I SA/Lu 336/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Andrzej Niezgoda po rozpoznaniu w dniu 9 października 2023 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi R. M. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 13 kwietnia 2023 r. nr 726/2023 w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek p o s t a n a w i a I. stwierdzić niewłaściwość Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie do rozpoznania skargi; II. przekazać skargę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie jako właściwemu miejscowo. Skarżący - R. M. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 13 kwietnia 2023 r. odmawiającą umorzenia należności z tytułu składek. Skarga została nadana z adresu ukraińskiego, wobec czego skarżący został wezwany do ustanowienia pełnomocnika do doręczeń mającego miejsce zamieszkania lub siedzibę w Polsce. Skarżący w odpowiedzi złożył pełnomocnictwo do doręczeń dla Ł. S.. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Stosownie do art. 13 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.; dalej zwana "P.p.s.a") wojewódzkie sądy administracyjne właściwe są we wszystkich sprawach sądowoadministracyjnych, dla których nie jest zastrzeżona właściwość Naczelnego Sądu Administracyjnego. Przepis art. 13 § 2 określa właściwość miejscową tych sądów, przyjmując, że do rozpoznania sprawy właściwy jest ten wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. Z treści natomiast art. 13 § 3 P.p.s.a. wynika możliwość ustanawiania przez Prezydenta RP w drodze rozporządzenia wyjątków od ogólnych zasad dotyczących właściwości. Taki wyjątek został ustanowiony w § 1 pkt 1 ww. rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 22 lutego 2017 r. w sprawie przekazania rozpoznawania innym wojewódzkim sądom administracyjnym niektórych spraw z zakresu działania Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej, Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (Dz. U. z 2020 r., poz. 1773 ze zm.) Zgodnie z treścią § 1 pkt 2 ww. rozporządzenia rozpoznawanie spraw z zakresu działania Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych dotyczących umorzenia, odroczenia terminu płatności lub rozłożenia na raty należności z tytułu składek, o których mowa w art. 28 i art. 29 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2021 r. poz. 423) przekazuje się wojewódzkim sądom administracyjnym, na których obszarze właściwości strona skarżąca zamieszkuje lub ma siedzibę. Z treści zaskarżonej decyzji z dnia 13 kwietnia 2023 r. wynika, że skarżący w przeszłości prowadził działalność gospodarczą w Polsce i z tego tytułu podlegał obowiązkowi opłacania składek. Adres skarżącego w K. ul. Ł. [...] [...] na Ukrainie wynika z koperty załączonej do jego pisma skierowanego do ZUS Oddział w Biłgoraju, inicjującego postępowanie zakończone zaskarżona decyzją, które wpłynęło do organu 2 lutego 2023 r. Skarga na decyzję z dnia 13 kwietnia 2023 r. datowana na 8 maja 2023 r., wpłynęła do organu tego dnia. Do skargi dołączona jest koperta ze wskazanym adresem na Ukrainie z ukraińskimi znaczkami pocztowymi z odciśniętą pieczęcią wskazującą na nadanie w I.-F.. W piśmie okólnym do ZUS datowanym na 8 lutego 2023 r. adres w B. przy ul. [...], podany został przez skarżącego jako adres do korespondencji, obok adresu elektronicznego. W treści zarówno wskazanego wyżej pisma z dnia 2 lutego 2023 r., jak skargi z dnia 8 maja 2023 r. skarżący podnosi, że znajduje się na Ukrainie i nie ma możliwości wyjazdu za granicę. Opiekuje się matką, jest bezrobotny i nie prowadzi działalności gospodarczej. Zaskarżona w niniejszej sprawie decyzja ZUS została zatem wydana wobec podmiotu mającego miejsce zamieszkania poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej. R. M. zamieszkuje bowiem w K. na terytorium Ukrainy. Zatem w sytuacji zamieszkiwania obecnie przez skarżącego na terytorium Ukrainy do ustalenia właściwości miejscowej wojewódzkiego sądu administracyjnego nie ma zastosowania ww. rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 22 lutego 2017 r. Należy bowiem zauważyć, że na podstawie przepisów przedmiotowego rozporządzenia nie sposób ustalić żadnego z wojewódzkich sądów administracyjnych, jako właściwego do rozpoznania sprawy, gdyż skarżący mieszka na Ukrainie. Rozporządzenie nie przewiduje sytuacji podmiotów niemających miejsca zamieszkania lub siedziby na terytorium RP. Jednocześnie, pomimo modyfikacji właściwości ogólnej wskazanej w przepisach P.p.s.a. poprzez ww. rozporządzenie w sprawach dotyczących decyzji ZUS wykluczyć należy sytuację pozbawienia podmiotu bez miejsca zamieszkania na terytorium RP możliwości kontroli decyzji przez sąd administracyjny tylko wobec faktu, że ww. rozporządzenie nie zawiera stosownych w tym zakresie regulacji (tj. nie przewiduje przepisów o właściwości miejscowej sądu, w przypadku skargi złożonej przez podmiot posiadający siedzibę za granicą). W takiej sytuacji do określenia właściwości miejscowej wojewódzkiego sądu administracyjnego nie będzie miał zastosowania przepis ww. rozporządzenia Prezydenta Rzeczpospolitej, wydanego na podstawie art. 13 § 3 P.p.s.a., ale zasada wynikająca z § 2 powołanej ustawy. Jak wskazano wyżej, zaskarżona decyzja została wydana przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Rzeszowie. Stosownie do treści art. 66 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2022 r. poz. 1009 z późn. zm.) Zakład Ubezpieczeń Społecznych jest państwową jednostką organizacyjną i posiada osobowość prawną. Siedzibą Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jest miasto stołeczne Warszawa. Zgodnie więc z literalnym brzmieniem art. 13 § 2 P.p.s.a., sądem właściwym do rozpoznania skargi na akty wydane przez ZUS jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Z powyższego wynika, że niniejsza sprawa musi być rozpoznawana zgodnie z przytoczonymi powyżej ogólnymi zasadami co do właściwości miejscowej wojewódzkich sądów administracyjnych. Zgodnie z treścią art. 59 § 1 P.p.s.a. jeżeli do rozpoznania sprawy właściwy jest inny sąd administracyjny, sąd, który stwierdzi swą niewłaściwość, przekaże sprawę właściwemu sądowi administracyjnemu. W zaistniałej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie z powodów przytoczonych powyżej za zasadne uznał stwierdzenie swojej niewłaściwości miejscowej i przekazanie sprawy sądowi właściwemu miejscowo, tj. Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.