I SA/Lu 36/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Erwin Srebrny po rozpoznaniu w dniu 21 sierpnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J.G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] 2008 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od II do XII [...] r. - w zakresie przyjętego do rozpoznania wniosku o zmianę postanowienia w przedmiocie prawa pomocy z dnia 23 marca 2009 r. postanawia: odmówić zmiany postanowienia z dnia 23 marca 2009 r. w przedmiocie prawa pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 27 maja 2009 r. oddalił skargę strony na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Lublinie. W zakreślonym terminie wraz ze skargą kasacyjną od ww. wyroku skarżący złożył na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku, w którym należy wskazać fakty, z których wynika, że wniosek jest zasadny skarżący podaje, iż jego dochód w 2007 r. i 2008 r. wyniósł zero [...] złotych. Żona wnioskodawcy utrzymuje całą rodzinę (troje dzieci w wieku [...] lat) z wynagrodzenia za pracę w wysokości [...] zł. Obecnie rodzina wnioskodawcy otrzymuje także pomoc w postaci zasiłku z opieki społecznej. Majątek wnioskodawcy stanowi dom o powierzchni [...] m2 oraz stacja paliw z przyległym terenem o powierzchni [...] ha. Skarżący posiada również środki pieniężne w wysokości [...] zł. Majątek ten oraz środki pieniężne są zabezpieczone przez Prokuraturę Apelacyjną. Natomiast żona wnioskodawcy jest właścicielką używanego samochodu [...] z 1999 r., który również jest zabezpieczony przez Prokuraturę. W niniejszej sprawie istotne jest to, że jest to kolejny wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy. Pierwszy wniosek o przyznanie prawa pomocy został rozpoznany postanowieniem referendarza sądowego z dnia 23 marca 2009 r. na mocy, którego przyznano skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie w całości od wpisu sądowego od wniesionej skargi (pkt. I) oraz odmówiono przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie ( pkt. II). W związku z tym, iż od ww. postanowienia referendarza sądowego nie wniesiono sprzeciwu postanowienie to ma skutki prawomocnego orzeczenia sądu. Z kolei art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej "ppsa" stanowi, iż postanowienia niekończące postępowania w sprawach (a takie niewątpliwie stanowi postępowanie w przedmiocie prawa pomocy - przypis własny) mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Przez pojęcie "zmiany okoliczności sprawy" należy rozumieć wszelkie zmiany występujące zarówno w okolicznościach faktycznych sprawy jak i w obowiązującym prawie. Muszą to być jednak takie zmiany, które uzasadniają zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia. To na stronie spoczywa ciężar wykazania, że znajduje się ona w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie Sądu (referendarza sądowego) w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę wykazane. Biorąc pod uwagę powyższe, w oparciu o przedłożony przez skarżącego wraz ze skargą kasacyjną kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy w tym samym zakresie, należało potraktować jako wniosek o zmianę postanowienia w przedmiocie prawa pomocy z dnia 23 marca 2009 r. odmawiający skarżącemu przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie wskutek zmiany okoliczności. (por. Postanowienia NSA z dnia 28 lipca 2009 r. Sygn. akt I FZ 240/09, 241/09; http://orzeczenia.nsa.gov.pl) Rozpoznając kolejny złożony wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie stwierdził co następuje: Cytowana wyżej ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi co do zasady nie ogranicza strony co do ilości wniosków o przyznanie prawa pomocy jakie może ona składać w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Zgodnie z dyspozycją art. 259 § 3 ppsa jeżeli nie wniesiono sprzeciwu albo wniesiony sprzeciw został prawomocnie odrzucony, zarządzenia i postanowienia, o których mowa w § 1 (m.in. postanowienia referendarza sądowego, którymi przyznano lub odmówiono przyznania prawa pomocy) mają skutki prawomocnego orzeczenia sądu. Skutkiem tego jest związanie prawomocnym orzeczeniem stron i sądu – w przypadku postępowania o przyznanie prawa pomocy toczącego się przed referendarzem sądowym, zasada ta odnosi się do wnoszącego o przyznanie prawa pomocy i referendarza sądowego, który wydał prawomocne orzeczenie (art. 170 ppsa). Prawomocność orzeczeń wydanych w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy powoduje, że zarówno strona wnosząca ponownie o przyznanie prawa pomocy jak i referendarz sądowy związani są oceną prawną sytuacji finansowej, majątkowej i rodzinnej wnoszącego o przyznanie prawa pomocy zawartą w prawomocnym orzeczeniu w przypadku wniesienia ponownego wniosku o przyznanie prawa pomocy, jeżeli ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy złożony został przez tą samą stronę a jej sytuacja finansowa, majątkowa i rodzinna nie uległa pogorszeniu, zaś ponowny wniosek dotyczy przyznania prawa pomocy w tym samym zakresie, co uprzednio prawomocnie rozpoznany wniosek. Dlatego też, kierując się wskazaniami wynikającymi z art. 165 ppsa złożony wraz ze skargą kasacyjną kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy w tym samym co uprzednio zakresie potraktowano jako wniosek o zmianę postanowienia odmawiającemu skarżącemu przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie wskutek zmiany okoliczności. Dokonując analizy uzasadnienia złożonego kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy nie można wywieść, iż sytuacja finansowa wnioskodawcy uległa pogorszeniu w stosunku do sytuacji finansowej będącej przedmiotem poprzedniej oceny referendarza sądowego, które legło u podstaw wydania postanowienia z dnia 23 marca 2009 r. odmawiającego przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Dlatego też, wobec nie wykazania przez stronę, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy wskutek braku zmiany okoliczności sprawy, działając na podstawie art. 165 ppsa w związku z art. 258 § 1 i § 3 ppsa, należało orzec jak na wstępie.