I SA/Lu 343/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Erwin Srebrny po rozpoznaniu w dniu 18 lipca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M.I.D na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] 2008 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia kosztów egzekucyjnych - w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych; postanawia odmówić M.I.D przyznania prawa pomocy. M.I.D. wezwana do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 100 zł od wniesionej skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w przedmiocie umorzenia kosztów egzekucyjnych w zakreślonym terminie do jego uiszczenia złożyła na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia w całości od kosztów sądowych. Rozpoznając złożony wniosek referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie stwierdził co następuje: Złożony wniosek nie może zasługiwać na uwzględnienie z uwagi na brak przesłanek do zastosowania wobec skarżącej instytucji prawa pomocy. Z uzasadnienia złożonego wniosku wynika, iż wnioskodawczyni jest jedyną żywicielką rodziny. Wciąż jest poddawana zabiegom rehabilitacyjnym po przebytym wypadku samochodowym. Mąż wnioskodawczyni w dalszym ciągu jest pod opieką medyczną z uwagi na przebyty uraz w grudniu 2007 r. Po dokonaniu opłat i potrąceniu stałych obciążeń wnioskodawczyni nie pozostaje na bieżące utrzymanie. Często jest zmuszana do korzystania z drobnych pożyczek od rodziców lub teściów. Wnioskodawczymi pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z mężem i dzieckiem. Majątek jej wspólnego gospodarstwa stanowi własnościowe spółdzielcze mieszkanie o powierzchni [...] m2 , dwie działki gruntu o powierzchni [...] i [...] arów oraz garaż o powierzchni [...] m2. Z urzędowego formularza wynika, iż wynagrodzenie skarżącej wynosi [...] zł netto. Jej wynagrodzenie jest obciążone spłatą pożyczki z funduszu socjalnego w wysokości 555 zł. Pozostałe miesięczne koszty utrzymania z tytułu opłat (czynsz, gaz, energia elektryczna, media) wynoszą [...] zł. Opłaty za telefony stacjonarny i komórkowy wynoszą odpowiednio około [...] i [...] zł. Opłaty z tytułu zawartych ubezpieczeń (P., H.) wynoszą łącznie [...] zł. Natomiast koszty opieki medycznej skarżąca wykazała w wysokości 500 zł. Odnosząc się do podanej w uzasadnieniu sytuacji finansowej strony skarżącej należy podnieść, iż zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej "ppsa" statuuje w postępowaniu sądowoadministracyjnym zasadę zgodnie, z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie chyba, że przepis szczególny stanowi inaczej. Oznacza to, że każda ze stron postępowania sądowoadministracyjnego, co do zasady ponosi koszty swojego udziału w postępowaniu przed sądem administracyjnym chyba, że przepis szczególny zwalnia ją od tego obowiązku. W przedmiotowej sprawie brak jest unormowania prawnego, które zwalniało by stronę skarżącą od obowiązku ponoszenia kosztów postępowania. Udzielenie prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest formą dofinansowania z budżetu Państwa i powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ppsa przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w ww. przepisie, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Minimum socjalne dla osoby w rodzinie wynosi, zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej ( Dz.U. Nr 64, poz. 593 ) 351 zł na osobę. Na stronie spoczywa ciężar wykazania, że znajduje się ona w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie Sądu (bądź referendarza sądowego) w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę wykazane. Z uwagi na przedmiot postępowania, koszty sądowe związane z niniejszym postępowaniem sądowoadministracyjnym, które skarżąca zobowiązana jest ponieść obecnie sprowadzają się do wpisu stałego od wniesionej skargi w kwocie 100 zł (§ 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. Nr 221, poz. 2193). Do kosztów tego postępowania należy zaliczyć również inne ewentualne koszty sądowe (zażalenie, opłata kancelaryjna za odpis orzeczenia z uzasadnieniem, potencjalny wpis od skargi kasacyjnej), które mogą ale nie muszą wystąpić na późniejszym etapie postępowania, a nie przekroczą każdorazowo kwoty 100 zł ( § 2 ust. 1 pkt 7, § 3 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi; § 1 i § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych – Dz.U. Nr 221, poz. 2192). Zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach – z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu z drugiej strony jej możliwości finansowych. W ocenie referendarza sądowego uiszczenie przez wnioskodawczynię wpisu sądowego od wniesionej skargi w wysokości 100 zł nie spowoduje braku możliwości zapewnienia jej oraz członkom rodziny minimum warunków socjalnych. Z urzędowego formularza nie wynika również, iż zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Dotyczy to również pozostałych kosztów sądowych, które mogą ale nie muszą wystąpić na dalszym etapie postępowania, ponadto nie muszą być one wydatkowane już na tym etapie postępowania sądowoadministracyjnego. Taka ocena wynika przede wszystkim z analizy dochodów wnioskodawczyni jak również z faktu uzyskiwania pomocy finansowej od rodziny. Możliwość partycypowania w kosztach procesu może nastąpić również kosztem ograniczenia niekoniecznych wydatków związanych z utrzymaniem. Biorąc pod uwagę powyższe, działając art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, należało orzec jak na wstępie.