I SA/Lu 327/22
WyrokWSA w Lublinie2022-11-23
Skład orzekający: Halina Chitrosz-Roicka, Agnieszka Kosowska, Andrzej Niezgoda
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej, wydając decyzję o odmowie zwolnienia z obowiązku opłacania składek, musi należycie informować stronę o konieczności złożenia brakujących deklaracji rozliczeniowych oraz czy w przypadku naruszenia tego obowiązku organ powinien przywrócić termin na ich złożenie?Ratio decidendi
Organ administracji publicznej jest obowiązany do należytego i wyczerpującego informowania strony o okolicznościach prawnych i faktycznych mających wpływ na jej prawa i obowiązki, w tym o konieczności złożenia brakujących dokumentów. Naruszenie tego obowiązku, które uniemożliwiło stronie terminowe złożenie deklaracji, skutkuje koniecznością przywrócenia terminu na ich złożenie oraz ponownym rozpatrzeniem sprawy z uwzględnieniem, że deklaracje zostały złożone w terminie.Stan faktyczny
Skarżąca złożyła wniosek o zwolnienie z opłacania składek za okres marzec-maj 2020 r. ZUS odmówił zwolnienia za kwiecień 2020 r. z powodu niezłożenia w terminie deklaracji rozliczeniowej za ten miesiąc. Skarżąca tłumaczyła, że nie była świadoma konieczności złożenia kolejnych deklaracji po marcu 2020 r. oraz wskazała na spadek sprzedaży i objęcie kwarantanną. Sąd uchylił decyzję ZUS, wskazując na naruszenie obowiązku informowania strony. W ponownym postępowaniu ZUS odmówił przywrócenia terminu na złożenie deklaracji, co zostało zaskarżone do sądu.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję ZUS z dnia 11 maja 2022 r., decyzję ZUS z dnia 20 sierpnia 2020 r. oraz decyzję ZUS z dnia 27 kwietnia 2022 r. odmowną w przedmiocie przywrócenia terminu do złożenia dokumentów rozliczeniowych.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Chitrosz-Roicka (sprawozdawca) Sędziowie Asesor sądowy Agnieszka Kosowska, Sędzia WSA Andrzej Niezgoda Protokolant Starszy sekretarz sądowy Ewelina Piskorek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 listopada 2022 r. sprawy ze skargi I. Ł. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 11 maja 2022 r. nr 030000/71/124618/2020-1/WSA w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za kwiecień 2020 r. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 20 sierpnia 2020 r. znam 030000/71/103222/2020/ZPWWO oraz decyzję z dnia 27 kwietnia 2022 r. znak 030000/71/124618/2020-3-DC.
Zaskarżoną decyzją z dnia 11 maja 2022 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Gorzowie Wielkopolskim na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r. poz. 256, zw zm., dalej: "k.p.a.") oraz art. 31zq ust. 8 ustawy z dnia 2 marca 2020 r.
o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem
i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. 2021 poz. 2095 – dalej: "ustawa o COVID") – utrzymał w mocy decyzję z dnia 20 sierpnia 2020 r., znak 030000/71/103222/2020/ZPWWO, odmawiającą I. Ł. prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek należnych za kwiecień 2020 r.
W uzasadnieniu ZUS wskazał, że skarżąca w dniu 4 maja 2020 r. zwróciła się z wnioskiem o zwolnienie z opłacania składek za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r. Decyzją z 20 sierpnia 2020 r. ZUS odmówił prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek za kwiecień 2020 r. Skarżąca pismem z dnia 1 września 2020 r. zwróciła się o ponowne rozpatrzenie wniosku, wyjaśniając, że skoro składane deklaracje rozliczeniowe ulegają "klonowaniu", nie była świadoma obowiązku złożenia kolejnych deklaracji rozliczeniowych po złożeniu takowej w miesiącu marcu 2020 r. Poinformowała również, że prowadzi działalność o kodzie PKD 56.21.Z,
z której w miesiącu kwietniu 2020 r. zanotowała spadek sprzedaży o ponad 77%, natomiast w miesiącu maju 2020 r. – 57%.
Decyzją z dnia 17 września 2020 r. ZUS utrzymał w mocy decyzję z dnia 20 sierpnia 2020 r. Na tę decyzję skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, który ją uchylił wyrokiem z dnia 10 grudnia 2021 r., sygn. akt I SA/Lu 476/21.
ZUS w ramach ponownego rozpoznania sprawy pismem z dnia 9 marca 2022 r. w oparciu o art. 15zzzzzn2 ust. 2 ustawy COVID-19 skierował do skarżącej zawiadomienie wyznaczając 30-dniowy termin na możliwość złożenia wniosku
o przywrócenie terminu do złożenia dokumentów rozliczeniowych za miesiąc kwiecień 2020 r.
W dniu 11 kwietnia 2022 r. skarżąca złożyła wniosek o przywrócenie terminu do złożenia dokumentów rozliczeniowych za miesiąc kwiecień 2020 r., uzasadniając go tym, iż okres marzec-kwiecień 2020 r. był dla niej trudny z powodu braku zamówień, braku dochodu z prowadzonej działalności gospodarczej, stresu i sytuacji pandemicznej. Ponadto, została wraz z synem w kwietniu 2020 r. objęta kwarantanną, a sytuacja unormowała się na początku maja.
Decyzją z dnia 27 kwietnia 2022 r. ZUS w oparciu o art. 58 § 2 k.p.a. odmówił przywrócenia terminu, uznając że przyczyna uchybienia terminu ustała na początku maja 2020 r., zaś dokumenty rozliczeniowe za miesiąc kwiecień 2020 r. przy zachowaniu prawa do pozytywnego rozpatrzenia wniosku o zwolnienie można było składać w nieprzekraczalnym terminie do 30 czerwca 2020 r.
Argumentował, że zgodnie z art. 31zq ust. 3 ustawy o COVID warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, jest przesłanie deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych należnych za marzec, kwiecień i maj 2020 r. nie później niż do dnia 30 czerwca 2020 r., chyba że płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania. Zgodnie
z art. 47 ust. 2a ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 423) osoby prowadzące pozarolniczą działalność, opłacające składki wyłącznie za siebie lub osoby z nimi współpracujące są zwolnione z obowiązku składania deklaracji rozliczeniowej lub imiennych raportów miesięcznych za kolejny miesiąc, jeżeli w ostatnio złożonej deklaracji rozliczeniowej lub imiennym raporcie miesięcznym zadeklarowały do podstawy wymiaru składek:
1) na ubezpieczenia społeczne – kwotę w wysokości najniższej podstawy wymiaru składek dla osób prowadzących pozarolniczą działalność, obowiązującej je i osoby
z nimi współpracujące, zaś w przypadku osób, o których mowa w art. 18 wyłączenie z podlegania obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym ust. 1 ustawy z dnia
6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców – obowiązującej osoby z nimi współpracujące, z zastrzeżeniem ust. 2g;
2) na ubezpieczenie zdrowotne – kwotę w wysokości najniższej podstawy wymiaru określonej w art. 81 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2019 r. poz. 1373
z późn.zm.), obowiązującej je i osoby z nimi współpracujące i nie nastąpiła żadna zmiana w stosunku do miesiąca poprzedniego, z zastrzeżeniem ust. 2c.
Po ponownej analizie ZUS ustalił, że skarżąca nie była zwolniona ze składania deklaracji rozliczeniowych, a na jej koncie deklaracje za miesiąc kwiecień 2020 r. zaewidencjonowano w dniu 27 lipca 2020 r., tj. po 30 czerwca 2020 r.
W związku z korzystaniem przez skarżącą z tzw. "małego ZUS" była ona zobowiązana złożyć za styczeń 2020 r i luty 2020 r. ZUS DRA cz. II razem
z kompletem dokumentów rozliczeniowych z zakresem 1-39 z zachowaniem terminu na ich złożenie. Deklaracje DRA za styczeń 2020 r. i luty 2020 r. zostały złożone 8 maja 2020 r. Deklaracje ZUS DRA za marzec 2020 r. została złożona po terminie tj. 25 maja 2020 r., co spowodowało brak możliwości utworzenia systemowo dokumentów rozliczeniowych za kolejne miesiące.
Wobec powyższego ZUS nie mógł przyznać zwolnienia z opłacania należności za kwiecień 2020 r. w wysokości składek wynikających ze złożonej dokumentacji rozliczeniowej, ponieważ przekroczony został termin na jej złożenie, mimo tego iż – uwzględniając ustanie wskazanych przez skarżącą przeszkód – istniał wystarczający termin na dopełnienie tego wymogu do 30 czerwca 2020 r. Zatem organ I instancji słusznie odmówił prawa zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek za kwiecień 2020 r.
W skardze do Sądu skarżąca zarzuciła, że wydana przez ZUS decyzja jest niezgodna z wyrokiem Sądu, a ZUS stawia się ponad prawem.
W odpowiedzi na skargę ZUS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Na wstępie podkreślenia wymaga, że zaskarżona aktualnie decyzja ZUS została wydana w związku z prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 10 grudnia 2021 r. w sprawie o sygn. akt
I SA/Lu 476/21, którym uchylono wydaną wobec skarżącej zaskarżoną decyzję
o odmowie zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek należnych za kwiecień 2020 r.
W związku z powyższym Sąd orzekający w niniejszej sprawie jest zobowiązany podporządkować się regulacjom wynikającym z art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329, ze zm., zwanej dalej: "p.p.s.a."), w myśl którego orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, ale również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Istotne znaczenie ma też art. 153, zgodnie z którym ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Przez ocenę prawną rozumie się wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych
i sposobu ich stosowania w sprawie. Wskazania co do dalszego postępowania dotyczą natomiast sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych (B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2018, s. 496). Podkreślenia nadto wymaga, że pomimo użycia w art. 153 p.p.s.a. określenia orzeczenie, chodzi w tym przepisie nie o sentencję, lecz o jego uzasadnienie.
Związanie oceną prawną, o której mowa w art. 153 i art. 170 p.p.s.a. oznacza, że ani organ administracji, ani sąd administracyjny nie mogą w tej samej sprawie lub też rozpatrując to samo zagadnienie formułować nowych ocen prawnych, które pozostawałyby w sprzeczności z poglądem wcześniej wyrażonym w uzasadnieniu wyroku – mają obowiązek podporządkowania się mu w pełnym zakresie. Ocena prawna traci moc wiążącą tylko w przypadku zmiany prawa, zmian istotnych okoliczności faktycznych sprawy, zaistniałych po wydaniu wyroku, a także
w wypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia zawierającego przedmiotową ocenę.
Kontrola legalności obecnie zaskarżonej decyzji musi więc być dokonana
z uwzględnieniem stanowiska prawnego i wytycznych zawartych w uzasadnieniu wyżej wskazanego orzeczenia Sądu.
Trzeba mieć też na uwadze, że z art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika, iż Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami
i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Niezwiązanie zarzutami
i wnioskami skargi oznacza, że sąd administracyjny bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu, czynności czy bezczynności organu administracji publicznej.
Jednocześnie podkreślenia wymaga, że stosownie do art. 135 p.p.s.a. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w odniesieniu do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
Jak przyjmuje się w orzecznictwie, istotą konstrukcji ukształtowanej przepisem art. 135 p.p.s.a. jest powiązanie obowiązku sądu orzekania "w głąb sprawy"
z przesłanką niezbędności takiego rozstrzygnięcia dla jej końcowego załatwienia. Zatem wyeliminowanie z obrotu prawnego innego niż zaskarżone do sądu rozstrzygnięcie wchodzi w grę jedynie wówczas, gdy bez tego zabiegu załatwienie sprawy byłoby niemożliwe lub co najmniej utrudnione. Przepis art. 135 p.p.s.a. znajduje więc zastosowanie jedynie w razie uwzględnienia skargi. W takim wypadku podstawą do jego zastosowania będzie stwierdzenie, że akty lub czynności poprzedzające wydanie zaskarżonego aktu lub podjętej czynności naruszyły przepisy prawa materialnego lub procesowego. Innymi słowy warunkiem zastosowania art. 135 p.p.s.a. jest to, aby zaskarżony akt okazał się sprzeczny z prawem i to w stopniu uzasadniającym jego wzruszenie – art. 145 p.p.s.a. (por. wyrok NSA z dnia 5 stycznia 2022 r., I OSK 1762/19, CBOSA).
Powracając do meritum sprawy przypomnieć trzeba, że w wyroku I SA/Lu 476/21, którym uchylono wydaną wobec skarżącej decyzję o odmowie zwolnienia
z opłacania należności z tytułu składek należnych za kwiecień 2020 r. Sąd wskazał, iż doszło do naruszenia przepisu art. 9 k.p.a., którym to ustawodawca nałożył na organy administracji publicznej obowiązek należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego oraz czuwania nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące
w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, a to przez udzielanie im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Sąd stwierdził też, że
w następstwie złożenia wniosku z dnia 4 maja 2020 r. doszło do wszczęcia postępowania administracyjnego, w którym, kierując się zasadą informowania stron wyrażoną w art. 9 k.p.a., organ powinien był czuwać nad tym, aby na skutek nieznajomości prawa strona nie poniosła szkody. W tym celu, jak tego wymaga art. 9 k.p.a., organ powinien był – w rozsądnym terminie – udzielić skarżącej należytego
i wyczerpującego wyjaśnienia m.in. o okolicznościach prawnych, mogących mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków, a więc konkretnie wskazać, jakich dokumentów brakuje, aby wniosek strony mógł zostać rozpatrzony pozytywnie. Jak odnotował Sąd, w aktach rozpoznawanej sprawy brak jest dowodów, które mogłyby świadczyć o tym, aby organ próbował poinformować skarżącą, że bez złożenia brakujących deklaracji rozliczeniowych jej wniosek nie będzie pozytywnie rozpatrzony.
Dalej Sąd wskazał, że dokument rozliczeniowy za kwiecień wpłynął do organu 27 lipca 2020 r., tymczasem organ w swoich dość lakonicznych wyjaśnieniach traktuje go jako niebyły, nie odnosi się do jego merytorycznej treści, mimo iż strona tłumaczy, dlaczego uważała, że dokument ten wygeneruje się z systemu samoistnie
i wręcz nie wiedziała o jego niewygenerowaniu się, skoro złożyła deklarację za marzec 2020 r. Sąd zaznaczył nadto, że z uzasadnienia decyzji nie wynika w żaden sposób, dlaczego pomimo uzupełnienia przez stronę brakującej dokumentacji ZUS przed wydaniem decyzji w pierwszej instancji kompletnie tę okoliczność zignorował. Takie działanie zasadniczo godzi w interes prawny i faktyczny skarżącej, naruszając jednocześnie zasadę prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.) przez pominięcie istotnego dla sprawy materiału dowodowego oraz podważając zasadę prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jednostek do organów władzy publicznej (art. 8 § 1 k.p.a.). Brak udzielenia stronie przed dniem 30 czerwca 2020 r. wyjaśnienia, że warunkiem pozytywnego załatwienia wniosku jest złożenie brakującej deklaracji rozliczeniowej, zostało uznane za naruszenie przez organ wynikającego
z art. 9 k.p.a. obowiązku udzielania stronie niezbędnych wyjaśnień i wskazówek
z urzędu w celu ochrony strony przed negatywnymi konsekwencjami braku wiedzy co do obowiązującego prawa. Organ zobligowany był działać w sprawie wnikliwie
i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (art. 12 § 1 k.p.a.). W ocenie Sądu o słuszności stanowiska w kwestii obowiązku informowania przez organ wnioskodawcy o niezłożeniu wymaganego dokumentu i skutkach z tym związanych świadczy wprowadzanie przez ustawodawcę do ustawy o COVID przepisu art. 15zzzzzn2 ust. 1 i ust. 2, obowiązującego od 16 grudnia 2020 r.
Zdaniem Sądu, uchybienia w toku postępowania ze strony organu nie mogą negatywnie wpływać na prawa skarżącej, nawet jeżeli nie złożyła ona deklaracji
w wymaganym terminie. Dlatego przestrzeganie przez organ wskazanych
w niniejszym uzasadnieniu przepisów k.p.a. musi być dokonywane skrupulatnie, aby umożliwić zainteresowanym spełnienie warunków uzyskania zwolnienia. Co więcej Sąd podkreślił, że decyzja powinna zawierać uzasadnienie odpowiadające wymogom z art. 107 § 1 pkt 4 i § 3 k.p.a. Organ powinien wykazać w uzasadnieniu decyzji, dlaczego nie wziął pod uwagę ani złożonej w późniejszym czasie deklaracji, mimo tłumaczenia strony odnośnie przyczyn takiego stanu rzeczy, ani też argumentacji strony odnośnie okoliczności sprawy i jej przekonaniu o wygenerowaniu się dokumentów z systemu.
W rezultacie Sąd uznał, że wskazane naruszenie przez organ art. 7, 8 § 1, 9
i 10 § 1 k.p.a. mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Gdyby bowiem strona przed 30 czerwca 2020 r., czyli w okresie prawie dwumiesięcznym od dnia złożenia wniosku, została przez organ stosownie pouczona o obowiązku złożenia do tego dnia wymaganej deklaracji rozliczeniowej, miałaby możliwość usunięcia braków
i uzyskania przedmiotowego zwolnienia.
ZUS w ramach ponownego rozpoznania sprawy pismem z dnia 9 marca 2022 r. w oparciu o art. 15zzzzzn2 ust. 2 ustawy o COVID-19 skierował do skarżącej zawiadomienie, wyznaczając 30-dniowy termin na możliwość złożenia wniosku
o przywrócenie terminu do złożenia dokumentów rozliczeniowych za miesiąc kwiecień 2020 r. W dniu 11 kwietnia 2022 r. skarżąca złożyła wniosek o przywrócenie terminu do złożenia dokumentów rozliczeniowych za miesiąc kwiecień 2020 r., uzasadniając go tym, iż okres marzec-kwiecień 2020 r. był dla niej trudny z powodu braku zamówień, braku dochodu z prowadzonej działalności gospodarczej, stresu i sytuacji pandemicznej. Ponadto została wraz z synem w kwietniu 2020 r. objęta kwarantanną, a sytuacja unormowała się na początku maja.
Decyzją z dnia 27 kwietnia 2022 r. ZUS w oparciu o art. 58 § 2 k.p.a. odmówił przywrócenia terminu do złożenia dokumentów rozliczeniowych za miesiąc kwiecień 2020 r., stwierdzając, że przyczyna uchybienia terminu ustała na początku maja 2020 r. oraz, że dokumenty rozliczeniowe za miesiąc kwiecień 2020 r. przy zachowaniu prawa do pozytywnego rozpatrzenia wniosku o zwolnienie można było składać
w nieprzekraczalnym terminie do 30 czerwca 2020 r., tak więc skarżąca dysponowała wystarczającym czasem na ich terminowe złożenie. Pierwszoplanową kwestią jest w niniejszej sprawie skontrolowanie zgodności
z prawem wydanej w ponowionym postępowaniu decyzji pod kątem wykonania przez organ wskazań zawartych w prawomocnym wyroku tutejszego Sądu w sprawie
I SA/Lu 476/21 wydanego w tej samej sprawie, gdyż rozstrzygając ponownie sprawę organ, jak to już wyżej wskazano, zgodnie z art. 153 p.p.s.a. został związany oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania, zawartymi w tym wyroku (związanie to dotyczyło w szczególności kwalifikacji prawnej i zakresu uzupełniającego postępowania).
Z treści i uzasadnienia wydanej w ponowionym postępowaniu decyzji wynika, że organ błędnie zinterpretował ocenę prawną oraz nieprawidłowo zrealizował wytyczne sądu.
Z uzasadnienia wyroku w sprawie I SA/Lu 476/21 wynika, że "art. 15 zzzzzn2 wprowadzony nowelizacją ustawy o COVID zobowiązywał organ do poinformowania płatnika o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia deklaracji za kwiecień 2020 r."
Regulacja ta stanowi odstępstwo od art. 58 § 2 k.p.a., zgodnie z którym prośbę o przywrócenie terminu należy złożyć w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu.
Jednakże warunki i przesłanki przywrócenia terminu, o którym mowa w tym przepisie, należało ocenić nie przez pryzmat standardowego miernika staranności,
o którym mowa w art. 58 § 1 k.p.a., tylko tego, że nastąpiło to z winy organu, który przed wydaniem pierwszej decyzji w sprawie naruszył przepisy art. art. 7, 8 § 1, 9
i 10 § 1 i 107 § 1 pkt 4 i § 3 k.p.a., co stwierdzono w prawomocnym wyroku. W ten sposób organ odebrał skarżącej "szansę" na złożenie deklaracji w terminie. Gdyby bowiem przed 30 czerwca 2020 r., czyli w okresie prawie dwumiesięcznym od dnia złożenia wniosku, została ona przez organ stosownie pouczona o obowiązku złożenia do tego dnia wymaganej deklaracji rozliczeniowej, miałaby możliwość usunięcia braków i uzyskania przedmiotowego zwolnienia.
W perspektywie takiego istotnego naruszenia prawa (gwarancji) strony,
w sytuacji terminowego złożenia wniosku o przywrócenie terminu w trybie art. 15zzzzzn2 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy o COVID-19, obowiązkiem organu było uwzględnić wniosek i przywrócić termin do złożenia deklaracji za kwiecień 2020 r. Inna interpretacja godzi – w ocenie Sądu – bezpośrednio w istotę wyroku wydanego w tej sprawie i prowadzi do obejścia skutków stwierdzonych w nim naruszeń prawa. Negatywne rozpoznanie wniosku o przywrócenie terminu pozostawało zatem w ewidentnej sprzeczności ze stanowiskiem Sądu w sprawie I SA/Lu 476/21. Nie można podzielić poglądu ZUS, że skoro przepis art. 15zzzzzn2 ust. 3 ustawy o COVID-19 w odniesieniu do wniosku o przywrócenie terminu wydłużył czas na jego złożenie z 7 dni do 30 dni od ustania przyczyny uchybienia terminu, to
w niniejszej sprawie należało przyjąć brak przesłanek dla jego zastosowania, gdyż termin na złożenie stosownych dokumentów rozliczeniowych upływał 30 czerwca 2020 r., zaś przeszkody uniemożliwiające skarżącej dokonanie tej czynności ustały "na początku maja" 2020 r.
ZUS w toku ponownego rozpoznania sprawy, będąc związany stanowiskiem Sądu w sprawie I SA/Lu 476/21, w dalszym postępowaniu pominął dokonaną przez Sąd ocenę, iż organ ten nie udzielił przed dniem 30 czerwca 2020 r. wyjaśnienia, że warunkiem pozytywnego załatwienia wniosku jest złożenie brakującej deklaracji rozliczeniowej oraz że w aktach rozpoznawanej sprawy brak jest dowodów, które mogłyby świadczyć o podjęciu przez organ jakichkolwiek starań by poinformować skarżącą o związku pomiędzy brakiem deklaracji i sposobem rozpatrzenia wniosku.
Stwierdzając zatem naruszenie przez organ przepisów art. 153 p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a. (zasada praworządności), art. 10 k.p.a., art. 79a § 1 k.p.a. oraz art. 15zzzzzn2 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy o COVID-19, mające istotny wpływ na wynik sprawy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. należało uchylić zaskarżoną decyzję oraz stosownie do art. 135 p.p.s.a. decyzję ją poprzedzającą, a także decyzję z dnia 27 kwietnia 2022 r. odmawiającą przywrócenia terminu. Konsekwencja przedstawionej oceny prawnej jest taka, że w ponowionym postępowaniu organ przywróci stronie termin do złożenia deklaracji i merytorycznie załatwi sprawę przyjmując, że deklaracja została złożona w terminie.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło