I SA/Lu 35/09
PostanowienieWSA w Lublinie2010-04-12
Skład orzekający: Anna Puton-Mazurkiewicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wniosek o zmianę postanowienia w przedmiocie przyznania prawa pomocy, złożony wskutek zmiany okoliczności sprawy (pogorszenia sytuacji majątkowej), może zostać uwzględniony, jeśli skarżący nie wykazał braku możliwości poniesienia kosztów sądowych bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny?Ratio decidendi
Wniosek o zmianę postanowienia w przedmiocie przyznania prawa pomocy, złożony wskutek zmiany okoliczności sprawy, może zostać uwzględniony, jeśli strona wykaże, że jej sytuacja majątkowa uległa pogorszeniu w stosunku do stanu poprzednio rozpoznawanego, a w związku z tym nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W przypadku zwolnienia od kosztów sądowych, żądanie to jest traktowane jako żądanie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym.Stan faktyczny
Skarżący J. G. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 23 marca 2009r. przyznał częściowe prawo pomocy (zwolnienie od wpisu), ale odmówił w pozostałym zakresie. Po oddaleniu skargi przez WSA, pełnomocnik skarżącego złożył kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy. Referendarz odmówił zmiany poprzedniego postanowienia. Następnie pełnomocnik ponownie wystąpił o zmianę postanowienia z dnia 23 marca 2009r., powołując się na zmianę okoliczności sprawy – pogorszenie sytuacji majątkowej i finansowej.Rozstrzygnięcie
Zmieniono postanowienie referendarza sądowego z dnia 23 marca 2009r. w punkcie II, w ten sposób, że przyznano J. G. prawo pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od kosztów sądowych.Pełny tekst orzeczenia
Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie - Anna Puton-Mazurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 12 kwietnia 2010r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od września do grudnia 2002r. w zakresie wniosku o zmianę wskutek zmiany okoliczności sprawy postanowienia referendarza sądowego z dnia 23 marca 2009r. w punkcie II odmawiającym przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie postanawia: zmienić postanowienie referendarza sądowego z dnia 23 marca 2009r. w punkcie II, w ten sposób, że przyznać J. G. prawo pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od koszów sądowych.
Wnioskiem o przyznanie prawa pomocy z dnia 16 lutego 2009r., złożonym na urzędowym formularzu, skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 23 marca 2009r. referendarz sądowy w punkcie I postanowienia przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie w całości od wpisu sądowego od wniesionej skargi, w punkcie II odmówił przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Od powyższego postanowienia nie wniesiono sprzeciwu. Wyrokiem z dnia 27 maja 2009r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił wniesioną przez stronę skargę. Pełnomocnik skarżącego wraz ze skargą kasacyjną od w/w wyroku złożył kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy skarżącemu w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 21 sierpnia 2009r. referendarz sądowy odmówił zmiany postanowienia z dnia 23 marca 2009r. w przedmiocie prawa pomocy.
Wnioskiem z dnia 8 marca 2010r. pełnomocnik skarżącego zwrócił się po raz kolejny o zmianę postanowienia z dnia 23 marca 2009r. w przedmiocie prawa pomocy uzasadniając wniosek zmianą okoliczności sprawy – pogorszeniem sytuacji majątkowej i finansowej. Pełnomocnik skarżącego wezwany do uzupełnienia jego braków – wypełnienia i podpisania urzędowego formularza wniosku przez skarżącego - w zakreślonym terminie uzupełnił braki. Jak wynika z urzędowego formularza wniosku z dnia 29 marca 2010r. skarżący domaga się zwolnienia od kosztów sądowych motywując wniosek znacznym pogorszeniem swojej sytuacji materialnej.
Referendarz sądowy stwierdził, co następuje:
Stosownie do art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Przez pojęcie "zmiany okoliczności sprawy" należy rozumieć wszelkie zmiany występujące w okolicznościach faktycznych sprawy i obowiązującym prawie. Strona musi jednak wykazać, że w jej sytuacji nastąpiły takie zmiany, które uzasadniają zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia. Biorąc powyższe pod uwagę, wniosek o przyznanie prawa pomocy z dnia 8 marca 2010r., uzupełniony 29 marca 2010r., należało potraktować jako wniosek o zmianę, wskutek zmiany okoliczności sprawy, postanowienia referendarza sądowego z dnia 23 marca 2009r. w pkt II odmawiającym przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie.
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych jest żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.).
W ocenie referendarza sądowego strona wykazała, iż jej sytuacja materialna uległa pogorszeniu w stosunku do tej, która była przedmiotem rozpoznania referendarza w dniu 23 marca 2009r., a następnie 21 sierpnia 2009r., a w związku z tym nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych występujących na obecnym etapie postępowania sądowego, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Skarżący nadal pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i trojgiem dzieci, a źródłem utrzymania rodziny jest wynagrodzenie za pracę żony w kwocie [...] zł brutto oraz zasiłki rodzinne na dzieci w kwocie [...] zł. Skarżący nie pracuje, a wszystkie składniki majątkowe związane z wcześniejszym prowadzeniem działalności gospodarczej zostały zajęte. Jak wykazała strona w urzędowym formularzu wniosku o prawo pomocy, obecnie nie posiada żądnych zasobów pieniężnych, ani żadnych przedmiotów wartościowych powyżej 3000 euro. Strona w urzędowym formularzu wniosku o prawo pomocy z 6 sierpnia 2009r. wykazała m.in., iż posiada zasoby pieniężne w kwocie [...] zł jako kaucję złożoną w Sądzie Okręgowym w [...]. Środki te w związku ze zwolnieniem kaucji zostały przeznaczone na spłatę części kredytu bankowego w dniu 3 lipca 2009r. Znaczącej zmianie uległa sytuacja finansowa strony, przede wszystkim ze względu na zwiększenie wymagalnych długów. Dowodem na pogorszenie sytuacji finansowej są załączone do wniosku tytuły wykonawcze wystawione po rozpoznaniu pierwszego wniosku o prawo pomocy: zawiadomienie z dnia 2 czerwca 2009r. o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego na kwotę łączną [...] zł; tytuł wykonawczy z 25 maja 2009r. na kwotę należności głównej – [...] zł; zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego bankiem z 5 listopada 2009r. na kwotę [...] zł. Nowe długi wiążą się również z wezwaniami do zapłaty związku z przedterminowym rozwiązaniem umowy leasingu na kwotę [...] zł oraz wezwaniami do zapłaty w związku z zaległościami w opłatach za usługi telekomunikacyjne.
Reasumując powyższe, wskutek zmiany okoliczności sprawy, zasadne jest przyznanie stronie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych występujących na obecnym etapie postępowania.
Z tych względów oraz na podstawie art. 165, art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 i § 3 p.p.s.a., orzeczono jak w postanowieniu.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło