I SA/Lu 362/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Czajecka-Szpringer Sędziowie WSA Wiesława Achrymowicz (sprawozdawca) WSA Andrzej Niezgoda Protokolant specjalista Marta Wawrzecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 września 2021 r. sprawy ze skargi A. G. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia od obowiązku opłacenia należności z tytułu składek I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L. z dnia [...] r. nr [...] ; II. zasądza od Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz A. G. kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżoną decyzją Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (organ) utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS (organ I instancji) z [...] maja 2020 r. odmawiającą A. G. zwolnienia z obowiązku opłacana składek za czas od marca do maja 2020 r. W uzasadnieniu tej treści rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, że A. G. [...] kwietnia 2020 r. złożył wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacania składek za miesiące od marca do maja 2020 r. Według konta płatnika, zadłużenie A. G. wobec ZUS z tytułu składek na [...] grudnia 2019 r. stanowiło kwotę [...] zł. Dotyczy ono okresów od marca 2009 r. do sierpnia 2010 r. oraz od grudnia 2017 r. do listopada 2019 r. Następnie organ nawiązał do art. 15zzzh ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U.2020.1842 ze zm. - u.z.c.) i stwierdził, że zgodnie z tym przepisem zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek stanowi pomoc publiczną. W dalszej kolejności organ wymienił rozporządzenie Komisji (UE) nr 651/2014 uznające niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu (Dz.U.UE.L.2014.187.1 ze zm. - rozporządzenie Komisji 651) i przyjął, że rozpatrywana pomoc publiczna przysługuje wyłącznie przedsiębiorcy, który na dzień [...] grudnia 2019 r. nie znajdował się w trudnej sytuacji w rozumieniu przepisów unijnych, a który później napotkał trudności lub znalazł się w trudnej sytuacji z powodu COVlD-19. W świetle powyższych okoliczności faktycznych i prawnych organ - podobnie jak organ I instancji - ocenił, że A. G. nie spełnił warunków wnioskowanej pomocy publicznej. A. G. (skarżący) złożył skargę na powyższą decyzję organu. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji wraz z decyzją organu I instancji. Jednocześnie domagał się zobowiązania organów do przyznania mu oczekiwanej pomocy. Zarzucił naruszenie art. 31zo ust. 1 i 2, art. 15zzzh u.z.c. (powołanie art. 15zzh należy ocenić jako oczywistą pomyłkę) w związku z rozporządzeniem Komisji 651 z powodu bezzasadnego przyjęcia, że na koniec 2019 r. był przedsiębiorcą w trudnej sytuacji. Skarżący motywował, że zadłużenie wobec ZUS, które wymienił organ, wynika z zaliczania wpłat na przedawnione zaległości. Ponadto wszystkie decyzje dotyczące zaległości od grudnia 2017 r. zostały zaskarżone do Sądu Okręgowego w L.. Do marca 2020 r. skarżący wszystkie składki opłacał terminowo. Jednocześnie skarżący podkreślił, że dopiero w marcu 2020 r. obroty jego kancelarii znacząco spadły z powodu COVID-19. Właśnie dlatego ZUS przyznał mu świadczenie postojowe. Organ, odpowiadając na skargę, wniósł o jej oddalenie. W całości podtrzymał stanowisko i argumenty przedstawione w zaskarżonej decyzji. Dodatkowo wyjaśnił, że ponownie przeanalizował konto płatnika, zgodnie z którym zaległości skarżącego z tytułu składek "przekraczają kwotę przypisu składek za 2019 rok", czyli [...] zł. Zadłużenie skarżącego na [...] grudnia 2019 r. wyniosło [...] zł. Natomiast spór ze skarżącym dotyczy kwoty [...] zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny [...] zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja organu oraz decyzja organu I instancji nie są zgodne z prawem. Skarżący wystąpił o zwolnienie z obowiązku opłacania składek na zasadach przewidzianych w art. 31zo u.z.c. Stosownie do art. 15zzzh ust. 1 pkt 1 u.z.c. wsparcie przewidziane w art. 31zo stanowi pomoc publiczną na warunkach zawartych w Komunikacie Komisji - Tymczasowe ramy środków pomocy państwa w celu wsparcia gospodarki w kontekście trwającej epidemii COVID-19 (Dz.Urz.UE.C 91I z 20.03.2020, str. 1). Z kolei według pkt 3.1/22 lit. c Komunikatu Komisji - Tymczasowe ramy środków pomocy państwa w celu wsparcia gospodarki w kontekście trwającej epidemii COVID-19, pomoc nie może być przyznawana przedsiębiorstwom, które w dniu [...] grudnia 2019 r. znajdowały się już w trudnej sytuacji (w rozumieniu ogólnego rozporządzenia w sprawie wyłączeń grupowych). W świetle powyższego sąd ocenia, że w dotychczasowym postępowaniu organy nie wyjaśniły kluczowej okoliczności czy rzeczywiście skarżący był przedsiębiorcą wyłączonym z pomocy publicznej, polegającej na zwolnieniu z obowiązku opłacania składek na rzecz ZUS w związku z COVID-19, z powodu pozostawania w trudnej sytuacji w dniu [...] grudnia 2019 r. Organy ograniczyły się tylko do stwierdzenia, że skarżący na koniec 2019 r. był zadłużony wobec ZUS w wymienionych kwotach i ogólnie powołały się na analizę konta płatnika. Rzecz jednak w tym, że tej treści stwierdzenia organy nie uzasadniły ani na płaszczyźnie faktów, ani prawa. Trzeba zauważyć, że organy w motywach podejmowanych decyzji nie przedstawiły ani oceny materiału dowodowego, ani ustaleń faktycznych, ani rozważań prawnych, z których miałoby wynikać, że skarżący w świetle faktów i prawa był dłużnikiem ZUS na dzień [...] grudnia 2019 r. Konkretnie rzecz ujmując, organy nie omówiły podstaw faktycznych i prawnych kwot wymienionego zadłużenia skarżącego. W przedstawionych sądowi aktach nie ma na te okoliczności żadnego materiału dowodowego. Zdaniem sądu, nie odpowiada prawu sytuacja, w której organy odmówiły skarżącemu zwolnienia od obowiązku opłacania składek na rzecz ZUS wyłącznie na podstawie zaprezentowanych twierdzeń bez konkretnego omówienia ich podstaw faktycznych i prawnych, bez przedstawienia i analizy nie tyle konta płatnika, co przede wszystkim materiału dowodowego, który był podstawą dokonywania na tym koncie zapisów. Tymczasem skarżący nawiązał w swojej argumentacji do instytucji przedawnienia obowiązku opłacania składek oraz do sporu o obowiązek ich opłacania prowadzonego przed sądem powszechnym. Te aspekty sprawy mogą okazać się istotne z punktu widzenia prawa skarżącego do ubiegania się o sporną pomoc publiczną. Natomiast zostały one przez organy w całości przemilczane. Powyższe zaniechania i luki w postępowaniu dotychczas przeprowadzonym przez organy mają kluczowe znaczenie dla wyniku sprawy. W rezultacie uzasadniają konstatację, że organy nie rozpoznały istoty sprawy zainicjowanej wnioskiem skarżącego. Wyłącznie twierdzenia organów - co do zasady - nie stanowią legalnej podstawy rozstrzygnięcia o prawach i obowiązkach skarżącego z tej podstawowej przyczyny, że mogą okazać się błędne z punktu widzenia faktów bądź prawa. Każde twierdzenie przedstawione w motywach podejmowanej decyzji, kształtujące sytuację prawną skarżącego, organy mają obowiązek wyprowadzić z wyczerpującego i wiarygodnego materiału dowodowego, z logicznych i spójnych ustaleń faktycznych z nawiązaniem do adekwatnych przepisów prawa, dodatkowo trafnie zinterpretowanych. Tych obowiązków w analizowanym postępowaniu organy nie wykonały. W efekcie skarżący w istocie rzeczy nie poznał podstawy faktycznej i prawnej rozstrzygnięć organów i nie mógł ustosunkować się do ich argumentów. W dalszej kolejności sąd nie dysponował przesłankami ani faktycznymi, ani prawnymi pozwalającymi na skontrolowanie stanowiska organów bezpośrednio w zakresie przesłanek udzielenia skarżącemu wnioskowanej pomocy. Oznacza to, że organy naruszyły art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 1 pkt 6, § 3 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.2021.735 ze zm.) w sposób, który niewątpliwie może mieć istotne znaczenie dla wyniku sprawy. W dalszym postępowaniu organy uwzględnią stanowisko prawne sądu. Przeprowadzą wnikliwe i wyczerpujące postępowanie wyjaśniające, bazujące na wiarygodnym i kompletnym materiale dowodowym. Przyjęte rozstrzygnięcie rzetelnie uzasadnią na płaszczyźnie faktów i prawa. W ten sposób organy umożliwią skarżącemu dokładne poznanie ich argumentów i toku rozumowania, a to w następstwie otworzy skarżącemu drogę do podjęcia konkretnej polemiki i wykazywania zasadności swoich oczekiwań. Na zakończenie dla ścisłości należy zaznaczyć, że pracownik ZUS, który podpisał decyzję organu I instancji powołał się przy tym na upoważnienie pochodzące od Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, nie zaś na upoważnienie pochodzące bezpośrednio od organu I instancji. Z tych powodów zaskarżona decyzja organu oraz decyzja organu I instancji podlegały uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2019.2325 ze zm. - P.p.s.a.). Orzeczenie o kosztach postępowania sądowego uzasadnia art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U.2015.1800 ze zm.). Obejmują one wynagrodzenie pełnomocnika ([...] zł) i opłatę od pełnomocnictwa ([...] zł).