I SA/Lu 369/09
WyrokWSA w Lublinie2009-11-04
Skład orzekający: Irena Szarewicz-Iwaniuk, Wiesława Achrymowicz, Danuta Małysz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zaświadczenia wydawane na podstawie art. 217 KPA mogą być uznane za powiadomienia o wysokości pobranych kosztów egzekucyjnych w rozumieniu art. 64c § 8 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, od których biegnie 14-dniowy termin na złożenie żądania wydania postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych?Ratio decidendi
Sąd uznał, że zaświadczenia wydawane na podstawie art. 217 KPA nie mogą być traktowane jako powiadomienia o wysokości pobranych kosztów egzekucyjnych w rozumieniu art. 64c § 8 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Mają one inny tryb wydawania, przedmiot i cel. W związku z tym, jeśli organ egzekucyjny nie dokonał właściwego powiadomienia o zakończeniu postępowania egzekucyjnego i wysokości pobranych kosztów, termin 14 dni na złożenie żądania wydania postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych nie rozpoczyna biegu, a żądanie zobowiązanego powinno zostać merytorycznie rozpatrzone.Stan faktyczny
Spółka A sp. z o.o. w likwidacji wniosła skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego o umorzeniu postępowania w sprawie kosztów egzekucyjnych. Spółka kwestionowała zasadność i wysokość naliczonych kosztów egzekucyjnych. Organy administracji uznały żądanie Spółki za spóźnione, powołując się na upływ 14-dniowego terminu od dnia doręczenia postanowień o umorzeniu postępowania egzekucyjnego lub powiadomienia o wysokości pobranych kosztów, uznając za takie powiadomienia wydane na wniosek Spółki zaświadczenia w trybie art. 217 KPA. Sąd rozpoznał sprawę pod kątem zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie w części dotyczącej umorzenia postępowania w przedmiocie kosztów egzekucyjnych powstałych w wyniku prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie wskazanych tytułów wykonawczych, a w pozostałej części oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Irena Szarewicz-Iwaniuk (sprawozdawca), Sędziowie WSA Wiesława Achrymowicz,, NSA Danuta Małysz, Protokolant Referent stażysta Julita Urbaś, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 14 października 2009 r. sprawy ze skargi A. Sp. z o.o. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie kosztów egzekucyjnych I. uchyla zaskarżone postanowienie w części dotyczącej umorzenia postępowania w przedmiocie kosztów egzekucyjnych powstałych w wyniku prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułów wykonawczych: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...]; II. oddala skargę w pozostałej części.
Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] Dyrektor Izby Skarbowej w [...] utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z dnia [...] o umorzeniu postępowania w przedmiocie wniosku A sp. z o.o. w [...] w likwidacji, w sprawie kosztów egzekucyjnych powstałych w wyniku prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułów wykonawczych o numerach: od [...]/2970/[...] do [...]-2975/[...], od [...]-3639/[...] do [...]-3641/[...], od [...]-3741/[...] do [...]-3743/[...], [...]-1115/[...], [...]-1116/[...], [...]-1456/[...], [...]-1457/[...], od [...]-1741/[...] do [...]-1743/[...], od [...]-2053/[...] do [...]-2057/[...], od [...]-2459/[...] do [...]-2464/[...], od [...]-3182/[...] do [...]-3184/[...], od [...]-362/[...] do [...] -367/[...].
W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy przedstawił następujący stan faktyczny.
Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] przyjął do realizacji wystawione przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] Inspektorat w [...] tytuły wykonawcze o numerach: od [...]-2970/[...] do [...] -2975/[...], od [...]-3639/[...] do [...]-3641/[...], od [...]-2459/[...]do [...]-2464/[...], od [...]-3182/[...] do [...]-3184/[...], od [...]-362/[...] do [...]-367/[...]. Następnie ten sam wierzyciel z uwagi na nieskuteczność zastosowanych środków egzekucyjnych
tj. zajęcia rachunku bankowego w BPH S.A. O/[...] przekazał Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w [...] celem dalszego prowadzenia egzekucji administracyjnej tytuły wykonawcze o numerach od [...]-3741/[...] do [...]-3743/[...].
Ponadto w wyniku zbiegu egzekucji administracyjnych prowadzonych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] i Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w [...] Inspektorat w [...] z rachunków Spółki w Banku PEKAO S.A. I O/[...] i w Kredyt Bank S.A. O/[...] oraz z wierzytelności w [...] sp. z o.o., Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] przyjął do prowadzenia łącznej egzekucji tytuły wykonawcze o numerach: [...]-1115/[...], [...]-1116/[...], [...]-1456/[...], [...]-1456/[...], [...]-1457/[...], od [...]-1741/[...] do [...]-1743/[...], od [...]-2053/[...] do [...]-2057/[...].
W celu wyegzekwowania należności objętych przedmiotowymi tytułami wykonawczymi Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] dokonał szeregu czynności:
- zawiadomieniami z dnia 2 sierpnia 2005 r. zajęcia rachunku bankowego w BPH S.A. O/[...] (na podstawie tytułów wykonawczych o numerach od [...]-2970/[...] do [...]-2975/[...]),
- w dniu 19 października 2005 r. zajęcia ruchomości - skrawarki płaskiej do cięcia oklein "Cremona" (m.in. tytuły wykonawcze o numerach od [...]-3639/[...] do [...]-3641/[...]),
- zawiadomieniami z dnia 10 sierpnia 2006 r. zajęcia rachunków bankowych w Banku Pekao S.A. l O/[...] i w Kredyt Banku S.A. O/[...] oraz wierzytelności pieniężnych w B sp. z o.o. Oddział w [...] i C sp. z o.o. w [...] (tytuły wykonawcze o numerach od [...]-2459/[...] do [...]-2464/[...]),
- zawiadomieniami z dnia 8 listopada 2005 r. z dnia 6 grudnia 2005 r. zajęcia rachunku bankowego w Banku Pekao S.A. l O/[...] i w Kredyt Banku S.A. O/[...] oraz wierzytelności pieniężnych w C sp. z o.o. w [...} i w B sp. z o.o. Oddział w [...] ([...]-2970/[...], od [...]-2973/[...] do [...]-2975/[...], od [...]-3639/[...] do [...]-3641/[...], od [...]-3741/[...] do [...]-3743/[...]),
- zawiadomieniami z dnia 5 czerwca 2006 r. o zajęciu wierzytelności pieniężnej w B sp. z o.o., i w C sp. z o.o. zajęcia rachunku bankowego w Banku Pekao S.A. l O/[...], w Kredyt Banku S.A. O/[...] (tytuły wykonawcze o numerach [...]-1115/[...], [...]-1116/[...], [...]-1456/[...] i [...]-1457/[...]),
- zawiadomieniami z dnia 12 czerwca 2006 r. zajęcia wierzytelności pieniężnych w C sp. z o.o. w B sp. z o.o. - zajęcie rachunku bankowego w Banku Pekao S.A. l O/[...] (tytuły wykonawcze o numerach od [...]-1741/[...] do [...]-1743/[...]),
- zawiadomieniami z dnia 14 lutego 2007 r. zajęcia rachunków bankowych w Banku Pekao S.A. I O/[...] i w Kredyt Bank S.A. O/[...] (od [...]-2053/[...] do [...]-2057/[...], od [...]-3182/[...] do [...]-3184/[...], od [...]-362/[...] do [...]-367/[...]),
- zajęcia szeregu ruchomości w dniu 31 lipca 2007 r. (od [...]-2459/[...] do [...]-2464/[...], od [...]-3182/[...] do [...]-3184/[...], od [...]-362/[...] do [...]-367/[...], [...]-1115/[...], [...]-1116/[...], [...]-1456/[...], [...]-1457/[...], [...]-1741/[...], od [...]-2053/[...] do [...]-2057/[...]),
- egzekucji z pieniędzy w dniach 23 listopada 2006 r., 11 maja i 27 listopada 2007 r. (tytuły wykonawcze o numerach od [...]-2053/[...] do [...]-2057/[...], od [...]-3182/[...] do [...]-3184/[...], od [...]-362/[...] do [...]-367/[...], od [...]-2459/[...] do [...]-2464/[...], od [...]-1741/[...] do [...]-1743/[...]).
W wyniku zastosowanych środków egzekucyjnych organ egzekucyjny I instancji wyegzekwował w całości należności objęte tytułami wykonawczymi o numerach:
- od [...]-2970/[...] do [...]-2975/[...], od [...]-3639/[...] do [...]-3641/[...], od [...]-3741/[...] do [...]-3743/[...] - w dniach 8 września 2005 r., 13, 15 i 16 grudnia
2005 r. i 12 stycznia 2006 r., oraz o nr [...]-1742/[...] i [...]-1743/[...] - w dniu 11 maja 2007 r.
Na żądanie Spółki zgłoszone we wnioskach: z dnia 27 stycznia i 19 lipca
2006 r., oraz 25 listopada oraz 17 grudnia 2008 r. (ten ostatni sprecyzowany pismem z dnia 20 stycznia 2009r.), organ egzekucyjny w trybie art. 217 kpa wydał zaświadczenia o sposobie rozliczenia uzyskanych kwot, w których zawarte były także informacje o wysokości pobranych kosztów egzekucyjnych: z dnia 31 stycznia 2006r. (doręczone w dniu 2 lutego 2006r.), z dnia 31 lipca 2006 r. (doręczone w dniu 2 sierpnia 2006r.), z dnia 27 października 2008 r. (doręczone w dniu 29 października 2008r.), z dnia 11 grudnia 2008 r. (doręczone w dniu 11 grudnia 2008 r.) i z dnia 2 lutego 2009 r. ( doręczone w dniu 6 lutego 2009 r.).
W następstwie umowy z dnia 11 stycznia 2008 r. o rozłożenie na raty należności objętych tytułami wykonawczymi o numerach: [...]-1115/[...], [...]-1457/[...], [...]-2055/[...], [...]-2461/[...], [...]-2462/[...], [...]-3183/[...], [...]-363/[...] i [...]-366/[...] należności te zostały zapłacone, a organ egzekucyjny I instancji postanowieniem z dnia [...] (doręczonym w dniu 2 października 2008 r.) umorzył postępowania egzekucyjne. Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] umorzył także postępowania egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych o numerach [...]-2054/[...] i [...]-2056/[...], wydając w tych sprawach postanowienia z dnia [...]i [...] (doręczone Spółce odpowiednio w dniach: 2 października i 26 listopada 2008 r.)
Wnioskiem z dnia 27 listopada 2007 r. Spółka wystąpiła o wydanie postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych. Postanowieniem z dnia [...] (doręczonym 4 stycznia 2008 r.) Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] określił wysokość kosztów egzekucyjnych przypisanych do tytułów wykonawczych o nr: [...]-1115/[...], [...]-1116/[...], [...]-1456/[...], [...]-1457/[...], [...]-1741/[...], od [...]-2053/[...] do [...]-2057/v, od [...]-2459/v do [...]-2464/v, od [...]-3182/[...] do [...]-3184/v, od [...]-363/[...] do [...]-367/[...] na kwotę 15.961,03 zł.
Wnioskiem z dnia 25 sierpnia 2008 r. Spółka ponownie zażądała wydania postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych. Postanowieniem z dnia [...] (doręczonym 2 października 2008 r.) organ I instancji określił wysokość kosztów egzekucyjnych powstałych w wyniku prowadzonego postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułów wykonawczych o nr: [...]-1115/[...], [...]-1457/[...], od [...]-2053/[...] do [...]-2057/[...], od [...]-2459/v do [...]-2462/[...], [...]-3182/[...], [...]-3183/[...], [...]-362/[...], [...]-363/[...], [...]-365/[...], [...]-366/[...] na kwotę 11.948,93 zł.
Powyższe postanowienia stały się ostateczne w administracyjnym toku instancji.
Pismem z dnia 9 lutego 2009 r. Spółka zwróciła się do organu I instancji, o zajęcie stanowiska dotyczącego - jej zdaniem - bezpodstawnie naliczonych i pobranych kosztów egzekucyjnych w kwocie 15.171,48 zł.
Następnie Spółka zwróciła się do Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] o "wydanie decyzji dotyczącej wysokości wyegzekwowanych kwot w okresie od 1 sierpnia 2005 r. do dnia wydania rozstrzygnięcia w tej sprawie". Pismo to, po jego sprecyzowaniu, zostało zakwalifikowane jako wniosek o wydanie postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych. Postanowieniem z dnia [...] organ egzekucyjny I instancji umorzył postępowanie w sprawie ww. wniosku.
Na postanowienie to Spółka złożyła zażalenie, zarzucając mu sprzeczność istotnych ustaleń z zebranym w sprawie materiałem dowodowym poprzez przyjęcie,
że w sprawie niniejszej brak jest podstaw do orzekania w przedmiocie kosztów egzekucyjnych. Ponadto zwróciła uwagę, że zawyżenie kosztów egzekucyjnych o kwotę ponad 15.000 zł jest sprzeczne z zasadami prawa i współżycia społecznego. Zdaniem Spółki, wniosek o wydanie postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych jest zasadny, gdyż dopiero po zakończeniu egzekucji można ustalić wysokość kosztów poniesionych w związku z jej prowadzeniem, a także zweryfikować zasadność i celowość podjętych czynności egzekucyjnych. Podkreśliła, że w związku z tym, że część należności została przekazana bezpośrednio wierzycielowi nie jest zasadne obciążanie jej całymi kosztami egzekucyjnymi.
Rozpatrując zażalenie Dyrektor Izby Skarbowej w [...] wskazał, że na gruncie przepisów ustawy z 17czerwca 1966 r. (tj. Dz.U. Nr 229 poz. 1954 ze zm.) o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (art. 64 - 64c) przyjęto zasadę powiązania kosztów egzekucyjnych z efektywnością postępowania egzekucyjnego. Koszty te obciążają zobowiązanego już w momencie, gdy swoim zachowaniem polegającym na uchylaniu się od obowiązków, doprowadził do konieczności wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Organ egzekucyjny nie ma możliwości dowolnego, a więc wbrew przepisom prawa, określenia wysokości kosztów egzekucyjnych. Dobrowolne uregulowanie należności przez zobowiązanego w trakcie postępowania nie ma wpływu na istnienie i wysokość kosztów egzekucyjnych, które powstają w wysokości i sytuacjach ściśle wskazanych w przepisach prawa.
Organ odwoławczy wskazał, że przedmiotem niniejszego postępowania jest zażalenie na postanowienie dotyczące umorzenia postępowania w przedmiocie wniosku o wydanie postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych. Zgodnie
z art. 64c § 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie kosztów egzekucyjnych na żądanie zobowiązanego. Stosownie do art. 64c § 8 cyt. ustawy żądanie, o którym mowa w § 7 nie podlega rozpatrzeniu, jeżeli zostało wniesione po upływie 14 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, a w przypadku zakończenia postępowania egzekucyjnego wskutek wyegzekwowania wykonania obowiązku - od dnia powiadomienia zobowiązanego o wysokości pobranych kosztów egzekucyjnych.
Jak wynika z akt sprawy postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych o numerach: od [...]-2970/[...] do [...]-2975/[...], od [...]-3639/[...] do [...]-3641/[...], od [...]-3741/[...] do [...]-3743/[...] i [...]-1742/[...] i [...]-1743/[...] zostały zakończone w dniach 8 września 2008r.,13,15 i 16 grudnia 2008 r., 12 stycznia 2006 r. i 11 maja 2007 r. w następstwie wyegzekwowania należności nimi objętych. Na żądanie Spółki organ prowadzący egzekucję wydał zaświadczenia: dotyczące rozliczenia kwot uzyskanych z egzekucji m.in. na poczet tytułów wykonawczych, w których zawarte były informacje o wysokości kosztów egzekucyjnych: z dnia 31 stycznia 2006 r. (doręczone Spółce w dniu 2 lutego 2006 r.), z dnia 31 lipca 2006 r. (doręczone w dniu 2 sierpnia 2006 r.), z dnia 27 października 2008 r. (doręczone w dniu 29 października 2008 r.).
Postanowieniami z [...] i [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] umorzył postępowania egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych [...]-1115/[...], [...]-1457/[...], od [...]-2054/[...] do [...]-2056/[...], [...]-2461/[...], [...]-2462/[...], [...]-3183/[...], [...]-363/[...] i [...]-366/[...], gdyż należności nimi objęte zostały zapłacone wierzycielowi. Postanowienia te zostały doręczone Spółce w dniach: 2 października 2008r. i 26 listopada 2008 r.
Wniosek z dnia 9 lutego 2009 r. w przedmiocie wydania postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych został złożony w Urzędzie Skarbowym w [...] w dniu 13 lutego 2009 r.
Z powyższego wynika więc, że zarówno od dnia powiadomienia zobowiązanej Spółki o wysokości pobranych kosztów egzekucyjnych, jak i od dnia doręczenia postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego upłynął już wskazany w art. 64c § 8 ustawy egzekucyjnej termin, co uniemożliwia rozpatrzenie żądania Spółki.
Odnośnie kosztów egzekucyjnych powstałych w wyniku prowadzenia postępowań egzekucyjnych na podstawie tytułów wykonawczych o numerach: [...]-1116/[...], [...]-1456/[...], [...]-1741/[...], [...]-2053/[...], [...]-2057/[...], [...]-2459/[...], [...]-2460/[...], [...]-2463/[...], [...]-2464/[...], [...]-3182/[...], [...]-3184/[...], [...]-362/[...], [...]-364/[...], [...]-365/[...] i [...]-367/[...] organ odwoławczy zauważył, iż były one m.in. przedmiotem wydanego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] postanowienia z dnia [...] (doręczonego dnia 4 stycznia 2008 r.) w sprawie określenia wysokości kosztów egzekucyjnych na kwotę 11.948,93 zł. Postanowienie to nie zostało zaskarżone.
Postanowieniem z dnia [...] postępowanie egzekucyjne w tych sprawach zostało zawieszone na wniosek wierzyciela z powodu rozłożenia na raty objętych nimi należności. Od tego dnia organ egzekucyjny nie podejmował
na podstawie tych tytułów wykonawczych żadnych czynności egzekucyjnych, które spowodowałyby naliczenie kosztów egzekucyjnych. W związku z powyższym brak było podstaw do ponownego orzekania w przedmiocie kosztów egzekucyjnych, które były już przedmiotem ostatecznego rozstrzygnięcia.
Wobec powyższego organ odwoławczy uznał, że brak było podstaw do merytorycznego rozpoznania wniosku o wydanie rozstrzygnięcia w sprawie kosztów egzekucyjnych, zasadne zatem było rozstrzygnięcie organu I instancji o umorzeniu postępowanie w tej sprawie na podstawie art. 105 § 1 K.p.a w związku z art. 17 § 1
i art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym.
Na powyższe postanowienie A sp. z o.o. w [...] w likwidacji wniosło skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wskazując, że skarżone postanowienie jest sprzeczne z interesem prawnym skarżącej, zasadami prawa i współżycia społecznego, a także całkowicie bezzasadne.
W oparciu o te zarzuty, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm prawem przepisanych.
Odnosząc się do zawartego w uzasadnieniu skarżonego postanowienia poglądu, że organ egzekucyjny nie ma możliwości dowolnego określenia wysokości kosztów egzekucyjnych Skarżąca podkreśliła, że koszty egzekucyjne powinny zostać naliczone zgodnie z zasadą celowości, co oznacza, że jeżeli koszty te wykraczają poza ramy niezbędności i celowości - powinny zostać umorzone. Dotyczy to w szczególności sytuacji, w której wysokość tych kosztów i sposób ich naliczenia stoi w sprzeczności z zasadami prawa, współżycia społecznego oraz interesem gospodarczym zobowiązanego. W takiej sytuacji obciążanie zobowiązanego kosztami egzekucyjnymi sprowadza się de facto do swoistej kary pieniężnej, która pozbawiona jest podstawy prawnej. Zaistniała sytuacja jest sprzeczna z zasadą praworządności.
Na zakończenie skarżąca wskazała, że wbrew twierdzeniom zawartym w postanowieniu organu odwoławczego, istnieją wyjątki od zasady, iż koszty egzekucyjne obciążają zobowiązanego, na które zwraca się uwagę w orzecznictwie i literaturze. Podkreśliła także trafność zarzutów podniesionych w zażaleniu oraz fakt, że organ odwoławczy nie ustosunkował się do nich należycie.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o jej oddalenie.
W piśmie procesowym z dnia 3 czerwca 2009 r. likwidator Skarżącej wskazał na zawyżenie kosztów egzekucyjnych, naliczonych i pobranych przez US w [...] o kwotę 16.698,93 zł. Zwrócił uwagę, iż koszty egzekucyjne wyszczególnione w zaświadczeniu z dnia 26 maja 2009 r. o wysokości kwot wyegzekwowanych w okresie od 1 sierpnia 2005 r. do 30 września 2008 r. na podstawie tytułów wykonawczych obejmowały również tytuły wykonawcze, z których należności nie zostały wyegzekwowane przez Urząd Skarbowy w [...], gdyż w toku postępowania skarżąca Spółka uregulowała je wierzycielowi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Podnoszone w skardze zarzuty nie odnoszą się bezpośrednio do przedmiotu rozstrzygnięcia, bowiem strona skarżąca, co do zasady kwestionuje wysokość i zasadność naliczenia przez organ egzekucyjny kosztów egzekucyjnych powstałych w toku egzekucji prowadzonej wobec niej na podstawie kilkudziesięciu tytułów wykonawczych wystawionych przez ZUS w [...], bowiem, w jej ocenie, "zawyżenie kosztów egzekucyjnych o kwotę ponad 16.698, 93 zł jest sprzeczne z prawem, zasadami współżycia społecznego oraz interesem gospodarczym zobowiązanego".
Wobec tak sformułowanej skargi wskazać przede wszystkim należy, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny, stosownie do swojej kognicji bada zaskarżony doń akt pod kątem jego zgodności z prawem, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi, a jedynie granicami danej sprawy (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).
Przedmiotem badania sądu w niniejszej sprawie jest zaś postanowienie w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie kosztów egzekucyjnych powstałych w toku egzekucji należności pieniężnych objętych 39 tytułami wykonawczymi wystawionymi na A sp. z o.o. w [...] w likwidacji.
Jak wskazał Dyrektor Izby Skarbowej w [...], kwestie związane z kosztami egzekucyjnymi uregulowane są w Rozdziale 6 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. jedn. z 2005r. Dz. U. Nr 229, poz. 1954 ze zm.; powoływana dalej jako u.p.e.a.).
Zasadą jest, iż koszty egzekucyjne obciążają zobowiązanego ( art. 64c § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji), są one bowiem następstwem uchylania się zobowiązanego od wykonania obowiązku i w konsekwencji wszczęcia przeciwko niemu przymusowej egzekucji. Koszty te są egzekwowane na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego na należność, wskutek egzekwowania której powstały ( art. 64c § 6 u.p.e.a). Zobowiązany odpowiada za koszty egzekucyjne już w trakcie toczącego się, nie zakończonego postępowania egzekucyjnego, od daty, w której, na podstawie danego przepisu prawa, powstaje obowiązek ich uiszczenia (por. wyrok NSA w sprawie sygn. akt II FSK 1027/08 z 20.01.2009 Lex nr 508217 ).
Postępowanie egzekucyjne kończy się w wypadku wyegzekwowania dochodzonej należności pieniężnej lub w sytuacjach określonych w art. 33 w zw. z art. 34 § 4 i art. 59 § 1 i 2 u.p.e.a. – wskutek jego umorzenia postanowieniem organu egzekucyjnego. W związku z zakończeniem postępowania egzekucyjnego nie są już pobierane koszty egzekucyjne.
Stosownie do art. 64c § 7, organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie kosztów egzekucyjnych na żądanie zobowiązanego albo z urzędu, jeżeli koszty te obciążają wierzyciela.
Żądanie, o którym mowa w § 7, nie podlega rozpatrzeniu, jeżeli zostało wniesione po upływie 14 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, a w przypadku zakończenia postępowania egzekucyjnego wskutek wyegzekwowania wykonania obowiązku – od dnia powiadomienia zobowiązanego o wysokości pobranych kosztów egzekucyjnych.
Z akt wynika, że pismem z dnia 17 grudnia 2008r., sprecyzowanym pismem z dnia 9 lutego 2009r. skarżąca zwróciła się o wydanie postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych powstałych w toku egzekucji prowadzonej wobec niej na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez ZUS w [...] "w okresie od 1.08.2005 do dnia wydania decyzji".
W zakresie egzekucji prowadzonej na podstawie tytułów wykonawczych o numerach: od [...]-2970/[...] do [...]-2975/[...], od [...]-3639/[...] do [...]-3641/[...], od [...]-3741/[...] do [...]-3743/[...] i [...]-1742/[...] i [...]-1743/[...] organ egzekucyjny wskazał, iż postępowania prowadzone na ich podstawie zostały zakończone w dniach 8 września 2008r., 13, 15 i 16 grudnia 2008 r., 12 stycznia 2006 r. i 11 maja 2007 r. w następstwie wyegzekwowania należności nimi objętych, a na żądanie zobowiązanej Spółki organ prowadzący egzekucję wydał zaświadczenia: dotyczące rozliczenia kwot uzyskanych z egzekucji m.in. na poczet tych tytułów wykonawczych, w których zawarte były informacje o wysokości kosztów egzekucyjnych: z dnia 31 stycznia 2006 r. (doręczone Spółce w dniu 2 lutego 2006 r.),
z dnia 31 lipca 2006 r. (doręczone w dniu 2 sierpnia 2006 r.), z dnia 27 października 2008 r. (doręczone w dniu 29 października 2008 r.).
Z faktu wydania stronie skarżącej tych zaświadczeń wywiedziono, iż skoro, w myśl art. 64c § 8 u.p.e.a., żądanie zobowiązanego wydania postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych wniesione po upływie 14 dni od dnia powiadomienia zobowiązanego o wysokości pobranych kosztów egzekucyjnych nie podlega rozpatrzeniu, to żądanie zgłoszone w dniu 17 grudnia 2008r. nie mogło być rozpatrzone z powodu uchybienia temu terminowi przez skarżącą.
Ze stanowiskiem tym nie można się jednak zgodzić.
Przede wszystkim podkreślenia wymaga, że egzekucja prowadzona na podstawie ww. tytułów wykonawczych zakończyła się poprzez wyegzekwowanie należności pieniężnych nimi objętych wraz z kosztami egzekucyjnymi.
Wyegzekwowanie należności kończy postępowanie egzekucyjne. Zobowiązany ma zatem prawo do uzyskania informacji, jaką kwotę kosztów egzekucyjnych organ od niego ściągnął i do oceny, czy kwota ta jest prawidłowa. Informację tą organ zawiera w powiadomieniu zobowiązanego o wysokości pobranych kosztów egzekucyjnych, na co wskazuje treść art. 64c § 8 u.p.e.a.
Z akt wynika, iż po zakończeniu egzekucji prowadzonej na podstawie tytułów wykonawczych od [...]-2970/[...] do [...]-2975/[...], od [...]-3639/[...] do [...]-3641/[...], od [...]-3741/[...] do [...]-3743/[...] i [...]-1742/[...] i [...]-1743/[...] organ egzekucyjny nie dokonał w wyżej wymienionym trybie powiadomienia skarżącej o zakończeniu postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tych tytułów, a w niniejszym postępowaniu za takie powiadomienie uznał wydawane skarżącej w różnych okresach - na jej wniosek - zaświadczenia w trybie art. 217 kpa.
Zaświadczenia te nie mogą być jednak uznane za powiadomienia, o których mowa w art. 64c § 8 u.p.e.a., inny jest bowiem tryb wydawania każdego z tych dokumentów, przedmiot oraz cel, któremu mają służyć.
Treść powiadomienia determinowana jest treścią art. 64c § 7u.p.e.a. Powiadomienie powinno określać numer tytułu wykonawczego, nazwę zobowiązanego, zestawienie i wysokość kosztów pobranych na podstawie określonego tytułu, a mając na uwadze skutki wskazane w art. 64c § 8 u.p.e.a powinno z niego bezspornie wynikać, że jest to powiadomienie, o którym mowa w tym przepisie. Powiadomienie, co do zasady, powinno obejmować tylko koszty postępowania egzekucyjnego, które prowadzone było na podstawie konkretnego tytułu wykonawczego, bowiem z czynnościami związanymi z tym konkretnym tytułem naliczane są określone przepisami u.p.a.e. opłaty i wydatki egzekucyjne. Powiadomienie zawsze wydawane jest z urzędu. Dopiero od doręczenia tego powiadomienia biegnie dla zobowiązanego termin określony w art. 64c § 8 u.p.e.a.
Przyjęcie zatem, iż wydane skarżącej zaświadczenia, obejmujące egzekwowane przez organ egzekucyjny należności na przestrzeni kilku lat, na podstawie kilkudziesięciu tytułów wykonawczych wystawionych przez różnych wierzycieli, spełniają kryteria powiadomienia, o którym mowa w art. 64c § 8 u.p.e.a, i w konsekwencji ocena, że zgłoszone żądanie jest spóźnione,. dokonane zostało z naruszeniem tego przepisu prawa.
W tym wiec zakresie zaskarżone postanowienie nie spełnia kryterium legalności, co na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit a ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. ) prowadziło do orzeczenia jak w pkt I sentencji wyroku.
Z ustaleń faktycznych sprawy wynika nadto, że odnośnie kosztów egzekucyjnych powstałych w wyniku prowadzenia w stosunku do skarżącej egzekucji na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez ZUS w [...] o numerach: [...]-1116/[...], [...]-1456/[...], [...]-1741/[...], [...]-2053/[...], [...]-2057/[...], [...]-2459/[...], [...]-2460/[...], [...]-2463/[...], [...]-2464/[...], [...]-3182/[...], [...]-3184/[...], [...]-362/[...], [...]-364/[...], [...]-365/[...] i [...]-367/[...] organ egzekucyjny postanowieniem z dnia [...] (doręczonym stronie skarżącej dnia 4 stycznia 2008 r.) określił wysokości kosztów egzekucyjnych na łączną kwotę 11.948,93 zł, a zatem podjął rozstrzygnięcie, o którym mowa w art. 67 c § 7 u.p.e.a. w sprawie kosztów egzekucyjnych, a postanowienie to jest ostateczne.
Ustaleń tych skarga nie podważa.
Za trafne uznać należało zatem stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu, iż co do kosztów powstałych w toku egzekucji prowadzonej na podstawie tych tytułów ponowne wydanie orzeczenia w tym przedmiocie było bezprzedmiotowe.
Ponadto, jak wynika z niespornych ustaleń faktycznych sprawy postanowieniami z dnia [...][...]i [...]organ egzekucyjny umorzył postępowania egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych [...]-1115/[...], [...]-1457/[...], od [...]-2054/[...] do [...]-2056/[...], [...]-2461/[...], [...]-2462/[...], [...]-3183/[...], [...]-363/[...] i [...]-366/[...]. Postanowienia te zostały doręczone Spółce odpowiednio w dniach: [...] i [...]
Jak wskazano wyżej, w myśl art. 64c § 7, organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie kosztów egzekucyjnych na żądanie zobowiązanego albo z urzędu, jeżeli koszty te obciążają wierzyciela.
Żądanie, o którym mowa w § 7, nie podlega rozpatrzeniu, jeżeli zostało wniesione po upływie 14 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu postanowienia o umorzeniu postępowania /.../.
Takie unormowanie oznacza, że w przypadku doręczenia zobowiązanemu przez organ egzekucyjny postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego zobowiązany może wystąpić z żądaniem wydania postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych, ale tylko w określonym terminie (14 dni), bowiem uchybienie temu terminowi rodzi skutek w postaci braku rozpatrzenia zgłoszonego żądania.
W świetle ustaleń faktycznych sprawy nie budzi wątpliwości, iż zgłoszone w dniu 17 grudnia 2008r. żądanie strony skarżącej w trybie art. 64c § 7 u.p.e.a. jest, w świetle art. 64c § 8 tej ustawy, złożone po terminie w nim wskazanym.
W podanym wyżej zakresie zaskarżone postanowienie wydane w oparciu o treść art. 105 § 1 kpa w zw. z art. 17 § 1 i art. 18 u.p.e.a. nie narusza więc prawa, co na podstawie art. 151 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym prowadziło do orzeczenia jak w pkt II sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło