I SA/Lu 361/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Achrymowicz (sprawozdawca), Sędziowie WSA Halina Chitrosz, WSA Wojciech Kręcisz, Protokolant Referent stażysta Julita Urbaś, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 21 listopada 2008 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie płatności do gruntów rolnych na 2007 r. I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] ; II. przyznaje adwokatowi K. D. wynagrodzenie w kwocie [...] w tym VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu oraz zwrot wydatków w kwocie [...] złotych. 1. Zaskarżoną decyzją Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa / ARiMR l, po rozpatrzeniu odwołania M.S., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego / Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. - k.p.a. /oraz na podstawie art. 5 a ust. 3 i 4 ustawy z 29 grudnia 1993 r. o utworzeniu Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa /Dz. U. z 2005 r. Nr 31, poz. 264 ze zm. /, utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z [...] o odmowie przyznania M.S.płatności do gruntów rolnych na rok 2007. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR uzasadniał, że M.S. wniosła o przyznanie płatności do gruntów rolnych na rok 2007. M.S.nie posiada numeru identyfikacyjnego w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. Wnioskiem objęła grunty w obrębie działek ewidencyjnych o numerach: [...], [...], [...], [...] w gminie K., obręb K.. Mąż wnioskodawczyni, W.S., posiada numer identyfikacyjny, ale nie wystąpił z wnioskiem o przyznanie płatności do tych gruntów. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR zważył, że zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy z 26 stycznia 2007 r. o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej 1 Dz. U. z 2007 r., Nr 35, poz. 217, ze zm. I rolnikowi przysługuje płatność bezpośrednia na będące w jego posiadaniu grunty rolne, wchodzące w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujące się do objęcia płatnościami bezpośrednimi zgodnie z art. 143b ust. 4 zdanie drugie rozporządzenia nr 1782/2003 z 29 września 2003 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniającego rozporządzenia 1 EWG 1 nr 2019/93,1 WE 1 nr 1452/2001,1 WE 1 nr 1453/2001,1 WE 1 nr 1454/2001, 1 WE 1 nr 1868/94, 1 WE 1 nr 1251/1999, 1 WE 1 nr 1254/1999,1 WE 1 nr 1673/2000, 1 EWG 1 nr 2358171 i 1 WE 1 nr 2529/2001 1 Dz. Urz. UE. L. 03.270.1 ze zm. I, jeżeli został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. Decyzją ostateczną z [...] odmówiono M.S.wpisu do ewidencji producentów i nadania numeru identyfikacyjnego, bo ustalono, że jej małżonek, W.S. jest zarejestrowany w systemie jako producent rolny i został mu nadany numer identyfikacyjny. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR zważył, że zgodnie z art. 12 ust. 4 ustawy z 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności / Dz. U. z 2004 r., Nr 10, poz. 76 ze zm. / w przypadku małżonków oraz podmiotów będących współposiadaczami gospodarstwa rolnego nadaje się jeden numer identyfikacyjny. Ten przepis zobowiązuje organ do nadania numeru identyfikacyjnego jednemu ze współmałżonków, niezależnie od tego czy małżonkowie są współposiadaczami gospodarstwa, czy nie posiadają wspólnie gospodarstwa rolnego. Osoby pozostające w związku małżeńskim powinny otrzymywać w ewidencji jeden numer identyfikacyjny. Mąż M.S.otrzymał numer identyfikacyjny. Nie złożył wniosku o przyznanie płatności do gruntów objętych wnioskiem żony. Wniosek o przyznanie płatności składa się w terminie od 15 marca do 15 maja, ewentualnie w terminie 25 dni kalendarzowych po terminie składania wniosków, jednakże za każdy dzień roboczy opóźnienia stosowana jest redukcja w wysokości 1 % kwoty płatności, zgodnie z art. 18 ust. 2 ustawy o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej oraz z art. 11 rozporządzenia Komisji 1 WE / nr 796/2004 z 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady / WE / Nr 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników. 2. M.S. złożyła skargę na ostateczną decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR. Wniosła o jej uchylenie. Zarzuciła naruszenie prawa i zasad współżycia społecznego. Uzasadniała, że pozostaje z mężem we wspólności majątkowej. Organ wiedział o zgodzie współmałżonka na złożenie wniosku o płatności na 2007 r. do gruntów objętych wnioskiem. Nie miała obowiązku występować do sądu powszechnego o zgodę męża na posłużenie się jego numerem identyfikacyjnym. Mąż wyraził zgodę na złożenie tego wniosku o płatności do gruntów rolnych z odwołaniem do nadanego mu numeru identyfikacyjnego producenta rolnego. Podpis męża widnieje na dokumentach złożonych ARiMR. 3. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał stanowisko i argumentację, wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 4. Zaskarżona decyzja organu pierwszej instancji nie odpowiadają prawu. 5. Skarżąca wniosła o płatności do gruntów rolnych pod rządem ustawy z 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego / Dz. U. Nr 35, poz. 217 ze zm., przy czym zmiany tej ustawy wprowadzone do daty wydania zaskarżonej decyzji ostatecznej nie mają wpływu na ocenę prawną okoliczności tej sprawy, zob. art. 4 ustawy nowelizującej z dniem 15 marca 2008 r., Dz. U. Nr 44, poz. 262/. Zgodnie z art. 1 tej ustawy, określa ona: 1/zadania oraz właściwość organów i jednostek organizacyjnych w zakresie dotyczącym płatności bezpośredniej, płatności uzupełniającej oraz płatności cukrowej, określonych w przepisach: a / rozporządzenia Rady / WE / nr 1782/2003 z 29 września 2003 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniającego rozporządzenia / EWG / nr 2019/93, / WE / nr 1452/2001, / WE / nr 1453/2001, / WE / nr 1454/2001, / WE / nr 1868/94, / WE / nr 1251/1999, / WE / nr 1254/1999, / WE / nr 1673/2000, / EWG / nr 2358n1 i / WE / nr 2529/2001 / Dz. Urz. UE. L. 03. 270. 1 /, b / rozporządzenia Komisji / WE / nr 796/2004 z 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady / WE / nr 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników / Dz. Urz. UE. L. 04. 141. 18 /, c/ rozporządzenia Komisji / WE / nr 1973/2004 z 29 października 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady / WE / nr 1782/2003 w odniesieniu do systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystania odłogowanych gruntów do produkcji surowców / Dz. Urz. UE. L.04. 345. 1 /; 2 / zasady i tryb: a / przyznawania rolnikom płatności bezpośredniej, uzupełniającej, cukrowej, b / przeprowadzania kontroli, c / wypłaty rolnikom płatności bezpośredniej, uzupełniającej, cukrowej - w zakresie nieokreślonym w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w pkt 1, lub przewidzianym w tych przepisach do określenia przez państwo członkowskie Unii Europejskiej. Zgodnie z art. 2 pkt 7 tej ustawy rolnik został zdefiniowany jako rolnik w rozumieniu art. 2 lit. a rozporządzenia Rady 1 WE 1 nr 1782/2003. Zgodnie z art. 2 pkt 10 tej ustawy wnioskodawca został zdefiniowany jako wnioskodawca w rozumieniu art. 23 lit. a rozporządzenia Komisji 1 WE 1 nr 1973/2004. Zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 3 tej ustawy rolnikowi przysługuje płatność na posiadane grunty rolne wchodzące w skład gospodarstwa rolnego, jeżeli został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. Zgodnie z art. 7 ust. 7 tej ustawy w przypadku gdy działka rolna jest przedmiotem współposiadania, płatności przysługują temu współposiadaczowi, na którego pozostali współposiadacze wyrazili pisemną zgodę. Zgodnie z art. 7 ust. 8 tej ustawy zgodę, o której mowa w ust. 7, dołącza się do wniosku o przyznanie płatności. Zgodnie z art. 2 lit. a rozporządzenia Rady 1 WE 1 1782/2003 rolnikiem jest osoba fizyczna lub prawna, bądź grupa osób fizycznych lub prawnych, bez względu na status prawny takiej grupy i jej członków w świetle prawa krajowego, których gospodarstwo znajduje się na terytorium Wspólnoty, określonym wart. 299 Traktatu oraz które prowadzą działalność rolniczą. Zgodnie z art. 2 lit. c rozporządzenia Rady 1 WE 1 1782/2003 działalnością rolniczą jest produkcja, hodowla lub uprawa produktów rolnych, włączając w to zbiory, dojenie, chów zwierząt oraz utrzymywanie zwierząt dla celów gospodarczych, lub utrzymywanie gruntów w dobrej kulturze rolnej zgodnie z ochroną środowiska, zgodnie z art. 5. Zgodnie z art. 23 lit. a rozporządzenia Komisji 1 WE 1 1973/2004 termin "wnioskodawca" oznacza jakiegokolwiek rolnika uprawiającego areały wymienione wart. 88 rozporządzenia 1 WE 1 1782/2003 z zamiarem uzyskania pomocy gwarantowanej na mocy tego artykułu. 6. Nadanie rolnikowi numeru identyfikacyjnego w rozumieniu art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego następuje w trybie ustawy z 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności 1 Dz. U. z 2004 r. Nr 10, poz. 76 ze zm. - u.k.s.e.p. I Zgodnie z art. 2 u.k.s.e.p. ARiMR tworzy i prowadzi krajowy system ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. Zgodnie z art. 3 u.k.s.e.p. pkt 2 w rozumieniu ustawy producentem jest producent rolny, organizacja producentów, przetwórca, podmiot prowadzący zakład utylizacyjny oraz potencjalny beneficjent; pkt 3 w rozumieniu ustawy producentem rolnym jest osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, będąca: a f posiadaczem gospodarstwa rolnego lub bf rolnikiem w rozumieniu art. 2 lit. a rozporządzenia Rady f WE f 1782f2003 lub c f posiadaczem zwierzęcia. Zgodnie z art.4 u.k.s.e.p. system składa się z: 1f ewidencji producentów; 2f ewidencji gospodarstw rolnych; 3f ewidencji wniosków o przyznanie płatności; 4f dokumentacji związanej z prowadzeniem ewidencji, o których mowa w pkt 1-3. Zgodnie z art. 5 ust. 1 u.k.s.e.p. system wykorzystuje się w zakresie: 1/ przyznawania i wypłaty płatności; 2f nadzoru nad przestrzeganiem przepisów dotyczących płatności realizowanych przez Agencję; 3f postępowania w sprawie zwrotu nienależnie wypłaconych płatności; 4f postępowania w sprawie wymierzania kar pieniężnych lub zastosowania innych sankcji; 5fidentyfikacji producentów. Zgodnie z art. 7 ust. 1 u.k.s.e.p. ewidencja producentów zawiera: 1f imię i nazwisko albo nazwę producenta, określenie jego miejsca zamieszkania i adres albo określenie siedziby i adres, a w przypadku osoby fizycznej również numer ewidencyjny powszechnego elektronicznego systemu ewidencji ludności f PESEL f, z zastrzeżeniem ust. 3; 2f numer identyfikacyjny, o którym mowa w art. 12; 3f numer identyfikacyjny w krajowym rejestrze urzędowym podmiotów gospodarki narodowej f REGON f, jeżeli numer taki został nadany; 4f numer identyfikacji podatkowej f NIP f, jeżeli numer taki został nadany; 5f imię i nazwisko oraz określenie miejsca zamieszkania i adres pełnomocnika, jeżeli został ustanowiony, albo osoby uprawnionej do reprezentacji, wraz z numerem identyfikacji podatkowej f NIP f, jeżeli numer taki został nadany, oraz numerem ewidencyjnym powszechnego elektronicznego systemu ewidencji ludności f PESEL f, z zastrzeżeniem ust. 3; 6f numer rachunku bankowego producenta lub osoby, o której mowa w pkt 5. Zgodnie z art. 11 u.k.s.e.p. w ust. 1 producent podlega wpisowi do ewidencji producentów na podstawie wniosku złożonego do kierownika biura powiatowego ARiMR właściwego ze względu na miejsce zamieszkania lub siedzibę wnioskodawcy. W ust. 2 wniosek o wpis do ewidencji producentów zawiera dane, o których mowa wart. 7 ust. 1 pkt 1 i 3-6. Przepis art. 12 u.k.s.e.p. w ust. 1 stanowi, że jednocześnie z wpisem do ewidencji producentów nadaje się numer identyfikacyjny. W ust. 2, że numer identyfikacyjny, o którym mowa w ust. 1, jest niepowtarzalny i nie przechodzi na następcę prawnego. W ust. 3, że wnioskodawcy podlegającemu wpisowi do ewidencji producentów na podstawie kilku tytułów nadaje się jeden numer identyfikacyjny. W ust. 4, że w przypadku małżonków oraz podmiotów będących współposiadaczami gospodarstwa rolnego nadaje się jeden numer identyfikacyjny; numer identyfikacyjny nadaje się temu z małżonków lub współposiadaczy, co do którego współmałżonek lub współposiadacz wyrazili pisemną zgodę. W ust. 5, że w przypadku producentów rolnych, przetwórców, podmiotów prowadzących zakłady utylizacyjne lub potencjalnych beneficjentów, działających w formie spółki cywilnej, nadaje się jeden numer identyfikacyjny. Numer identyfikacyjny nadaje się temu wspólnikowi, co do którego pozostali wspólnicy wyrazili pisemną zgodę. W ust. 6, że w przypadkach, o których mowa w ust. 4 i 5, do wniosku o wpis do ewidencji producentów dołącza się pisemną zgodę odpowiednio współmałżonka, współposiadacza gospodarstwa rolnego albo wspólników. 7. W tym stanie prawnym nie spełnia kryterium legalności stanowisko organu, że wniosek skarżącej / żony rolnika, któremu został nadany numer identyfikacyjny / o płatność nie spełnia wymogu z art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego tylko z tego względu, że został złożony przez tego z małżonków, któremu nie został nadany numer identyfikacyjny, nie przez tego z małżonków, któremu został nadany numer identyfikacyjny. Tej treści stanowisko organu narusza art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w związku z art. 12 ust. 4 u.k.s.e.p. w sposób, który wpływa na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - ustawa p.p.s.a. I. 8. W przedstawionym stanie prawnym, wbrew stanowisku organu, nie jest uzasadniona ocena prawna, że w przypadku małżonków wniosek o płatność jest uprawniony złożyć tylko ten z małżonków, któremu został nadany numer identyfikacyjny. Przepis art. 12 ust. 4 u.k.s.e.p. mówi jedynie, że w przypadku małżonków oraz podmiotów będących współposiadaczami gospodarstwa rolnego nadaje się jeden numer identyfikacyjny. Numer identyfikacyjny nadaje się temu z małżonków lub współposiadaczy, co do którego współmałżonek lub współposiadacz wyrazili pisemną zgodę· To unormowanie uzasadnia stwierdzenie, że w przypadku małżonków, kiedy jeden z małżonków uzyskał numer identyfikacyjny, drugi nie może uzyskać takiego numeru. To oznacza, że w przypadku małżonków numer identyfikacyjny, który może być nadany tylko jednemu małżonkowi, obejmuje drugiego. To unormowanie daje podstawę prawną stwierdzeniu, że nadanie numeru identyfikacyjnego jednemu z małżonków / określonemu zgodnie z art. 12 ust. 6 u.k.s.e.p / powoduje, że małżonkowie / nie tylko jeden z nich / mają status rolnika, któremu został nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów u.k.s.e.p., w rozumieniu art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. 9. Kiedy jeden z małżonków otrzymał numer identyfikacyjny w trybie art. 12 ust. 4 u.k.s.e.p., to oboje małżonkowie współposiadający grunty mają status rolnika posiadającego numer identyfikacyjny w rozumieniu art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Dlatego kiedy o płatność wnosi ten małżonek, któremu nie został nadany odrębny numer identyfikacyjny, bo jest objęty numerem identyfikacyjnym nadanym współmałżonkowi, wniosek o płatność dotyczy gruntów współposiadanych przez małżonków, to o uprawnieniu małżonka do złożenia takiego wniosku o płatność rozstrzyga art. 7 ust. 7 i ust. 8 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. 10. Organ pominął w dotychczasowym postępowaniu art. 12 ust. 4 i ust. 6 u.k.s.e.p. Pominął szczególny tryb nadania numeru identyfikacyjnego w przypadku małżonków. Pominął znaczenie prawne tego szczególnego trybu nadania numeru identyfikacyjnego w przypadku małżonków dla prawa każdego małżonka złożenia wniosku o płatność przewidzianą w ustawie o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Organ nie wyjaśnił z jakich względów faktycznych, prawnych przyjął, że nadanie numeru identyfikacyjnego małżonkowi skarżącej nie podlegało reżimowi art. 12 ust. 4 u.k.s.e.p. Nie wyjaśnił z jakich względów faktycznych, prawnych numer identyfikacyjny nadany W.S. nie obejmuje jego żony, M. S. Organ pominął w dotychczasowym postępowaniu art. 7 ust. 7 i ust. 8 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Pominął szczególne unormowanie, dające uprawnienie do złożenia wniosku o płatność współposiadającemu grunty małżonkowi / rolnikowi bez odrębnego numeru identyfikacyjnego / rolnika, który ma nadany numer identyfikacyjny. Nie wyjaśnił z jakich względów faktycznych, prawnych przepis art. 7 ust. 7 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego nie mógł mieć zastosowania w okolicznościach rozpatrywanej sprawy. Organ pominął, że w przedstawionym stanie prawnym sam fakt wydania ostatecznej decyzji o odmowie skarżącej nadania odrębnego numeru identyfikacyjnego nie pozbawia skarżącej prawa wnioskowania o płatność, jako żony rolnika, któremu został nadany numer identyfikacyjny. Organ pominął, że decyzja o odmowie wpisu jest wydawana także, kiedy strona już uzyskała numer identyfikacyjny, w myśl art. 13 ust. 1 u.k.s.e.p. Organ pominął, że / jak wynika z przedstawionych akt postępowania przed organem / decyzja o odmowie nadania skarżącej odrębnego numeru identyfikacyjnego została uzasadniona tym, że numer identyfikacyjny został nadany jej mężowi, na podstawie art. 13 ust. 1 i art. 12 ust. 4 u.k.s.e.p. / zob. decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR z [...] /. 11. Stwierdzone luki postępowania wyjaśniającego stanowią naruszenie przepisów postępowania przed organami obu instancji, art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., które mogło istotnie wpływać na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy p.p.s.a. 12. Z tych względów zaskarżona decyzja, decyzja organu pierwszej instancji podlegały uchyleniu, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, lit. c i przy zastosowaniu art. 135 ustawy p.p.s.a. Orzeczenie o kosztach uzasadnia art. 200 i art. 250 tej ustawy.