I SA/Lu 346/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie: Przewodniczący – Asesor sądowy WSA Jakub Polanowski po rozpoznaniu w dniu 4 lipca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi S. D. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Lublinie z dnia 14 maja 2024 r., znak: SOC/15/020094596, w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania o prawo do renty socjalnej zakończonego decyzją Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Lublinie z 3 sierpnia 2009 r., znak: SOC-384759/- postanawia: odrzucić skargę. S. D. (dalej: skarżący) wniósł do Sądu skargę na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Lublinie z 14 maja 2024 r., znak: SOC/15/020094596, odmawiającą zmiany prawomocnej decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Lublinie (dalej: organ, organ rentowy) z 3 sierpnia 2009 r., znak: SOC-384759/-, w przedmiocie renty socjalnej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie, z uwagi na to, że sprawa nie podlega kognicji sądów administracyjnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu. Stosownie do art. 184 Konstytucji RP, Naczelny Sąd Administracyjny oraz inne sądy administracyjne sprawują, w zakresie określonym w ustawie, kontrolę działalności administracji publicznej. Podkreślenia wymaga, że szczegółowy zakres i zasady tej kontroli wskazują przepisy ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej: p.p.s.a.). Zgodnie z art. 3 § 2 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej orzekając w sprawach skarg na wymienione w tym przepisie formy działania administracji publicznej, względnie bezczynność lub przewlekłość postępowania prowadzonego przez organ administracji publicznej. Należy jednak zauważyć, że sądy administracyjne nie są właściwe w tych sprawach, w których ustawa przyznaje właściwość sądom powszechnym. Skarga wniesiona w takiej sprawie podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., albowiem dotyczy sprawy nienależącej do właściwości sądu administracyjnego. W rozpoznawanej sprawie przedmiotem zaskarżenia jest decyzja organu rentowego z 14 maja 2024 r., znak: SOC/15/020094596, odmawiającą wznowienia postępowania zakończonego prawomocną decyzją organu z 3 sierpnia 2009 r., znak: SOC-384759/-, w przedmiocie renty socjalnej. Zauważyć należy, że w myśl art. 83 ust. 1 pkt 4 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 497 ze zm.; dalej: u.s.u.s.) Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej: ZUS) wydaje decyzje w zakresie indywidualnych spraw dotyczących ustalania uprawnień do świadczeń z ubezpieczeń społecznych. Przy tym art. 83 ust. 2 u.s.u.s. wskazuje, że od decyzji ZUS przysługuje odwołanie do właściwego sądu w terminie i według zasad określonych w przepisach ustawy z 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 1550 ze zm.). Wyjątki od tej zasady zostały wyczerpująco wskazane w art. 83 ust. 4 u.s.u.s., który stanowi, że od decyzji przyznającej świadczenie w drodze wyjątku oraz od decyzji odmawiającej przyznania takiego świadczenia, a także od decyzji w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, odwołanie, o którym mowa w ust. 2, nie przysługuje. Natomiast stronie przysługuje wówczas prawo do wniesienia wniosku do Prezesa ZUS o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w ustawie z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572). Wskazać zatem trzeba, że w świetle powołanych wyżej przepisów u.s.u.s., w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych właściwe są – co do zasady – sądy powszechne, przy czym ustawa ta wskazuje wyjątki w tym zakresie – w cytowanym art. 83 ust. 4 u.s.u.s. Nie ulega jednak wątpliwości, że do wyjątków tych nie należą sprawy o uprawnienia emerytalne i rentowe, w tym dotyczące renty socjalnej. Od decyzji ZUS w sprawach z zakresu renty socjalnej, wydanej zarówno w trybie zwykłym, jak i w trybie nadzwyczajnym (w tym w trybie wznowienia postępowania), przysługuje odwołanie do sądu powszechnego, z wyłączeniem właściwości sądów administracyjnych. Dlatego też od wszelkich orzeczeń administracyjnych wydanych w zakresie rozpoznawanej sprawy przysługuje odwołanie do sądu powszechnego, a nie przysługuje skarga do sądu administracyjnego, o czym organ rentowy prawidłowo pouczył skarżącego w zaskarżonej decyzji. Z tych względów Sąd odrzucił skargę, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a.