I SA/Lu 359/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Czajecka-Szpringer, Sędziowie WSA Małgorzata Fita, NSA Irena Szarewicz-Iwaniuk (sprawozdawca), Protokolant Referent stażysta Julita Urbaś, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 30 września 2009 r. sprawy ze skargi M. B. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zarzutów na prowadzenie egzekucji administracyjnej I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz M. B. kwotę [...] tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Skarbowej, działając na podstawie art. 138 §1 pkt 2 i art. 105 kpa w zw. z art. 18 oraz art. 33 pkt 1,2 i 10 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, po rozpatrzeniu zażalenia M. B. na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] Nr [...] odmawiającego uznania wniesionych zarzutów na postępowanie egzekucyjne (tyt. wyk. [...]) obejmującego należności z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2000r. i umarzające jako bezprzedmiotowe postępowanie w zakresie wstrzymania postępowania egzekucyjnego – uchylił w całości postanowienie organu egzekucyjnego i umorzył postępowanie pierwszej instancji jako bezprzedmiotowe. Podstawą powyższego rozstrzygnięcia było ustalenie przez organ odwoławczy, że pełnomocnictwo z dnia 24 listopada 2006r. uprawniające r. pr. I K do reprezentowania M. B. i K. B. nie obejmowało reprezentacji w sprawach zabezpieczających i egzekucyjnych. Na wezwanie organu odwoławczego prawidłowe pełnomocnictwo wpłynęło dnia 13 czerwca 2007r., wobec czego organ ten przyjął, iż z tym dniem nastąpiło umocowanie pełnomocnika do reprezentacji strony w postępowaniu egzekucyjnym. Przed tym dniem nie był on umocowany do wniesienia zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne. Takie ustalenia dawały podstawę do przyjęcia, że zgłoszenie zarzutów dotyczących postępowania egzekucyjnego przez osobę niebędącą stroną tego postępowania czyni całe postępowanie bezprzedmiotowym (por. wyrok NSA z dnia 14 lipca 2004r. sygn. akt FSK 296/04). W tym stanie faktycznym orzeczono jak w postanowieniu. Powyższe postanowienie M. B. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, wnosząc o jego uchylenie i zarzucając jego wydanie z naruszeniem art. 138 § 1 pkt. 2 w zw. z art. 144 kpa w zw. z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, art. 105 § 1 w zw z art. 144 kpa w zw. z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, art. 64 § 2 kpa w zw. z art. 140 i 144 kpa w zw. z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia14 listopada 2007 r. w sprawie sygn. akt I SA/Lu 621/07 oddalił skargę. W motywach wyroku Sąd wskazał, iż organ egzekucyjny dostrzegając brak umocowania dla r.pr. I. K. do reprezentowania strony w postępowaniu egzekucyjnym wezwał pełnomocnika strony, w trybie art. 64 § 2 kpa, do usunięcia tego braku w terminie 7 dni i stosowne pełnomocnictwo zostało w tym terminie złożone. Tak więc przyjąć należało, że wszelkie czynności podejmowane w toku tego postępowania przez pełnomocnika w imieniu strony były prawnie skuteczne. Złożenie pełnomocnictwa w trybie powołanego art. 64 § 2 kpa konwalidowało jego brak w momencie składania zarzutów. Niemniej jednak Sąd uznał, iż zaskarżone postanowienie mimo błędnych ustaleń i wniosków odpowiada prawu, bowiem z akt wynika, że skarżąca wniosła zarzuty w piśmie z dnia 27 grudnia 2006r., a w dniu 20 grudnia tegoż roku egzekucja administracyjna prowadzona na podstawie tytułu wykonawczego [...] została zakończona poprzez wyegzekwowanie wykazanych w tym tytule kwot zobowiązania pieniężnego. Sąd wywiódł, iż skoro wniesienie zarzutów ma na celu ochronę praw zobowiązanego w toczącym się postępowaniu egzekucyjnym, to w sytuacji, gdy w dacie rozpatrywania zarzutów postępowanie już nie toczyło się, niemożliwe i bezcelowe byłoby rozpatrywanie przez organ zastrzeżeń skarżącego do postępowania już zakończonego. Postępowanie w przedmiocie zarzutów prowadzone było po dacie zakończenia egzekucji, w związku z tym w dacie rozpatrywania przez organ I instancji zarzutów były one bezprzedmiotowe. W tej sytuacji Sąd uznał, iż organ odwoławczy prawidłowo zastosował art. 105, art. 138 § 1 pkt 2 i art. 144 kpa i na podstawie ar. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (powoływanej dalej jako p.p.s.a.) skargę oddalił. Od powyższego wyroku M. B. wniosła skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zarzucając mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów postępowania poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 151 p.p.s.a. zamiast art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., gdyż postanowienie organu odwoławczego wydane zostało z naruszeniem art. 105 § 1 kpa i art. 144 kpa w zw. z art. 18 i art. 33 pkt 1, 2, i 10 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005r. Nr 229, poz. 1954 z późn. zm.) poprzez uznanie, że zachodziły przesłanki do umorzenia postępowania jako bezprzedmiotowego z uwagi na wyegzekwowanie zobowiązania oraz niewłaściwe zastosowanie art. 151 p.p.s.a. zamiast art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a., gdyż postanowienie organu odwoławczego naruszało art. 8 i 11 kpa poprzez takie uzasadnienie postanowienia, że nie mogło to spowodować ani pogłębienia zaufania obywateli do organów państwa, ani przekonać tych obywateli co do prawidłowości rozstrzygnięcia, skarżąca wnosiła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji ewentualnie rozpoznanie sprawy oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Podnosiła, iż o braku bezprzedmiotowości decyduje istnienie interesu prawnego oraz fakt prowadzenia postępowania egzekucyjnego pomimo zakończenia stosowania środków egzekucyjnych. Przymusowe wykonanie zobowiązania nie mogło spowodować bezprzedmiotowości postępowania w sprawie zarzutów na prowadzenie egzekucji (wyrok z dnia 15.12.1998 sygn. akt I SA 1593/97). Sąd podważył ustalenie organu odwoławczego w zakresie skuteczności pełnomocnictwa zauważając, że złożenie prawidłowego pełnomocnictwa na wezwanie organu konwalidowało jego brak w momencie składania zarzutów, jednak mimo takiego stwierdzenia uznał orzeczenie organu odwoławczego za prawidłowe, a zatem nie dokonał kontroli legalności tego orzeczenia, lecz zastąpił organ administracji w rozstrzygnięciu sprawy. Wyrokiem z dnia 20 maja 2009r. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżony wyrok w całości i przekazał sprawę Sądowi Wojewódzkiemu w Lublinie do ponownego rozpoznania oraz zasądził na rzecz skarżącej kwotę 397 zł kosztów postępowania kasacyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny uznał za zasadny zarzut wydania zaskarżonego wyroku z naruszeniem art. 151 p.p.s.a. poprzez jego zastosowanie zamiast art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., gdyż postanowienie organu odwoławczego wydane zostało z naruszeniem art. 105 § 1 kpa i art. 144 kpa w zw. z art. 18 i art. 33 pkt 1, 2, i 10 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zaś za zbyt daleko idący uznał zarzut naruszenia art. 151 p.p.s.a. poprzez jego zastosowanie zamiast art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a., gdyż postanowienie organu odwoławczego naruszało art. 8 i art.11 kpa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie po ponownym rozpoznaniu sprawy i będąc stosownie do art. 190 p.p.s.a. związany wykładnią prawa dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna, bowiem zaskarżone postanowienie wydane zostało z naruszeniem przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Podstawą rozstrzygnięcia organu odwoławczego było ustalenie, że reprezentujący stronę skarżącą radca prawny I. K., który podpisał pismo – zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji nie był umocowany do działania w imieniu strony w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, a złożone na wezwanie organu odwoławczego, w trybie art. 64 § 2 kpa w zw. z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005r. Nr 229, poz. 1954 z późn. zm.), prawidłowe pełnomocnictwo wpłynęło dnia 13 czerwca 2007r., wobec czego z tym dniem nastąpiło umocowanie pełnomocnika do reprezentacji strony w postępowaniu egzekucyjnym. Przed tym dniem nie był on umocowany do wniesienia zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne. Wskazać zatem należy, iż stosownie do art. 64 § 2 kpa, jeżeli podanie nie czyni zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w terminie siedmiu dni z pouczeniem, że nieusunięci tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpatrzenia. Usunięcie braków w zakreślonym terminie sanuje te braki, co oznacza, że podanie należy traktować jako wniesione bez braków od dnia jego wniesienia. Przepis art. 64 § 2 kpa dotyczy wezwania do usunięcia braków możliwych do usunięcia w postępowaniu, a do takich niewątpliwie należy brak pełnomocnictwa. Uregulowania prawne w zakresie pełnomocnictwa zawarte w k.p.a. nie są kompletne, zatem odnośnie tej instytucji należy posiłkowo stosować zasady wyrażone w Kodeksie cywilnym (art. 98 i nast. k.c.). Zasady te wskazują, że w przypadku braku umocowania po stronie pełnomocnika, ważność czynności zależy od potwierdzenia jej przez mocodawcę, a potwierdzenie to ma charakter uniwersalny, tj. obejmuje formę, termin dokonania czynności oraz przewidziane dla niej skutki. W przedmiotowej sprawie działanie radcy prawnego i stanowisko zawarte w zarzutach, jak i zażaleniu, zostały potwierdzone w postaci pełnomocnictwa złożonego na wezwanie organu odwoławczego. Z jego treści wynika, że radca prawny posiada pełnomocnictwo do reprezentowania skarżącego w postępowaniu egzekucyjnym. Oznacza to, że radca prawny był i jest uprawniony do wniesienia zarzutów w przedmiotowej sprawie. Przyjęcie zatem, iż pełnomocnictwo dla radcy prawnego I. K. rodziło skutki prawne od dnia 13 czerwca 2007r. i z tym dniem nastąpiło umocowanie pełnomocnika do reprezentacji strony w postępowaniu egzekucyjnym, a przed tym dniem nie był on umocowany do wniesienia zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne, było nieuprawnione. Taka ocena doprowadziła do błędnego ustalenia, iż nastąpiło zgłoszenie zarzutów dotyczących postępowania egzekucyjnego przez osobę niebędącą stroną tego postępowania, co czyniło całe postępowanie bezprzedmiotowym i zastosowania w sprawie art.138 § 1 pkt 2 kpa w zw. z art. 105 § 1kpa w zw. z art.144 kpa w zw. z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zamiast rozpatrzenia zażalenia. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c i art. 205 § 2 w zw. z art. 200 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.