] [...] o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego, zawiera treść jednoznaczną nie utrudniającą ustalenia jego sensu, a jego uzasadnienie cechuje logiczny związek i zgodność z rozstrzygnięciem oraz brak wewnętrznych sprzeczności. W postanowieniu wyczerpująco został przedstawiony stan faktyczny i prawny rozpatrywanej sprawy. NUS odniósł się szczegółowo do wszystkich argumentów podniesionych w pismach zobowiązanego z dnia 11 lipca 2011 r. – w tym niedoręczenia: upomnienia przedegzekucyjnego, odpisów tytułów wykonawczych, decyzji będących podstawą prawną dochodzonych należności. Wskazano tytuły wykonawcze, na podstawie których Dyrektor Oddziału ZUS wszczął egzekucję administracyjną oraz daty doręczeń odpisów tych tytułów. Wymienił tytuły wykonawcze, które ZUS skierował do egzekucyjnej realizacji NUS i daty doręczeń przez ten organ ich odpisów zobowiązanemu. Wyjaśnił przyczynę modyfikacji numerów tytułów wykonawczych. W tabeli wyszczególnił pierwotne numery tytułów wykonawczych wystawionych przez ZUS i odpowiednie ich numery po zmianie, okres dochodzonych na ich podstawie należności, daty doręczenia upomnień przedegzekucyjnych oraz odpisów tytułów wykonawczych. W ocenie organu odwoławczego ujęcie w tabeli powyższych informacji uczyniło postanowienie NUS z [...]. przejrzystym i zrozumiałym. Odnosząc się do kwestii dotyczącej podstawy prawnej dochodzonych należności NUS wskazał tytuły wykonawcze, których podstawą prawną są orzeczenia wydane przez Dyrektora Oddziału ZUS, Wójta Gminy J. i Prezydenta Miasta. Podał numery tych orzeczeń, daty ich wydania i doręczenia. Wyjaśnił również, które zarzuty dotyczące podstawy prawnej dochodzonych należności organ egzekucyjny uznał za uzasadnione, a które za bezzasadne. DIS zauważył, iż zarówno w inicjującym postępowanie wniosku z dnia 19 grudnia 2011 r., jak i w zażaleniu wniesionym w dniu 23 stycznia 2012 r. oraz w uzupełnieniu zażalenia z dnia 30 stycznia 2012 r. zobowiązany nie wskazywał, które zdania lub ich części albo które wyrażenia, zawarte w treści postanowienia wymagają wyjaśnienia. Wobec tego w niniejszej sprawie nie było przesłanek do udzielenia wyjaśnień co do treści przedmiotowego postanowienia. W ww. pismach zobowiązany zarzuca, że w postanowieniu z dnia [...] NUS nie wskazał kwot dochodzonych należności, dat od kiedy należności są wymagalne i od kiedy zostały naliczone odsetki za zwłokę oraz czy tytuły wykonawcze zawierają pouczenie, o którym mowa w art. 27 upea. W ocenie DIS brak tych informacji nie utrudnia zrozumienia sensu ww. postanowienia. Odnosząc się do podniesionej w zażaleniu kwestii naruszenia art. 27 § 1 pkt 3 i 4 upea poprzez niedoręczenie sześćdziesięciu pięciu upomnień przedegzekucyjnych i sześćdziesięciu sześciu decyzji, DIS wyjaśnił, że żądanie wyjaśnienia treści rozstrzygnięcia nie może prowadzić do jego zmiany merytorycznej, ani do jakiejkolwiek jego korekty. Nie może być również wykorzystywane jako środek zaskarżenia wydanego rozstrzygnięcia, gdyż jego merytorycznej weryfikacji służy zażalenie. Na powyższe postanowienie B. G. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia NUS nr [...] z dnia [...]. i postanowienia NUS z dnia [...] i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania bądź zobowiązanie NUS do wyjaśnienia wątpliwości. Zaskarżonym postanowieniom zarzucił: 1. błędne i dowolne uznanie przez DIS, że niewskazanie przez NUS w postanowieniu z dnia [...] nr [...] kwot dochodzonych należności, dat od kiedy należności są wymagalne i od kiedy naliczone zostały odsetki za zwłokę oraz czy zawierają pouczenia zawarte w art. 27 upea, jest prawidłowe i nie utrudnia zrozumienia przedmiotowego postanowienia. 2. obrazę przepisów art. 15 i art. 26 § 5 w zw. z art. 27 § 1 pkt 3, 6 i 9 upea przez prowadzenie postępowania egzekucyjnego bez doręczenia upomnień i tytułów wykonawczych zobowiązanemu, a pozorując doręczenie upomnień w 66 przypadkach dołączył kserokopie jednego i tego samego pokwitowania upomnienia z dnia 24 maja 2007r z potwierdzeniem odbioru za numerem [...] i pozorując doręczenie 66 tytułów wykonawczych nie zawierających danych określonych w art. 27 § 1 pkt.3, 6 i 9 upea dołączył kserokopie jednego i tego samego pokwitowania z dnia 29 października 2007 r. z potwierdzeniem odbioru nr [...], co powoduje nieważność postępowania. W uzasadnieniu skarżący powtórzył zarzuty formułowane na etapie zażalenia odnoszące się w istocie do prowadzonego przeciwko niemu postępowania egzekucyjnego. Podkreślił, że wskazywane usterki postanowienia NUS z [...] czynią niezrozumiałym utrzymanie go w mocy zaskarżonym postanowieniem DIS z dnia [...]. Podkreślił, że do lipca 2008r nie wiedział o żadnych nieprawidłowościach ani zaległościach w naliczaniu i opłacaniu składek. W przekonaniu tym utwierdziły go dwie kontrole przeprowadzone w maju 2000 r. i 2004 r. z których wynikało, że rozliczenia z ZUS za okresy objęte kontrolą były dokonywane prawidłowo, oraz uzyskane z ZUS zaświadczenia z dnia 10 maja 2001 r. i z dnia 14 sierpnia 2001 r. o niezaleganiu z opłacaniem składek na ubezpieczenie społeczne własne i pracowników. Niezależnie od powyższego skarżący został w 2008 r. wezwany do złożenia korekt za lata 1999 r. do czerwca 2008 r., przy czym za okres od 1999 r. do 2002 r. nie mógł złożyć żądanych korekt, z uwagi upływ 5 letniego okresu przechowywania stosownych dokumentów. W dniu [...] Sąd Rejonowy na wniosek ZUS-u ukarał skarżącego za niezłożenie żądanych korekt karą grzywny. Po odwołaniu się od tego wyroku Sąd Rejonowy XV Wydział Grodzki wyrokiem z dnia [...] uniewinnił skarżącego a zarzutu popełnienia wykroczenia z art. 98 ust. 1 pkt 6 ust ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Po ww. wyroku ZUS sporządził własne korekty, których nie nadesłał zobowiązanemu i na ich podstawie wydał w dniu [...] decyzję, w której stwierdził, że zadłużenie na koncie skarżącego wynosi 62.960,61 zł za okres od stycznia 1999r., w tym odsetki w kwocie 28.724.00 zł na dzień 12 listopada 2009r i koszty upomnienia w kwocie w kwocie 1.848,00zł. Skarżący podkreślił, że w przedmiocie ustalenia wysokości należności wobec ZUS toczy się w chwili obecnej przed Sądem Okręgowym VIII Wydział Ubezpieczeń Społecznych pod sygn. akt. [...], co w jego ocenie uzasadnia uznanie postępowania egzekucyjnego za nieważne lub ewentualnie powinno skutkować jego zawieszeniem na mocy art. 97 Kpa na okres do zakończenia ww. postępowania. Na zakończenie skarżący podniósł, że w piśmie z dnia 19 grudnia 2011 r. prosił o wyjaśnienie wątpliwości, co do postanowienia NUS z dnia [...] bo nie mógł zrozumieć jego treści oraz o nadesłanie kserokopii upomnień i tytułów wykonawczych. Dodał, że wskazanych kserokopii nie otrzymał, a pismem z 12 stycznia 2012 r. został jedynie poinformowany, że nie uiścił opłaty za sporządzenie kserokopii, o konieczności uiszczenia, której nie został wcześniej pouczony. W odpowiedzi na skargę DIS wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: W ocenie sądu, skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli sądu w sprawie niniejszej jest postanowienie DIS z dnia [....] utrzymujące w mocy postanowienie NUS z dnia [....] w sprawie odmowy udzielenie wyjaśnień co do treści postanowienia z [...] wydanego w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego Podstawą prawną wydania kontrolowanego rozstrzygnięcia jest art. 113 § 2 Kpa, który stanowi, że organ, który wydał decyzję, wyjaśnia w drodze postanowienia na żądanie organu egzekucyjnego lub strony wątpliwości, co do treści decyzji. Przytoczony przepis, przewiduje możliwość dokonania przez organ na wniosek strony objaśnienia treści decyzji budzącej wątpliwości. Zgodnie z utrwalonym już orzecznictwem sądów administracyjnych, przedmiotem wyjaśnienia mogą być w szczególności niejednoznaczne lub niejasne sformułowania zawarte w rozstrzygnięciu (osnowie) decyzji, które utrudniają jednoznaczne ustalenie sensu rozstrzygnięcia. Podkreślić należy, iż wyjaśnienie wątpliwości nie może prowadzić ani do nowej oceny stanu faktycznego lub prawnego, ani powodować zmiany merytorycznej rozstrzygnięcia. Wyjaśnienie treści decyzji nie może być bowiem wykorzystywane przez stronę w celu kwestionowania samej jej zasadności. Działanie podjęte na podstawie art. 113 § 2 Kpa nie można służyć ominięciu skutków braku jej zaskarżenia. Ustalenia faktyczne przyjęte jako przesłanki wydanej decyzji, nieprawidłowa subsumpcja, błędna wykładnia, czy też niewłaściwe zastosowanie prawa materialnego, powinny być bowiem zwalczane generalnie w trybie odwoławczym (zob. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 czerwca 1997 r., sygn. akt I SA/Ka 1612/96, LEX nr 30804, z dnia 27 stycznia 2003 r., sygn. akt III SA 622/01, LEX nr 137799, z dnia 24 czerwca 2008 r., sygn. akt II GSK 211/08, LEX nr 493163). Uwzględniając powyższe wskazać należy, że zarówno we wniosku z dnia 19 grudnia 2011 r. jak i w zażaleniu wniesionym w dniu 23 stycznia 2012 r. r. oraz w uzupełnieniu zażalenia z dnia 30 stycznia 2012 r. zobowiązany nie wskazał, które zdania lub ich części albo które wyrażenia zawarte w treści postanowienia wymagają wyjaśnienia. Z treści wskazanych wyżej pism wynika natomiast że intencją wnoszącego była w istocie merytoryczna weryfikacja treści rozstrzygnięcia z dnia [...]. Wobec tego w niniejszej sprawie nie było przesłanek do udzielenia zobowiązanemu wyjaśnień, co do treści przedmiotowego postanowienia. Zgodzić się jednocześnie należy ze stanowiskiem prezentowanym przez DIS w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia oraz w odpowiedzi na skargę, że treść rozstrzygnięcia NUS z [...] jest jednoznaczna i pozwala na ustalenie jego sensu. Uzasadnienie ww. postanowienia cechuje logiczna spójność. Brak jest w jego treści wywodów sprzecznych lub rozbieżnych z rozstrzygnięciem. W uzasadnieniu postanowienia z [...] został wyczerpująco przedstawiony stan faktyczny i prawny rozpatrywanej sprawy, ze szczegółowym odniesieniem się do wszystkich argumentów podniesionych przez zobowiązanego w pismach z dnia 11 lipca 2011 r. - niedoręczenia upomnienia przedegzekucyjnego, odpisów tytułów wykonawczych, decyzji będących podstawą prawną dochodzonych należności. Wskazano tytuły wykonawcze, na podstawie których Dyrektor Oddziału ZUS wszczął egzekucję administracyjną oraz daty doręczeń odpisów tych tytułów wykonawczych. Wymieniono tytuły wykonawcze, które ZUS skierował do egzekucyjnej realizacji przez NUS i daty doręczeń przez ten organ zobowiązanemu ich odpisów. Wyjaśniono przyczynę i zakres modyfikacji numerów tytułów wykonawczych, okres i podstawę prawną dochodzonych na ich podstawie należności, daty doręczeń odnoszących się do nich upomnień przedegzekucyjnych oraz odpisów tytułów wykonawczych. Podobnie organ wyjaśnił podnoszone przez zobowiązanego kwestie dotyczące podstawy prawnej dochodzonych należności poprzez wskazanie tytułów wykonawczych, których podstawą prawną są orzeczenia wydane przez Dyrektora Oddziału ZUS, Wójta Gminy J. i Prezydenta Miasta, ze wskazaniem ich numerów, dat ich wydania i doręczenia. Organ odniósł się jednocześnie organ egzekucyjny wyjaśnił, które zarzuty dotyczące podstawy prawnej dochodzonych należności uznał za uzasadnione a które za bezzasadne. Odnosząc się natomiast do podnoszonych przez zobowiązanego w całym postępowaniu tj. we wniosku z dnia 19 grudnia 2011 r., w zażaleniu wniesionym w dniu 23 stycznia 2012 r., uzupełnieniu zażalenia z dnia 30 stycznia 2012 r., oraz w skardze zarzutów, że postanowienie NUS z dnia [...] jest niezrozumiałe, gdyż nie zostały w nim wskazane kwoty dochodzonych należności odrębnie z każdego tytułu wykonawczego, daty wystawienia tytułów wykonawczych i ich podstawy prawnej, dat od kiedy dochodzone należności są wymagalne, oraz dat, od których naliczono odsetki za zwłokę. Nie wyjaśniono w nim również czy tytuły wykonawcze zawierały pouczenie, o którym mowa w art. 27 upea, stwierdzić należy, że wykraczają one poza zakres postępowania prowadzonego przez organ na podstawie art. 113 § 2 Kpa i w istocie mają na celu weryfikację wydanego rozstrzygnięcia. Podobnie zresztą należy ocenić podnoszone w skardze zarzuty związane z naruszeniem art. 15, art. 26 § 5 w związku z art. 27 § 1 pkt 3, 6 i 9 upea, których organ podatkowy nie mógł naruszyć gdyż nie znajdowały one zastosowania w prowadzonym na podstawie art. 113 § 2 Kpa. W tym miejscu jeszcze raz należy podkreślić, że zainicjowane przez zobowiązanego wnioskiem z dnia z dnia 19 grudnia 2011 r. postępowanie nie może służyć merytorycznej weryfikacji czy zmianie rozstrzygnięcia, którego wniosek dotyczy. Cel taki mógł być przez zobowiązanego osiągnięty poprzez wniesienie zażalenia. Z prawa takiego zobowiązany jednak mimo prawidłowego pouczenia nie skorzystał. Na marginesie wyjaśnić jedynie należy, że bez wpływu na prawidłowość rozstrzygnięcia w sprawie niniejszej pozostaje przekonanie skarżącego wyrażone w uzasadnieniu skargi, że postępowanie egzekucyjne winno być "uznane za nieważne" lub na mocy art. 97 Kpa powinno zostać zawieszone do czasu wydania prawomocnego wyroku w sprawie skargi na decyzję ZUS z [...] sygn. akt [...], w [...] Wydziale Sądu Okręgowego. Powyższe nie może mieć wpływu na prawidłowość kontrolowanego rozstrzygnięcia, jak już bowiem wyżej wskazano kwestie związane z legalności prowadzonego wobec skarżącego postępowania egzekucyjnego wykraczają poza zakres postępowania przewidzianego w art. 113 § 2 Kpa, zainicjowanego wnioskiem skarżącego. Analogicznie zresztą jak podnoszone przez niego argumenty dotyczące powstania zaległości dochodzonych przez ZUS, a także nieprzesłania przez organ egzekucyjny kserokopii upomnień i tytułów wykonawczych. Z tych względów i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270) należało orzec jak w sentencji wyroku.