I SA/Lu 361/18
WyrokWSA w Lublinie2018-09-26
Skład orzekający: Wiesława Achrymowicz, Krystyna Czajecka-Szpringer, Andrzej Niezgoda
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy w przypadku niedopełnienia przez stronę obowiązku zgłoszenia zmiany adresu do ZUS, można uznać doręczenie zastępcze tytułów wykonawczych za skuteczne, a tym samym uznać, że strona uchybiła termin do wniesienia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym?Ratio decidendi
Sąd uznał, że doręczenie zastępcze tytułów wykonawczych było skuteczne, ponieważ strona nie dopełniła obowiązku zgłoszenia zmiany adresu do ZUS, mimo że wynikało to z przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. W związku z tym, termin do wniesienia zarzutów uchybił się, a strona nie uprawdopodobniła braku winy w niedochowaniu terminu. Skuteczne doręczenie tytułów wykonawczych, nawet w trybie zastępczym, wywołuje skutki prawne, w tym rozpoczęcie biegu terminów procesowych.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi J. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej utrzymujące w mocy postanowienie odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. Skarżący twierdził, że tytuły wykonawcze zostały mu doręczone na nieaktualny adres, przez co dowiedział się o zaległości dopiero w 2017 r. Organy uznały, że doręczenie zastępcze było skuteczne, ponieważ skarżący nie zgłosił zmiany adresu do ZUS, a adres wskazany w 1999 r. był nadal aktualny w systemach ZUS i PESEL. Sąd oddalił skargę, podzielając stanowisko organów.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Achrymowicz Sędziowie WSA Krystyna Czajecka-Szpringer (sprawozdawca), WSA Andrzej Niezgoda Protokolant Starszy asystent sędziego Anna Gilowska po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 26 września 2018 r. sprawy ze skargi J. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] w przedmiocie przywrócenia terminu oddala skargę.
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 27 lutego 2018 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej po rozpatrzeniu zażalenia J. K. na postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w L. z [...] w sprawie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów - utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji.
Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L., działając jako wierzyciel, wystawił na zobowiązanego w dniu 12 stycznia 2010 r. tytuły wykonawcze o numerach: od [...] do [...] Tytuły te zostały skierowane do egzekucyjnej realizacji Dyrektora Oddziału ZUS w L. jako organu egzekucyjnego. W celu wyegzekwowania należności objętych ww. tytułami wykonawczymi organ egzekucyjny zawiadomieniami z 12 stycznia 2010 r. dokonał próby zajęcia wynagrodzenia za pracę w P. Pracodawca przedmiotowe zawiadomienia o zajęciu otrzymał w dniu 1 lutego 2010 r., natomiast przesyłka zawierająca odpisy tych zawiadomień wraz z odpisami tytułów wykonawczych o numerach: od [...] do [...], po dwukrotnym awizowaniu pod adresem: ul. F. [...] [...] (jedyny znany organowi egzekucyjnemu adres zobowiazanego, aktualny w Kompleksowym Systemie Informatycznym ZUS oraz bazie PESEL) i nieodebraniu jej przez adresata, została uznana za doręczoną z dniem 15 lutego 2010 r., w trybie doręczenia zastępczego, uregulowanego art. 44 K.p.a.
Następnie na podstawie tytułów wykonawczych o numerach: od [...] do [...] organ egzekucyjny - zawiadomieniami z 6 października 2017 r. dokonał zajęcia wynagrodzenia za pracę w N. w W.. Pracodawca zajęcie otrzymał 23 października 2017 r., natomiast zobowiązanemu odpisy zawiadomień doręczono za pośrednictwem poczty na adres ul. [...], [...] w trybie art. 44 K.p.a. w dniu 6 listopada 2017 r.
Pismami z 25 października 2017 r. J. K. złożył do Dyrektora Oddziału ZUS w L. zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułów wykonawczych o numerach: od [...] do [...] oraz od [...] do [...], w trybie art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, wnosząc o umorzenie postępowania egzekucyjnego w całości ze względu na przedawnienie zaległości oraz wstrzymanie postępowania egzekucyjnego do czasu rozpatrzenia zarzutów.
Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w L. postanowieniem z [...] odmówił wszczęcia postępowania w przedmiocie zgłoszonych zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej.
W zażaleniu na ww. postanowienie J. K. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji bądź uchylenie postanowienia i umorzenie postępowania egzekucyjnego z uwagi na przedawnienie roszczenia. W zażaleniu zawarto również wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zarzutów, gdyż jak twierdzi zobowiązany o powstałej zaległości dowiedział się dopiero z zawiadomienia o zajęciu wynagrodzenia w firmie N. i w terminie 7 dni wniósł zarzuty.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej rozpatrując ww. zażalenie, postanowieniem z 8 stycznia 2018 r. utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie, natomiast wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zarzutów przekazał Dyrektorowi Oddziału ZUS w L. celem rozpatrzenia, zgodnie z właściwością, w trybie art. 58 K.p.a.
Dyrektor Oddziału ZUS w L. postanowieniem z [...] r. odmówił przywrócenia terminu do złożenia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej.
W zażaleniu zobowiązany wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania, ewentualnie o uchylenie postanowienia organu pierwszej instancji w całości ze względu na przedawnienie roszczenia i umorzenie postępowania egzekucyjnego.
W uzasadnieniu zażalenia zobowiązany wyjaśniał, że pod adresem wskazanym w tytułach wykonawczych (ul. F. [...] w L.) zamieszkiwał do 2007 r., mieszkanie to w 2006 r. zostało sprzedane przez właścicieli i opuszczone przez zobowiązanego w 2007 r., zatem decyzja ZUS nigdy nie została zobowiązanemu doręczona. Skuteczne doręczenie pisma wymaga albo jego doręczenia do rąk adresata lub do osoby uprawnionej. Zobowiązany zaznaczył, że na organie egzekucyjnym spoczywa obowiązek prawidłowego doręczenia, czego w przedmiotowej sprawie organ nie uczynił, błędnie interpretując pojęcie doręczenia zastępczego. Wbrew twierdzeniom organu egzekucyjnego nigdy nie pracował w spółce P. zatem wysłanie tam zawiadomień o zajęciu wynagrodzenia zwróconych do ZUS ze skutkiem prawnym doręczenia zastępczego w myśl art. 44 K.p.a. było bezskuteczne. Twierdzi, że o powstałej zaległości dowiedział się dopiero po zajęciu wynagrodzenia za pracę w firmie N. i w terminie 7 dni, zgodnie z pouczeniem wniósł zarzuty.
Po rozpatrzeniu zażalenia Dyrektor Izby Administracji Skarbowej postanowieniem z [...] r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
Organ przytoczył brzmienie art. 58 § 1 i 2 K.p.a. i stwierdził, że kryterium braku winy jako przesłanki zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Strona zainteresowana przywróceniem terminu ma uprawdopodobnić brak swojej winy, czyli powinna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu.
Mając na uwadze argumentację zobowiązanego organ wskazał, że kluczową kwestią w tej sytuacji było ustalenie, czy zobowiązany dopełnił obowiązku zgłoszenia zmiany danych związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, w tym danych adresowych. Z informacji uzyskanych z ZUS Oddział w L. wynika, że na formularzach z 29 stycznia 1999 r. "Zgłoszenie płatnika składek" ZUS ZFA oraz "Zgłoszenie do ubezpieczeń" ZUS ZUA zobowiązany wskazał jako "Adres siedziby płatnika składek", "Adres zamieszkania płatnika składek" także "Adres zameldowania na stałe miejsce pobytu", L., ulica F. , nie wykazując odrębnych danych adresowych do korespondencji w przewidzianych do tego celu pozycjach formularzy.
Organ stwierdził, że z art. 36 ust. 13 i art. 44 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych wynika, iż jako płatnik składek i jednocześnie ubezpieczony J. K. zobligowany został do powiadomienia Zakładu o wszelkich zmianach w stosunku do danych wykazanych w zgłoszeniu do ubezpieczeń i zgłoszeniu płatnika składek, w tym również w zakresie danych adresowych, odpowiednio w terminie 7 i 14 dni od zaistnienia zmian (dokonując korekty zgłoszenia do ubezpieczeń, korekty zgłoszenia płatnika składek). Z akt sprawy wynika, że zobowiązany nie poinformował Zakładu o zaprzestaniu prowadzenia działalności, ani o zmianie adresu. Zatem negatywne konsekwencje niedopełnienia ww. obowiązków uniemożliwiają przyjęcie stanowiska o nieinformowaniu zobowiązanego o zadłużeniu oraz kierowaniu przesyłek pod nieprawidłowy adres.
Dalej organ wywodził, że stwierdzone na koncie zadłużenie wierzyciel wykazał w decyzji z 6 września 2009 r. zamieszczając w niej klauzulę, że decyzja stanowi podstawę do wystawienia tytułów wykonawczych. Decyzję tą oraz wystawione w następstwie jej uprawomocnienia się tytuły wykonawcze z dnia 12 stycznia 2010 r. zawiadomieniami o zajęciu wynagrodzenia za pracę w P. organ przesłał na jedyny znany adres, wskazany przez zobowiązanego w 1999 r. Adres ten figuruje nadal jako aktualny, zarówno w Kompleksowym Systemie Informatycznym ZUS, jak i w bazie PESEL. Ww. adres został zgłoszony również u aktualnego pracodawcy, pod którym ten zgłosił zobowiązanego do ubezpieczeń w dniu 30 czerwca 2011 r. Wskutek dwukrotnego awizowania i niepodjęcia w terminie przesyłki zwrócono do ZUS ze skutkiem prawnym doręczenia w myśl art. 44 ..p.a. – w odniesieniu do decyzji w dniu 26 października 2009 r., w odniesieniu do tytułów w dniu 15 lutego 2010 r.
Organ stwierdził, że doręczenie zastępcze jest w pełni skuteczne i wywiera takie same skutki jak doręczenie rzeczywiste pisma adresatowi. Wobec powyższego należy uznać, iż zarówno decyzja, jak i ww. tytuły wykonawcze zostały przesłane na prawidłowy adres (zgodny ze zgłoszonym z dnia 29 stycznia 1999 r.), obowiązujący w dacie ich wysyłania, wywołując skuteczne doręczenie pism po dwukrotnym awizo przesyłek w myśl art. 44 k.p.a. Tym bardziej, że na zwrotnych potwierdzeniach ich odbioru pracownicy Poczty Polskiej nie wskazywali, iż adresat pod wskazanym adresem jest nieznany bądź wprowadził się, co potwierdza skuteczność doręczania pism w opisanym trybie.
Organ zauważył ponadto, iż organ administracji publicznej nie jest obowiązany badać z urzędu, czy znany mu adres strony jest adresem aktualnym. Ustawodawca w art. 41 § 2 k.p.a. ustanawia bowiem domniemanie prawidłowości doręczenia pod dotychczasowym adresem, jeżeli strona zaniedbała obowiązkowi zawiadomienia organu administracji publicznej prowadzącego postępowanie o zmianie adresu zaszłej w toku.
W świetle powyższego organ stwierdził, że bieg terminu do złożenia zarzutów w postepowaniu egzekucyjnym rozpoczął się w dniu 16 lutego 2010 r. i stosownie do art. 57 k.p.a. upłynął w dniu 22 lutego 2010 r. Złożenie w dniu 30 października 2017 r. nastąpiło z uchybieniem terminu do ich skutecznego wniesienia.
W ocenie organu dokonane ustalenia wskazują, że nie zostały spełnione przesłanki wymienione w art. 58 K.p.a., gdyż zobowiązany nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie J. K. wniósł o uchylenie przedmiotowego postanowienia oraz postanowienia organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego poznania.
Zaskarżonym rozstrzygnięciom zarzucił naruszenia prawa procesowego, które miało wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:
- art. 58 par. 1 i 2 k.p.a. poprzez błędne uznanie, że w przedmiotowej sprawie nie wystąpiły przesłanki do przywrócenia terminu,
- art. 42,43,44 k.p.a. poprzez błędne uznanie, że w przedmiotowej sprawie nastąpiło prawidłowe doręczenie zastępcze, poprzez tzw. "fikcję doręczenia",
- błędne uznanie przez organ, iż skarżący nie wniósł skutecznie zarzutów od tytułów wykonawczych, które doręczono mu dopiero w 2017r.,
- nie uwzględnienie zarzutu przedawnienia możliwości dochodzenia zobowiązania podatkowego,
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że skarżący zamieszkiwał pod adresem wskazanym w tytule wykonawczym, tj. na ul. F. , [...] do roku 2007. Mieszkanie to, nigdy nie należące do skarżącego, zostało sprzedane przez właścicieli w roku 2006r. a opuszczone w 2007r. Ponieważ w dacie wydania decyzji pod adresem w niej wskazanym skarżący nie przebywał od kilku lat, nie została ona doręczona prawidłowo.
Skarżący podnosi, że na organie egzekucyjnym spoczywa obowiązek prawidłowego doręczenia, czego w przedmiotowej sprawie organ nie uczynił, błędnie interpretując pojęcie doręczenia zastępczego. Przywołał postanowienie Sądu Najwyższego z 21 czerwca 1988 r., sygn. akt III CRN [...] zgodnie, z którym skuteczność doręczenia zastępczego warunkuje stwierdzenie, że adresat w sposób nie budzący wątpliwości został zawiadomiony o nadejściu przeznaczonego dla niego pisma sądowego oraz miejsca, w którym może je odebrać. Brak takiego zawiadomienia, jak też wątpliwość czy dotarło ono do adresata czyni doręczenie bezskutecznym. Zaznaczył, że doręczenie zastępcze jest doręczeniem domniemanym, które jest wzruszalne, przy czym adresat może za pomocą wszelkich środków dowodowych wskazywać, że awizowanego pisma sądowego nie otrzymał oraz o nim nie wiedział z tego względu, iż nie dotarło do niego zawiadomienie o złożeniu pisma w urzędzie pocztowym (awizo). Wskazał, że naruszenie wymogów przewidzianych w art. 139 k.p.c. oraz w Rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z 17 czerwca 1999 r. w sprawie szczególnego trybu doręczania pism sądowych przez pocztę w postępowaniu cywilnym przez doręczyciela czyni doręczenie nieskutecznym (IV CZ [...]). Podniósł, że powyższe zasady są także w pełni aprobowane w postępowaniu administracyjnym. Zaznacza, iż wbrew twierdzeniom organu egzekucyjnego nigdy nie pracował w spółce Polska Sieć Opłat Sp. z o.o., zatem wysłanie tam zawiadomień o zajęciu wynagrodzenia zwrócono do ZUS ze skutkiem prawnym doręczenia zastępczego w myśl art. 44 k.p.a. było bezskuteczne. Twierdzi, iż o powstałej zaległości dowiedział się dopiero po zajęciu wynagrodzenia za pracę w firmie N. i w terminie 7 dni zgodnie z pouczeniem, wniósł zarzuty. Nadmienił, że w związku z odmową przyjęcia zarzutów do rozpatrzenia pod względem merytorycznym sprawa nie została jeszcze zakończona.
Zdaniem skarżącego zostały spełnione przesłanki z art. 58 k.p.a. o przywrócenie terminu gdyż złożył stosowny wniosek w terminie 7 dni, od momentu, w którym dowiedział się o uchybieniu terminu i dopełnił czynności, dla której był określony termin.
Skarżący wskazuje, że we wniosku o przywrócenie terminu akcentuje fakt nieobecności w miejscu, do którego przysyłano korespondencję w związku ze zmianą miejsca zamieszkania i pośrednio skuteczności doręczenia zastępczego jej decyzji organu pierwszej instancji. Organ winien mieć przy tym na uwadze, że nieprawidłowe doręczenie pisma stanowi okoliczność wskazującą na brak winy osoby zainteresowanej w niedochowaniu terminu (vide wyrok NSA z dnia 4 lipca 2012 r. sygn. akt II GSK 688/11).
W związku z tym, ponieważ zobowiązanemu nigdy nie doręczono decyzji ani innego pisma ZUS związanego z przedmiotową sprawą, termin przedawnienia nie został też przerwany, a co za tym idzie zarzut przedawnienia jest w pełni skuteczny.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem zaskarżenia jest postanowienie, którym odmówiono przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. Istota sporu sprowadza się do ustalenia czy tytuły wykonawcze z dnia 12 stycznia 2010 r. nr [...] do [...] i od [...] do [...] zostały doręczone skarżącemu skutecznie oraz w jakiej dacie, a co za tym idzie, czy w sprawie doszło do uchybienia terminu do wniesienia zarzutów. W zaskarżonym postanowieniu Dyrektor Izby Administracji Skarbowej podzielił stanowisko organu egzekucyjnego, że tytuły wykonawcze zostały prawidłowo wysyłane na nieaktualny adres zobowiązanego. Konsekwencją przyjęcia takiego stanowiska było uznanie, że wobec skutecznego doręczenia zastępczego tytułów wykonawczych z dniem 15 lutego 2010 r., termin na złożenie zarzutów minął w dniu 22 lutego 2010r. W ocenie skarżącego wysłanie tytułów egzekucyjnych na nieaktualny adres nie mogło prowadzić do uznania, że zostały mu one skutecznie doręczone.
Zaskarżone postanowienie zostało wydane na podstawie art. 59 § 1 K.p.a. w związku z art 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. 2017r, poz. 1201, t.j. z późn. zm.), zwanej dalej "u.p.e.a." u.p.e.a.
Należy wskazać, że zgodnie z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. zobowiązany może w terminie 7 dni od dnia doręczenia tytułu wykonawczego wnieść zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego.
Art. 18 u.p.e.a. stanowi, że jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 58 § 1 i 2 k.p.a., w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin.
Artykuł 58 k.p.a. określa cztery przesłanki przywrócenia terminu, które muszą zostać spełnione kumulatywnie: strona złożył prośbę o przywrócenie terminu, uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy i brak winy zostanie przez nią uprawdopodobniony, prośba o przywrócenie terminu została złożona w ciągu 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminu, strona dopełniła czynności, dla której określony był termin jednocześnie ze złożeniem prośby o przywrócenie terminu. Kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie nie jest więc dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. Uchybienie terminu może być poczytane stronie za zawinione przez nią, jeżeli strona nie chciała dopełnić czynności w terminie albo chciała czynność dopełnić, lecz jej nie dokonała z powodu jakiejś przeszkody, którą mogła przezwyciężyć. W konsekwencji, brak winy w uchybieniu terminu można przyjąć tylko wówczas, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. W konsekwencji pojęcie braku winy w niedopełnieniu czynności procesowej w terminie obejmuje istnienie przeszkody nie do przezwyciężenia, czyli siły wyższej.
Strona zainteresowana przywróceniem terminu ma zatem uprawdopodobnić brak swojej winy, czyli powinna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu.
W uzasadnieniu wniosku, zażalenia i skargi skarżący podnosi, że głównym powodem niedotrzymania terminu do wniesienia zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne, było skierowanie przez ZUS decyzji o zadłużeniu oraz wystawionych na jej podstawie tytułów wykonawczych pod nieaktualny adres, co uniemożliwia uznanie ich za doręczone mimo dwukrotnego awizowania. Skarżący twierdzi, że o zaległości dowiedział się dopiero od aktualnego pracodawcy po zajęciu wynagrodzenia za pracę.
Tylko prawidłowe doręczenie tytułów wykonawczych zobowiązanemu skutkuje rozpoczęciem biegu terminu do złożenia zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Zatem kluczową kwestią w tej sytuacji było ustalenie, czy skarżący dopełnił obowiązku zgłoszenia zmiany danych związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, w tym danych adresowych.
Jak wynika z akt sprawy skarżący w dniu 29 stycznia 1999 r. w ZUS Oddział w L. złożył formularze "Zgłoszenie płatnika składek" i "Zgłoszenie do ubezpieczeń", w których wskazał, że adresem siedziby, adresem zamieszkania oraz adresem zameldowania na stałe jest ulica F. w L., nie wykazując odrębnych danych adresowych do korespondencji w przewidzianych do tego celu pozycjach formularzy.
Przepis art. 36 ust. 13 (w brzmieniu niezmienionym od dnia 1 stycznia 2003 r.) i art. 44 (w brzmieniu niezmienionym od chwili ogłoszenia do dnia 1 grudnia 2014 r.) ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 1778 z późn. zm.) wynika, iż jako płatnik składek i jednocześnie ubezpieczony skarżący miał obowiązek powiadomienia ZUS o wszelkich zmianach w stosunku do danych wykazanych w zgłoszeniu do ubezpieczeń i zgłoszeniu płatnika składek, w tym również w zakresie danych adresowych, odpowiednio w terminie 7 i 14 dni od zaistnienia zmian (dokonując korekty zgłoszenia do ubezpieczeń, korekty zgłoszenia płatnika składek).
Z akt sprawy wynika, że mimo zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej i zmian miejsca pobytu, skarżący nie poinformował ZUS o tych faktach. Stwierdzone na koncie zadłużenie wierzyciel wykazał w decyzji z 6 września 2009 r. przesłanej na jedyny znany adres, wskazany przez skarżącego w 1999 r. Adres ten figuruje nadal jako aktualny, zarówno w Kompleksowym Systemie Informatycznym ZUS, jak i w bazie PESEL jak też w zgłoszeniu u aktualnego pracodawcy, pod którym skarżący został zgłoszony do ubezpieczeń w dniu 30 czerwca 2011 r. Wystawione w następstwie uprawomocnienia się decyzji z dnia 6 września 2009 r. tytuły wykonawcze wraz z zawiadomieniami o zajęciu wynagrodzenia za pracę w P. także zostały wysłane na adres wskazany przez skarżącego w dniu 29 stycznia 1999 r. Wskutek dwukrotnego awizowania i niepodjęcia w terminie przesyłki zwrócono do ZUS ze skutkiem doręczenia w myśl art. 44 k.p.a. – w odniesieniu do decyzji w dniu 26 października 2009 r., w odniesieniu do tytułów wykonawczych w dniu 15 lutego 2010 r.
Jak wynika z akt sprawy, adres: L., ul. F. był jedynym zgłoszonym przez skarżącego adresem do ZUS do czasu złożenia zarzutów egzekucyjnych z dnia [...] w których wskazał jako aktualny adres zamieszkania: W., Al. K. .
Stosownie do art. 44 § 1 k.p.a. w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 tj. bezpośrednio adresatowi lub w trybie art. 43 kpa - tj. dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi, poczta przechowuje pismo przez okres czternastu dni w swojej placówce pocztowej. Stosownie do art. 44 § 2 - § 4 k.p.a., zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w urzędzie, pocztowym, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub. gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. W przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa powyżej, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia. Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1 kpa. a pismo pozostawia się w aktach sprawy.
Doręczenie zastępcze jest w pełni skuteczne i wywiera takie same skutki jak doręczenie rzeczywiste pisma adresatowi. Jednym ze skutków doręczenia pisma, również w trybie art. 44 k.p.a., jest rozpoczęcie biegu terminów przewidzianych w przepisach postępowania związanych z doręczeniem pisma. Skutki tego rodzaju doręczenia mogą być obalone przeciwdowodem potwierdzającym, że adresat pisma nie miał obiektywnej możliwości zapoznania się z treścią pisma doręczonego w trybie art. 44 k.p.a.
Mając na uwadze wyżej opisane okoliczności faktyczne zasadnie przyjął organ egzekucyjny i organ nadzoru, że zarówno decyzja, jak i wystawione na jej podstawie tytuły wykonawcze zostały przesłane na prawidłowy adres (zgodny ze zgłoszonym w dniu 29 stycznia 1999 r.), obowiązujący w dacie ich wysyłania, wywołując skuteczne doręczenie pism po dwukrotnym awizowaniu przesyłek w myśl art. 44 k.p.a. Tym bardziej, że na zwrotnych potwierdzeniach ich odbioru pracownicy Poczty Polskiej nie wskazywali, że adresat pod wskazanym adresem jest nieznany bądź wprowadził się. Brak formalnego zawiadomienia o zmianie dotychczasowego adresu spowodowało, że doręczenie tytułów pod wskazanym w nich adresem zgodnie z art. 41 § 2 k.p.a. wywołało skutek doręczenia.
Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach: z dnia 8 maja 2012 r., sygn. akt II GSK 490/11, z dnia 5 lipca 2016 r., sygn. akt I OSK 2379/14, z dnia 10 maja 2017 r., sygn. akt II GSK 2322/15 wyraził pogląd, że organ administracji publicznej nie jest obowiązany badać z urzędu, czy znany mu adres strony jest adresem aktualnym. Ustawodawca w art. 41 § 2 k.p.a. ustanawia bowiem domniemanie prawidłowości doręczenia pod dotychczasowym adresem, jeżeli strona zaniedbała obowiązkowi zawiadomienia organu administracji publicznej prowadzącego postępowanie o zmianie adresu zaszłej w toku postępowania. Wprawdzie orzeczenia te dotyczą sytuacji, gdy strona w trakcie toczącego się postępowania administracyjnego nie powiadomiła organu, wbrew obowiązkowi wynikającemu z art. 41 § 1 k.p.a., o zmianie miejsca zamieszkania, jednak w ocenie Sądu brak po stronie organu obowiązku ustalenia adresu strony występuje także wtedy, gdy nakaz powiadamiania przez stronę o zmianie adresu wynika także z innych przepisów niż art. 41 § 1 k.p.a. – w rozpoznawanej sprawie z art. art. 36 ust. 13 i art. 44 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.
W świetle powyższego, należy stwierdzić, że bieg terminu do złożenia zarzutów rozpoczął się w dniu 16 lutego 2010 r. i stosownie do art. 57 k.p.a. upłynął w dniu 22 lutego 2010 r. Złożenie zarzutów na postępowanie egzekucyjne w dniu 30 października 2017 r. nastąpiło po upływie terminu do ich skutecznego wniesienia, a skarżący nie wykazał, że zostały spełnione przesłanki wymienione w art. 58 k.p.a., tj. nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Fakt przebywania w innym miejscu, niż adres zgłoszony w ZUS w dniu 29 stycznia 1999 r., na który skierowano tytuły wykonawcze nie stanowi uprawdopodobnienia braku winy skarżącego w niedochowaniu terminu do wniesienia zarzutów. Powoływanie się obecnie przez skarżącego, że mieszka pod innym adresem niż wskazany w tytułach wykonawczych nie może być traktowane jako usprawiedliwienie dla niedochowania przez niego staranności i dbałości w prowadzeniu swoich spraw i nie uprawdopodabnia braku winy. Wobec nie zgłoszenia w ZUS zmian adresu, tak jak to wynika z art. 36 ust. 13 i art. 44 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, skarżący ponosi negatywne konsekwencje niedopełnienia tych obowiązków.
Pozostałe podnoszone przez skarżącego zarzuty, jako nie mające związku z przedmiotem zakażenia pozostają poza oceną Sądu. Jak wyżej była mowa dla oceny prawidłowości podjętego przez organy postanowienia o odmowie przywrócenia terminu do dokonania określonej czynności procesowej istotne są ustalenia świadczące o winie lub braku winy strony w uchybieniu tego terminu.
Uznając, że zaskarżone postanowienie nie narusza przepisów prawa procesowego, jak i prawa materialnego Sąd działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.) skargę jako bezzasadną oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło