I SA/Lu 369/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Marcin Małek po rozpoznaniu w dniu 22 kwietnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. Spółka Akcyjna w [...] o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi A. Spółka Akcyjna w [...] na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie określenia straty poniesionej przez podatnika podatku dochodowego od osób prawnych za 2012 r. p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Wnioskiem z dnia 16 stycznia 2015 r. skarżąca spółka wniosła o zwolnienie jej od kosztów sądowych, gdyż ze względu na brak środków pieniężnych nie jest w stanie ich ponieść. Wskazała, że w dniu 6 lutego 2014 r. Sąd Rejonowy [...] oddalił wniosek spółki o ogłoszenie upadłości z możliwością zawarcia układu z uwagi na brak majątku wystarczającego na pokrycie kosztów postępowania upadłościowego. W związku z tym spółka z dniem 31 marca 2014 r. zwolniła wszystkich pracowników i zaprzestała prowadzenia działalności operacyjnej. Została również wpisana do Rejestru Dłużników Niewypłacalnych. Zobowiązania spółki wynoszą blisko 6.500.000,00 zł. Obecnie wobec spółki prowadzonych jest bezskutecznie ponad 100 postępowań egzekucyjnych. Majątek jaki posiadała został zajęty i sprzedany w wyniku egzekucji. Obecnie prowadzona jest również egzekucja z nieruchomości, którą posiada spółka. W dalszej części wniosku spółka wykazała, że jej kapitał zakładowy wynosi [...] zł, wartość środków trwałych [...] zł, zaś strata na dzień 31 grudnia 2013 r. wyniosła [...] zł. Wobec uznania, że złożone oświadczenie nie jest wystarczające do oceny sytuacji majątkowej skarżącej, na podstawie art. 255 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. - dalej "p.p.s.a.") wezwano ją do złożenia wyjaśnień dotyczących sytuacji materialnej, w tym m.in. do złożenia: rocznego zeznania podatkowego (podatku dochodowego od osób prawnych) za rok 2013 i za rok 2014, miesięcznych deklaracji podatku VAT za sześć ostatnich miesięcy, pełnego sprawozdania finansowego za ostatni rok obrotowy, raportów kasowych z ostatnich trzech miesięcy, statutu spółki, postanowienia oddalającego wniosek o ogłoszenie upadłości spółki, wyciągów ze wszystkich posiadanych rachunków bankowych, tytułów wykonawczych wystawionych w stosunku do spółki oraz innych dokumentów wydanych w toku postępowań egzekucyjnych wskazujących wysokość egzekwowanych kwot oraz stan tych postępowań. Przedmiotowe wezwanie zostało skutecznie doręczone stronie w dniu 20 marca 2015 r., jednakże do dnia dzisiejszego pozostało bez odpowiedzi. W dniu 3 kwietnia 2015 r. spółka uiścił wymagany wpis od skargi. Referendarz sądowy zważył, co następuje: Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym, czyli takim, jakiego przyznania domaga się skarżąca spółka, może zostać przyznane osobie prawnej, gdy ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Jak wynika z powołanego wyżej przepisu, przyznanie prawa pomocy tej kategorii podmiotom uzależnione jest od wykazania przez wnioskodawcę braku możliwości wyłożenie środków niezbędnych na pokrycie kosztów postępowania. Tak więc wykazanie braku środków jest warunkiem niezbędnym do uzyskania ulgi w postaci prawa pomocy, nie kreuje jednakże po stronie wnioskodawcy swoistego rodzaju roszczenia o jego przyznanie. Zasadą bowiem jest, że każdy kto wnosi do Sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do uiszczenia stosownych kosztów sądowych. W razie jednak, gdyby oświadczenie o stanie majątku i dochodach, obligatoryjnie składane wraz z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy (art. 252 § 1 p.p.s.a.) nie zawierało danych wystarczających do oceny, bądź też jego treść nasuwała wątpliwości co do rzeczywistego stanu majątkowego strony i jej zdolności płatniczych, sąd (lub referendarz sądowy) zgodnie z art. 255 p.p.s.a. zobligowany jest do przeprowadzenia uzupełniającego postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia tych okoliczności poprzez wezwanie strony do złożenia konkretnie określonych dokumentów i oświadczeń i dopiero w oparciu o taki materiał dowodowy wydaje rozstrzygnięcie w przedmiocie prawa pomocy. Zaniechanie zastosowania się przez stronę do wezwania sądu (lub referendarza sądowego) wystosowanego w trybie wyznaczonym przez art. 255 p.p.s.a. ma ten skutek, że sąd (lub referendarz sądowy) nie może skorzystać ze wszystkich koniecznych do rozstrzygnięcia wniosku oświadczeń bądź dokumentów źródłowych. Ich brak powoduje, że materiał dowodowy w dalszym ciągu jest niekompletny, a zatem niewystarczający do sprawdzenia, czy twierdzenie strony o niemożności poniesienia kosztów postępowania znajduje odzwierciedlenie w rzeczywistości. To bowiem strona ma przekonać rozpatrującego wniosek, że znajduje się w takiej sytuacji, która uniemożliwia jej poniesienie kosztów postępowania. Samo oświadczenia strony skarżącej zawarte w złożonym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy z uwagi na jego lakoniczność nie stanowi w okolicznościach niniejszej sprawy wystarczającej podstawy do przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. Prawo pomocy jest bowiem formą dofinansowania strony przez Państwo, poprzez zapewnienie jej bezpłatnego udziału w procesie. Oczywistym wobec tego jest, że rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy konieczna jest weryfikacja danych przedstawionych przez wnioskodawcę. Strona jest zaś obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, iż strona skarżąca nie wyjaśniła w pełni swojej sytuacji finansowej i majątkowej, gdyż wbrew wezwaniu nie przedłożyła żądanych dokumentów oraz oświadczeń dotyczących jej kondycji majątkowej i zdolności płatniczych, które jak można sądzić nie są tak złe, skoro spółka uiściła wymagany wpis od skargi. Pomijając jednak to wskazać należy, że zawartych we wniosku oświadczeń skarżącej nie sposób było uznać za wystarczające, albowiem ich ogólnikowość nie pozwalała na weryfikację ich wiarygodności. Brak zaś odpowiedzi na wezwanie do wyjaśnienia sytuacji finansowej i materialnej strony, oznacza, że skarżąca nie wywiązała się z ciążącego na niej obowiązku, w związku z czym stwierdzić należy, iż nie zachodzi obowiązek uznania przesłanek z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. za uprawdopodobnione. W orzecznictwie nie budzi zaś wątpliwości, że uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku takiego postępowania uzupełniającego należy uznać za przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie (por. postanowienie NSA z dnia 8 listopada 2006 r., sygn. akt II OZ 1112/06, ONSAiWSA 2007, nr 4, poz. 79). Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.