I SA/Lu 369/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wojciech Kręcisz po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 12 lipca 2010 r. sprawy ze skargi W. Ł. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia – w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata p o s t a n a w i a: - przyznać W. Ł. prawo pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w całości i ustanowienie adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka w Lublinie. Skarżąca wezwana do uiszczenia wpisu od skargi złożyła na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy. Wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie w całości od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Z wniosku i nadesłanych na wezwanie Referendarza sądowego dokumentów i wyjaśnień wynika, że skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z matką i ojczymem, u których zamieszkuje ( w mieszkaniu komunalnym o pow. 57 m2) płacąc im z tego tytułu kwotę od 700 do 750 złotych. Jak oświadczyła skarżąca jej stosunki rodzinne nie są dobre, a ta kwota to warunek za jej pobyt i mieszkanie. Skarżąca utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę, z którego po potrąceniu na rzecz III Urzędu Skarbowego w Lublinie otrzymuje kwotę 920 – 960 złotych netto ( na dowód skarżąca przedłożyła potwierdzenia operacji bankowych). Po przekazaniu środków za mieszkanie stronie skarżącej pozostaje kwota 250 – 260 złotych. Ta kwota – jak oświadczyła strona - nie pozwala jej na normalne życie i wykup leków które powinna stale przyjmować ( leki nasercowe i p. nadciśnieniu) . Skarżąca podała, iż wykupuje najtańsze leki i te najbardziej niezbędne. Uzasadniała, że mimo, iż przepracowała uczciwie ponad 30 lat na stanowisku pielęgniarki, od wielu lat żyje w nędzy, bo "padła ofiarą przestępstwa gospodarczego". Matka strony skarżącej otrzymuje emeryturę w kwocie około 750 złotych brutto zaś ojczym strony skarżącej otrzymuję emeryturę w kwocie około 1.000 złotych brutto. Matka i ojczym strony skarżącej, to osoby w starszym wieku, schorowane, przyjmujące stałe leki ( na dowód skarżąca przedłożyła rachunki z apteki wystawione na ojczyma skarżącej w miesiącach marzec, kwiecień, maj 2010 r., opiewające na kwotę odpowiednio 177.75 zł, 144.43 zł, 175.16 zł). Skarżąca, ani osoby z którymi pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym nie posiadają majątku. Skarżąca przedłożyła również do akt kserokopie dowodów wpłaty przez ojczyma tytułem czynszu kwoty 443, 78 na dzień 30 kwietnia 2010 r. , 440,88 zł na dzień 1 marca 2010 r. i 443,78 zł na dzień 30 marca 2010 r. oraz faktury VAT za energię elektryczną wystawioną na ojczyma na kwotę255.75 zł za okres 10 marca - 24 kwietnia 2010 r., dowodów wpłaty za energię elektryczną na dzień 4 stycznia 2010 r. – 216.04 zł, 1 luty 2010 r. -220 zł i 7 maja 2010 r. – 255,75 zł. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie postanowieniem z dnia 21 czerwca 2010 r. przyznał W. Ł. prawo pomocy w zakresie częściowym poprze ustanowienie adwokata, a w pozostałym zakresie odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy. Skarżąca skutecznie wniosła sprzeciw od powyższego postanowienia. Uzasadniała, iż nie stać jej na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, że z kwoty która pozostaje jej miesięcznie do dyspozycji (200 - 250 zł) musi jeszcze opłacić bilet autobusowy – ok. 100 zł ,a pozostałe ok. 150 zł zostaje jej na wyżywienie i środki higieny osobistej. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej "ustawa p.p.s.a") wniesienie sprzeciwu przez stronę powoduje, że traci moc postanowienie objęte sprzeciwem, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd. Zgodnie z art. 245 § 1 w związku z art. 243 § 1 ustawy p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym lub częściowym, na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ustawy p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W przedstawionym stanie prawnym należy wskazać i podzielić stanowisko prawne zaprezentowane w utrwalonym już orzecznictwie sądowym i literaturze przedmiotu, zgodnie z którym ciężar dowodu zaistnienia ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Z użycia w powołanych przepisach określenia "gdy wykaże" wynika natomiast, iż strona ma przekonać sąd, że znajduje się w sytuacji, o której mowa w powołanym przepisie, która uniemożliwia poniesienie jej jakichkolwiek kosztów postępowania lub poniesienie pełnych kosztów postępowania. To strona powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy, tak aby wykazać w sposób nie budzący wątpliwości niezdolność do wygospodarowania środków na pokrycie tych kosztów. Przenosząc powyższe uwagi na grunt sprawy niniejszej, a także mając na względzie, iż oceniając zasadność wniosku Sąd musi rozważyć z jednej strony interes państwa w pobieraniu opłat za rozstrzyganie sprawy, a z drugiej interes strony w dochodzeniu swych praw przed sądem i zachować odpowiednią proporcję między nimi, stwierdzić należy, iż – w ocenie Sądu - skarżąca uprawdopodobniła, że nawet przy dołożeniu należytych starań nie ma i nie miała w ostatnim okresie możliwości poczynienia jakichkolwiek oszczędności na poczet przyszył kosztów sądowych, a tym samym, że nie ma możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania. Biorąc pod uwagę trudną sytuację materialną wnioskodawczyni, a przede wszystkim dochód, który pozostaje jej na zaspokojenie bieżących potrzeb życiowych, brak majątku, a także sytuację majątkową osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym uznać należało, iż skarżąca nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, co czyni jej wniosek o przyznanie prawa pomocy w pełni zasadnym. Wobec powyższego działając na podstawie art. 260 i art. 246 § 1 pkt 1 ustawy p.p.s.a należało orzec, jak w sentencji.