I SA/Lu 333/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Danuta Małysz po rozpoznaniu w dniu 28 stycznia 2011r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. O. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie płatności dla gospodarstwa niskotowarowego postanawia - odmówić K. O. przyznania prawa pomocy. Uzasadnienie. Wnioskiem z dnia 6.12.2010r. /k-40-42/ skarżący K. O. wniósł o przyznanie mu prawa pomocy przez zwolnienie w całości od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W oświadczeniach zawartych we wnioski podał, że wraz z żoną uzyskuje dochody z gospodarstwa rolnego w kwocie łącznej około zł 500,00 miesięcznie, ma na utrzymaniu 2 córki w wieku około 1,5 i 3,5 miesiąca, rodzina posiada mieszkanie o powierzchni 26 m2 i gospodarstwo rolne o powierzchni 8,26 ha, ciągnik rolniczy oraz samochód Fita 126 P z 1995r. i nie ma innych zasobów ani oszczędności, a jej wydatki związane z bieżącym utrzymaniem to zł 60,00 za energię elektryczną, zakup butli gazu na 2 miesiące, zakup podstawowych produktów żywnościowych /większość żywności pochodzi w własnej produkcji/, do palenia używane jest drewno. Na wezwanie referendarza sądowego do uzupełnienia danych o stanie rodzinnym i majątkowym /k-45-46/, w trybie art.255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm./, zwanej dalej "ppsa", skarżący przedstawił /k-47-48/ wyciąg z rachunku bankowego prowadzonego na jego nazwisko w Banku Spółdzielczym w K. z wykazaną kwotą dostępnych środków na dzień 21.12.2010r. zł 7121,71, kopie faktur za dostawę wody za okresy od 9.01. do 22.03. i od 23.03. do 20.07.2010r. na łączną kwotę około zł 92,00, kopie blankietów opłat za prąd z terminami płatności 13.12.2010r. i 12.01.2011r. na – odpowiednio – zł 90,65 i zł 50,04, a nadto kopie potwierdzeń uiszczenia 4 rat należności podatkowych /zobowiązanie pieniężne/ za 2010r. w łącznej kwocie zł 276,00. Postanowieniem z dnia 28 grudnia 2010r. /k-51-53/ referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy. W sprzeciwie wniesionym, w terminie, od powyższego postanowienia /k-59/ skarżący podtrzymał swój wniosek. Wskazał, że zwracał się do biur adwokackich, gdzie poinformowano go, iż sporządzenie skargi kasacyjnej w sprawie wyniesie zł 2000,00, takiej zaś sumy nie jest w stanie zapłacić, gdyż otrzymane dopłaty zainwestował w gospodarstwo rolne. Podał nadto, że ma trudne warunki hodowli bydła – obornik musi wyrzucać ręcznie, sam też nosi wodę dla krów ze studni, w związku z czym podupadł na zdrowiu /kłopoty z kręgosłupem i lewym kolanem/ i "pokaźne sumy wydaje na leczenie". Do pisma dołączył /k-60/ kopię karty informacyjnej z pobytu w dniach 19-25.08.2010r. na oddziale neurologicznym SPZOZ w Ł., kopię zaświadczenia lekarskiego z dnia 9.12.2009r. oraz kopię wyniku usg stawu kolanowego z dnia 20.10.2010r. Ponadto, na wezwanie sądu /k-62/, w piśmie z dnia 24.01.2011r. /k-65/ skarżący wyjaśnił, że na potrzeby inne niż związane z codziennym utrzymaniem rodziny wydaje miesięcznie: na lekarstwa zł 140,00, na badanie kręgosłupa zł 450,00, dla dzieci na mleko zł 90,00, pampersy – zł 80,00, maści zapobiegawcze – zł 20,00, inne jego wydatki to: gaz – zł 50,00, woda – zł 60,00, węgiel w okresie zimowym – zł 100,00. Wyjaśnił nadto, że na paliwo do ciągnika wydaje rocznie około zł 5000,00. Do pisma dołączył /k-66/ oryginał faktury za wodę za okres 15.09.2010r. – 14.01.2011r. na kwotę zł 68,98, kopię faktury z dnia 21.01.2011r. na zakup niemal 400 l oleju napędowego /zł 1850,02/, kopię faktury z dnia 21.01.2011r. na zakup 0,5 t węgla /zł 445,00/, kopię faktury z dnia 7.04.2010r. za wykonanie w marcu 2010r. rezonansu magnetycznego /zł 450,00/ oraz kopie 3 faktur na zakup leków i podobnych środków z 19 i 20.01.2011r. na łączną kwotę zł 287,48. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Zasadą wynikającą z przepisów ppsa, w szczególności z jej art.199, jest, iż strona ponosi koszty postępowania związane z jej udziałem w sprawie. Aby jednak umożliwić realizację prawa do sądu osobom, które nie są w stanie takich kosztów ponieść, w ppsa przewidziana została instytucja prawa pomocy, które może polegać na zwolnieniu strony od ponoszenia kosztów sądowych oraz na ustanowieniu dla strony pełnomocnika w osobie adwokata lub radcy prawnego /także doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, co nie ma znaczenia w sprawie niniejszej; por.: art.244 § 1 ppsa/. Zgodnie z art.245 ppsa prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym /§ 1/, przy czym prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego /§ 2/, zaś prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego /§ 3/. Art.246 § 1 ppsa stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1/ w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2/ w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Analiza przywołanych przepisów nie nasuwa wątpliwości, że prawo pomocy jest wyjątkiem od zasady ponoszenia przez samą stronę kosztów związanych z jej udziałem w sprawie i przysługuje osobie, która rzeczywiście nie jest w stanie kosztów takich ponieść w całości lub w części. Uwzględniając przy tym, że ustawodawca uzależnia przyznanie prawa pomocy w mniejszym /częściowym/ zakresie od tego, że strona nie jest w stanie ponieść określonych kosztów bez uszczerbku koniecznego utrzymania dla siebie i rodziny, stwierdzić należy, że wszelkie środki ponad niezbędne na utrzymanie, o którym mowa, winny być przez stronę przeznaczone na poniesienie wymaganych kosztów. W sprawie niniejszej skarżący oświadczył lub wykazał, że w związku z utrzymaniem domu i rodziny ponosi wydatki na zakup energii elektrycznej, gazu, wody, dla dzieci mleka i pieluch, leków, przy czym średnio w skali miesiąca wydatki te wynoszą odpowiednio około: zł.50,00, zł 50,00, zł 18,00, zł 90,00 i zł 80,00, zł 140,00, a ponadto, że na zakup węgla na zimę wydaje około zł 100,00 miesięcznie, uiścił w 2010r. łącznie tytułem zobowiązania podatkowego zł 276,00, zakupił dnia 21.01.2011r. niemal 400 l oleju napędowego "do kanistra" za zł 1850,02. Jednocześnie z przedstawionych przez stronę oświadczeń i dowodów wynika, iż większość produktów żywnościowych pochodzi z własnego gospodarstwa rolnego, że gospodarstwo to przynosi dochód w kwocie około zł 500,00 miesięcznie oraz że dnia 21.12.2010r. skarżący posiadał na rachunku bankowym środki pieniężne w kwocie ponad zł 7000,00. W świetle powyższego brak jest, zdaniem sądu, podstaw do stwierdzenia, że skarżący nie tylko nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, ale nawet że nie jest w stanie ponieść niektórych kosztów, jak w szczególności kosztów związanych z zapewnieniem sobie profesjonalnej pomocy prawnej wymaganej do sporządzenia skargi kasacyjnej. Łączne wydatki miesięczne rodziny, na które powołał się skarżący, w tym na leczenie i środki lecznicze, wynoszą – jak wskazano wyżej – około zł 550,00 /uwzględniając okres zimowy i konieczność zakupu opału/, co w przybliżeniu równoważy się z kwotą dochodów pochodzących z gospodarstwa rolnego. Nawet więc przy uwzględnieniu, że w styczniu 2011r., już po otrzymaniu wezwania do przedstawienia dodatkowych wyjaśnień o stanie majątkowym, skarżący dokonał zakupu "do kanistra" znacznej ilości oleju napędowego, pozostała do jego dyspozycji kwota środków pieniężnych umożliwia mu uiszczenie wymaganego w sprawie wpisu od skargi kasacyjnej /zł 100,00/ oraz uiszczenie należności profesjonalnemu pełnomocnikowi za sporządzenie skargi kasacyjnej. Kwota zł 450,00 za wykonanie rezonansu magnetycznego uiszczona została najpóźniej w kwietniu 2010r., w związku z tym nie ma znaczenia dla oceny obecnych możliwości finansowych strony. Dla oceny tych okoliczności nie mają również, same w sobie, rozpoznane u skarżącego schorzenia, wykazane zaś stałe wydatki na leczenie zostały uwzględnione. Biorąc powyższe pod uwagę orzeczono, jak na wstępie.