I SA/Lu 333/18

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Anna Puton-Mazurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 8 sierpnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. P. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, w terminie do jego opłacenia, skarżąca pismem z dnia 16 maja 2018 r. zwróciła się o zwolnienie od tej opłaty. Następnie na wezwanie sądu skarżąca nadesłała wypełniony urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym zaznaczyła, że domaga się zwolnienia od kosztów sądowych. W oświadczeniu złożonym na urzędowym formularzu skarżąca podała, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem i dwojgiem dzieci. Oświadczyła, że w skład jej majątku wchodzi dom o pow. [...] m2 (wartości ok. [...] zł), działka rolna o pow. [...] ha oraz udział w [...] części domu o pow. [...] m2 (o wartości ok. [...] zł), zamieszkały przez jej rodziców. Skarżąca wskazała, że nie posiada żadnych zasobów finansowych, natomiast do jej majątku ruchomego należy samochód osobowy marki [...] (o wartości [...] zł). Na dochód rodziny w łącznej kwocie [...] zł składa się wynagrodzenie za pracę męża w wysokości [...] zł, wynagrodzenie za pracę skarżącej [...] zł oraz kwota świadczenia wychowawczego [...] zł. Natomiast na miesięczne koszty utrzymania rodziny w wysokości [...] zł wskazane przez skarżącą w urzędowym formularzu składają się wydatki ponoszone na opłacenie podatku rolnego, mediów, rat kredytowych, rat do urzędu skarbowego, ubezpieczenia, zakup paliwa i obiadów dla córki. Na wezwanie referendarza strona nadesłała dodatkowe dokumenty źródłowe. Referendarz sądowy stwierdził, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r., poz. 1302), zwanej dalej p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy następuje w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych jest żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach - z jednej strony z uwzględnieniem wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej zaś strony z uwzględnieniem jej możliwości finansowych. Na obecnym etapie postępowania do wymaganych kosztów sądowych należy wpis sądowy od wniesionej skargi w kwocie 500 złotych - § 2 ust. 3 pkt 12 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.). Pozostałe ewentualne koszty sądowe, /za wyjątkiem wpisu sądowego od potencjalnej skargi kasacyjnej, który wynosi połowę wpisu sądowego od skargi/, tj. opłata kancelaryjna za odpis orzeczenia z uzasadnieniem, opłata sądowa od zażalenia, nie przekroczą każdorazowo kwoty 100 zł - § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych (Dz.U. Nr 221, poz. 2192) i § 2 ust. 1 pkt 7 i § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Porównując wielkość wymienionych obciążeń finansowych do sytuacji materialnej skarżącej stwierdzić należy, że w sprawie nie zachodzą przesłanki z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., warunkujące przyznanie prawa pomocy w częściowym zakresie przez zwolnienie od kosztów sądowych. Zwolnienie od kosztów sądowych oznacza, że ciężar tych kosztów w zakresie objętym prawem pomocy poniesie zamiast strony budżet państwa, czyli faktycznie inni obywatele. Dlatego też, stanowiąca pomoc państwa instytucja przyznania prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych powinna być stosowana wobec osób, które ze względu na szczególnie trudną sytuację materialną nie mogą ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (np. osób bezrobotnych, bez majątku, bez stałych źródeł dochodów). Przedstawiona w urzędowym formularzu sytuacja materialna skarżącej i jej rodziny nie jest wyjątkowo trudna. Skarżąca posiada majątek nieruchomy - dom o pow. [...] m2 i udział w [...] części domu o pow. [...] m2, nieruchomość rolną o pow. [...] ha, a także ruchomy – samochód osobowy o wartości ok. [...] zł. Mąż skarżącej uzyskuje dochody z tytułu wynagrodzenia za pracę - [...] zł za marzec 2018 r., [...] zł za kwiecień 2018 r., [...] zł za maj 2018 r., [...] zł za czerwiec 2018 r. (kwoty wynagrodzenia netto przekazywane na rachunek bankowy nr [...]). Skarżąca osiąga dochody z tytułu pracy w [...] S.A. w [...] (praca w wymiarze [...] etatu) w kwocie [...] zł netto oraz z tytułu pracy w [...] S.A. w [...] ( na stanowisku specjalisty ds. kredytów) w wymiarze [...] etatu) w kwocie [...] zł netto (powyższe wynika z rachunku bankowego o nr [...]). Na wymieniony rachunek wpływa również świadczenie wychowawcze w kwocie [...] zł miesięcznie. Oceniając możliwości płatnicze skarżącej nie można pominąć, że jej mąż prowadzi działalność gospodarczą w zakresie pośrednictwa finansowego i według zeznania podatkowego PIT-36/PITB za 2017 r. osiągnął przychód w wysokości [...] zł (dochód [...] zł). Okoliczności prowadzenia działalności gospodarczej przez męża skarżąca nie wykazała w urzędowym formularzu, wbrew spoczywającemu na niej jako na osobie ubiegającej się o prawo pomocy, obowiązku należytej staranności w wykazywaniu swojej sytuacji materialnej. W ocenie referendarza skarżąca powinna była ujawnić powyższy fakt, nawet jeżeli działalność gospodarcza aktualnie przynosi straty, dla oceny zdolności płatniczych znaczenie ma bowiem nie tylko osiąganie dochodu, ale również wielkość uzyskiwanego przychodu. Podnieść również należy, że analiza nadesłanych na wezwanie wyciągów z rachunków bankowych nie potwierdza, że skarżąca nie posiada środków na opłacenie kosztów sądowych. Na koncie bankowym o nr [...], na które wpływa wynagrodzenie skarżącej z tytułu pracy i świadczenie wychowawcze, na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku o prawo pomocy, tj. na 30 kwietnia 2018 r. stan konta wyniósł [...] zł. Skarżąca nie jest posiadaczem tego konta (posiadaczem jest J. P.), jednak jak wynika z jej pisma z dnia z dnia 24 lipca 2018 r. ma upoważnienie do dysponowania znajdującymi się na koncie środkami finansowymi. Analiza wyciągu bankowego potwierdza, że skarżąca dysponuje kartą płatniczą do tego konta, dokonuje za jej pomocą transakcji finansowych (zapłata za zakupy, wypłata gotówki, zleca dyspozycje przelewu, w tym na konto męża skarżącej w dniu 22 maja 2018 r. przelana została kwota [...] zł). Mając powyższe na uwadze, stwierdzić należy, że sytuacja materialna skarżącej nie uprawnia do uznania jej za osobę ubogą. Skarżąca posiada majątek nieruchomy i ruchomy, rodzina uzyskuje stałe dochody, skarżąca ma również możliwość pracy w większym wymiarze, co zwiększyłoby jej dochody. Okoliczność, że skarżąca spłaca kredyty, nie przemawia za udzieleniem prawa pomocy. Zobowiązania prywatnoprawne (umowy kredytu, umowy pożyczki) nie mają pierwszeństwa przed zobowiązaniami publicznoprawnymi, do których należą koszty wszczętego przez stronę postępowania sądowoadministracyjnego. Koszty sądowe nie mogą być stawiane na ostatnim miejscu pod względem kolejności ich zaspokajania. Wobec niewykazania przez skarżącą przesłanek z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., należało odmówić przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. Z tych względów oraz na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono, jak na wstępie.